gerelateerd aan Chiaroscuro Contrast ⓘ Licht ⓘ Michelangelo Merisi da Caravaggio Modellering ⓘ Rembrandt van Rijn Schaduw Tenebrisme Toonwaarde Volume ⓘ
is gerelateerd aan Frontaal licht Licht ⓘ Licht van onderen Lichtbron Modellering ⓘ Onderschildering Plasticiteit Rembrandttechniek Ruimtelijkheid Saus Sauzen Schaduw Schaduwkleur ⓘ sfumato Siberisch krijt Slagschaduw ⓘ Tegenlicht Tekenen met houtskool Toonwaarde Wit potlood Zijlicht zwart
Schaduwkleur Techniek Schaduwkleur Een schaduw is bijna nooit alleen maar zwart Schaduwkleur is de kleur die zichtbaar wordt waar minder direct licht op een voorwerp of oppervlak valt. Wie een schaduw simpelweg met zwart donkerder maakt, mist vaak een belangrijk deel van wat er werkelijk te zien is. Schaduwen kunnen blauw, violet, bruin, groen of zelfs roodachtig lijken. De kleur ontstaat door een samenspel van lokale kleur, lichtkleur, omgevingslicht en gereflecteerd licht. Buiten kan een schaduw bijvoorbeeld relatief koel en blauwachtig worden doordat licht uit de blauwe hemel erin terechtkomt. Een gekleurde muur kan juist zijn kleur naar een nabijgelegen schaduw terugkaatsen. Voor schilders is schaduwkleur daarom belangrijk bij het suggereren van volume, licht en ruimte. Vooral de impressionisten onderzochten hoe gekleurde schaduwen een schilderij levendiger konden maken. Wil je verder? Bekijk een wit voorwerp in zonlicht en onderzoek de schaduw zonder meteen naar zwart te grijpen. Welke kleur zie je werkelijk? Vergelijk daarna schaduwkleur, toonwaarde en kleurtemperatuur. Over Schaduwkleur is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Licht Begrip Licht Zonder licht bestaat er voor ons geen zichtbare kunst Licht maakt kleur, vorm, ruimte en textuur zichtbaar. Voor beeldend kunstenaars is het daarom veel meer dan alleen iets waarmee een voorstelling wordt verlicht. De richting, sterkte, kleur en verspreiding van licht bepalen in hoge mate hoe we een beeld ervaren. Licht kan van voren, opzij of van achteren komen. Zijlicht benadrukt reliëf en textuur, terwijl tegenlicht sterke silhouetten kan veroorzaken. Met licht en schaduw kan een kunstenaar volume suggereren en de aandacht naar bepaalde delen van een voorstelling leiden. Ook de kleur van licht speelt een rol. Daglicht, kaarslicht en kunstlicht beïnvloeden kleuren ieder op een andere manier. Schilders als Caravaggio, Rembrandt en Vermeer maakten licht zelfs tot een bepalend onderdeel van hun beeldtaal. Wil je verder? Bekijk hetzelfde voorwerp achtereenvolgens bij frontaal licht, zijlicht en tegenlicht. De vorm verandert niet, maar je waarneming wel. Vanuit licht kun je verder naar schaduw, licht-donker, kleur en toonwaarde. Over Licht is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Volume Techniek Volume Hoe een plat vlak ineens driedimensionaal kan lijken Volume is de hoeveelheid driedimensionale ruimte die een vorm inneemt of lijkt in te nemen. Bij beeldhouwkunst is volume werkelijk aanwezig: een beeld heeft hoogte, breedte en diepte. In een schilderij of tekening moet die derde dimensie juist op een plat vlak worden gesuggereerd. Kunstenaars gebruiken daarvoor onder andere licht en schaduw, toonwaarde, perspectief, kleur en modellering. Een eenvoudige cirkel kan bijvoorbeeld als een bol gaan ogen wanneer één zijde licht blijft en de andere geleidelijk donkerder wordt. Slagschaduw versterkt dat effect. Volume hoeft niet altijd natuurgetrouw te zijn. Kubisten braken vormen open, terwijl