Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Bart van der Leck

Kunstenaar
Welkom in mijn studeerkamer!

Bart van der Leck Bart van der Leck – tussen voorstelling en abstractie Bart van der Leck behoort tot de belangrijkste Nederlandse vernieuwers van het begin van de twintigste eeuw. Hij werd in 1876 geboren in Utrecht en overleed in 1958 in Blaricum. Zijn naam wordt vooral verbonden met De Stijl, maar zijn artistieke ontwikkeling is veel breder. Juist zijn voortdurende zoektocht naar een evenwicht tussen herkenbare voorstelling en abstractie maakt hem bijzonder. Van der Leck begon zijn loopbaan in Utrechtse glasateliers. Het werken met glas-in-lood betekende dat vormen vereenvoudigd moesten worden en kleuren in duidelijk afgebakende vlakken terechtkwamen. Eigenschappen die later kenmerkend werden voor zijn schilderkunst waren dus al vroeg aanwezig. Vanaf ongeveer 1912 kreeg zijn schilderkunst steeds meer aandacht. Kunstpedagoog en criticus H.P. Bremmer zag zijn talent en bracht hem onder de aandacht van Helene Kröller-Müller. Zij werd zijn mecenas en ondersteunde hem jarenlang. Daardoor kreeg Van der Leck ruimte om zijn eigen beeldtaal verder te ontwikkelen. Hij vereenvoudigde menselijke figuren, dieren en landschappen steeds sterker. Details verdwenen en ruimtelijke diepte werd verminderd. Uiteindelijk bleven elementaire vormen en heldere kleurvlakken over. Vooral rood, geel en blauw kregen een belangrijke plaats, gecombineerd met zwart en wit. In 1916 ontmoette Van der Leck Piet Mondriaan. Die ontmoeting bleek voor beiden belangrijk. Mondriaan raakte onder de indruk van Van der Lecks gebruik van primaire kleuren en scherp begrensde kleurvlakken. Van der Leck werd op zijn beurt aangemoedigd door Mondriaans zoektocht naar abstractie. Hun wederzijdse beïnvloeding droeg bij aan de beeldtaal die later zo sterk met De Stijl verbonden zou worden. In 1917 behoorde Van der Leck tot de kunstenaars rond het tijdschrift De Stijl van Theo van Doesburg. Zijn verblijf binnen de beweging duurde echter kort. Van der Leck wilde zijn schilderkunst niet volledig onderwerpen aan een theoretisch systeem. Bovendien bleef voor hem een relatie met de zichtbare werkelijkheid belangrijk. Dat is goed zichtbaar in zijn werkwijze. Een mens, dier of gebeurtenis kon het uitgangspunt zijn, waarna hij het onderwerp steeds verder vereenvoudigde. Het uiteindelijke schilderij kan bijna abstract lijken, maar achter de vormen blijft vaak een herkenbare werkelijkheid verborgen. Van der Leck beperkte zich bovendien niet tot schilderijen. Hij ontwierp affiches, glas-in-lood, mozaïeken, tegels, typografie, meubels en later ook textiel en andere gebruiksvoorwerpen. Daarmee verbond hij autonome en toegepaste kunst. Zijn betekenis voor De Stijl wordt soms overschaduwd door Mondriaan en Van Doesburg. Toch was juist Van der Lecks vroege gebruik van primaire kleuren en vlakke, sterk vereenvoudigde vormen van grote invloed. Hij was geen kunstenaar die simpelweg de regels van De Stijl volgde. Hij hielp die beeldtaal eerst ontstaan en koos vervolgens zijn eigen weg. De biografische kern en de wederzijdse invloed met Mondriaan worden onder meer bevestigd door Museum Boijmans Van Beuningen en Kunstmuseum Den Haag.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

beïnvloedde

beïnvloed door

geboren in

lid van

maakte

tijdgenoot van

verbonden met

vertegenwoordigt

werknemer van

werkte in

werkte samen met

woonde in

Het begrijpen van abstracte kunst

Publicatie

Hoe leer je zelf abstracte kunst te maken? Vergeet even wat het moet voorstellen en ontdek wat kleur, vorm en beweging kunnen doen Abstracte kunst maken begint niet met zomaar wat verf op een doek gooien. Je leert kijken naar kleur, vorm, lijn, ritme, contrast en compositie zonder dat je daarmee een herkenbaar voorwerp hoeft af te beelden. Begin eenvoudig. Kies bijvoorbeeld drie kleuren en vijf vormen. Maak daarmee verschillende composities. Wat gebeurt er wanneer één vorm veel groter wordt? Wanneer kleuren botsen? Of wanneer je bijna het hele doek leeg laat? Kijk vervolgens naar kunstenaars als Kandinsky, Mondriaan, Malevitsj en Rothko. Niet om ze na te maken, maar om te ontdekken welke keuzes zij maakten. Experimenteren is belangrijker dan onmiddellijk een mooi resultaat krijgen. Maak series, verander telkens één element en vergelijk de resultaten. Open de deur naar abstracte kunst: ontdek kleurtheorie, compositie, geometrische abstractie, actionpainting, intuïtief werken en praktische experimenten waarmee je stap voor stap je eigen abstracte beeldtaal ontwikkelt.

Over Het begrijpen van abstracte kunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Blaricum

Plaats

Blaricum Een Goois dorp waar kunstenaars ruimte vonden Blaricum ligt vlak bij Laren en werd vanaf het einde van de negentiende eeuw eveneens een belangrijke woon- en werkplaats voor kunstenaars. Het dorp bood rust, natuur, boerderijen en een landelijke omgeving die aantrekkelijk waren voor schilders die afstand zochten van het stedelijke leven. Door de nabijheid van Laren ontstond een groter kunstenaarsmilieu waarin kunstenaars elkaar gemakkelijk konden ontmoeten. Schilders, beeldhouwers, schrijvers en andere kunstenaars vestigden zich in Blaricum of werkten er tijdelijk. Het dorp raakte daardoor nauw verbonden met de Larense kunstenaarskolonie en met latere ontwikkelingen in de Nederlandse moderne kunst. De aantrekkingskracht lag niet alleen in het landschap. Ook de mogelijkheid om tussen andere kunstenaars te leven speelde een rol. Ga vanuit Blaricum eens verder naar Laren, Kunstenaarskolonie of Larense School en ontdek hoe twee kleine Gooise dorpen samen een opvallend groot hoofdstuk van de Nederlandse kunstgeschiedenis vormden.

Over Blaricum is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Laren

Plaats

Laren Het boerendorp dat kunstenaars van overal aantrok Laren in Noord-Holland groeide vanaf het einde van de negentiende eeuw uit tot een belangrijk Nederlands kunstenaarsdorp. Het landelijke landschap, de boerderijen en het traditionele dorpsleven trokken kunstenaars die buiten de snel groeiende steden wilden werken. Anton Mauve, Albert Neuhuys en Hein Kever behoorden tot de kunstenaars die zich sterk met Laren verbonden. Later volgden ook buitenlandse en modernere kunstenaars. Daardoor veranderde Laren geleidelijk van een eenvoudig boerendorp in een kunstenaarskolonie. Verschillende generaties werkten er naast elkaar: van schilders uit de traditie van de Haagse School tot kunstenaars die richting luminisme, modernisme en abstractie gingen. Later werd Singer Laren een belangrijk museum dat deze geschiedenis bewaart en toont. Ga vanuit Laren eens verder naar Larense School, Anton Mauve of Singer Laren en ontdek hoe één dorp verbindingen legt tussen landschapsschilderkunst en moderne Nederlandse kunst.

Over Laren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Van der Leck gaf Mondriaan zijn rood, geel en blauw

Definitie
de verrassende invloed op Mondriaan Van der Leck gaf Mondriaan zijn rood, geel en blauw Wie beïnvloedde eigenlijk wie? Bart van der Leck staat vaak in de schaduw van Piet Mondriaan. Daardoor ontstaat gemakkelijk het beeld dat Van der Leck vooral door Mondriaan werd beïnvloed. De werkelijkheid is interessanter: de beïnvloeding werkte nadrukkelijk in beide richtingen. Toen beide kunstenaars elkaar rond 1916 intensiever leerden kennen, werkte Van der Leck al met sterk vereenvoudigde vormen en een beperkt palet van roo…

Van der Leck gaf Mondriaan zijn rood, geel en blauw

de verrassende invloed op Mondriaan
Van der Leck gaf Mondriaan zijn rood, geel en blauw
Wie beïnvloedde eigenlijk wie?

Bart van der Leck staat vaak in de schaduw van Piet Mondriaan. Daardoor ontstaat gemakkelijk het beeld dat Van der Leck vooral door Mondriaan werd beïnvloed. De werkelijkheid is interessanter: de beïnvloeding werkte nadrukkelijk in beide richtingen.

Toen beide kunstenaars elkaar rond 1916 intensiever leerden kennen, werkte Van der Leck al met sterk vereenvoudigde vormen en een beperkt palet van rood, geel en blauw, aangevuld met zwart en wit. Mondriaan was bijzonder geïnteresseerd in deze heldere primaire kleuren en scherp afgebakende vlakken.

Van der Leck keek ondertussen naar Mondriaans steeds verdergaande zoektocht naar abstractie. Daardoor durfde hij zelf tijdelijk nog verder afstand te nemen van herkenbare voorstellingen.

Hun ontmoeting werd zo een artistieke uitwisseling. Elementen die tegenwoordig onmiddellijk met De Stijl en Mondriaan worden verbonden, ontstonden niet door één kunstenaar. Van der Leck speelde een wezenlijke rol in die ontwikkeling. Juist daarom verdient hij binnen de geschiedenis van De Stijl een veel prominentere plaats.

Kunstmuseum Den Haag omschrijft hun relatie expliciet als wederzijdse beïnvloeding: Mondriaan was sterk onder de indruk van Van der Lecks kleurgebruik, terwijl Van der Leck inspiratie vond in Mondriaans zoektocht naar abstractie.

Gereedschapskist

Materialen

Technieken