abstracte kunstenaars volume soms vereenvoudigden tot geometrische massa’s. Ook de ruimte tussen vormen kan belangrijk zijn voor onze ervaring van volume. Wil je verder? Teken een cirkel, vierkant en driehoek en verander ze met alleen licht en schaduw in een bol, kubus en kegel. Vanuit volume kun je verder naar modellering, plasticiteit en ruimtelijkheid. Over Volume is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Slagschaduw Techniek Slagschaduw De schaduw die laat zien waar een voorwerp in de ruimte staat Slagschaduw is de schaduw die een voorwerp op een ander oppervlak werpt doordat het licht wordt tegengehouden. Een vaas kan bijvoorbeeld een schaduw op de tafel werpen en een persoon een schaduw op de grond of tegen een muur. Daarmee verschilt slagschaduw van eigenschaduw, die op het voorwerp zelf ligt. De vorm en richting van een slagschaduw vertellen veel over de plaats, richting en hoogte van de lichtbron. Bij laag licht kan een lange slagschaduw ontstaan, terwijl een hoge lichtbron meestal een kortere schaduw geeft. De randen kunnen scherp of zacht zijn, afhankelijk van de grootte en afstand van de lichtbron. In teken- en schilderkunst helpt slagschaduw om een voorwerp stevig in de ruimte te plaatsen. Zonder slagschaduw kan het lijken alsof een vorm zweeft. Wil je verder? Verplaats een lamp rond één voorwerp en volg wat de slagschaduw doet. Onderzoek daarna eigenschaduw, lichtrichting en gereflecteerd licht. Over Slagschaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Modellering Techniek Modellering Met licht en toon krijgt een platte vorm lichaam Modellering is in tekenen en schilderen het zichtbaar maken van volume en driedimensionaliteit door geleidelijke veranderingen in licht, schaduw, kleur en toonwaarde. Een kunstenaar kan zo op een plat vlak de indruk wekken dat een gezicht, arm, vaas of ander voorwerp werkelijk ruimte inneemt. Een eenvoudige bol laat het principe goed zien. Van het lichte gedeelte loopt de toon geleidelijk naar de eigenschaduw. Ook gereflecteerd licht kan in die schaduw zichtbaar blijven. Door deze overgangen zorgvuldig weer te geven ontstaat een overtuigende ruimtelijke vorm. Modellering kan heel zacht verlopen, zoals bij sfumato, maar ook worden opgebouwd met duidelijke vlakken of krachtige licht-donkercontrasten. De techniek is daardoor niet aan één kunststijl gebonden. Het begrip wordt soms verward met modelleren in klei. Dat is een andere toepassing van het woord. Bij schilderen en tekenen gaat modellering vooral om de suggestie van vorm door toon en licht. Wil je verder? Vergelijk modellering met volume, plasticiteit, toonwaarde en licht-donker. Over Modellering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Contrast Techniek Contrast Verschillen maken zichtbaar wat belangrijk is Contrast is het verschil tussen twee of meer beeldende elementen. Hoe groter dat verschil, hoe sterker onderdelen van een kunstwerk van elkaar kunnen worden onderscheiden. Licht tegenover donker is een duidelijk voorbeeld, maar contrast kan ook ontstaan door kleur, vorm, grootte, richting, textuur of ruimte. Een kunstenaar kan contrast gebruiken om aandacht, spanning, ritme en hiërarchie te veroorzaken. Een klein rood vlak tussen gedempte grijzen trekt bijvoorbeeld snel de aandacht. Een scherpe vorm naast zachte vormen kan hetzelfde doen. Binnen kleur bestaan verschillende contrasten, zoals warm-koudcontrast, complementair contrast en verzadigingscontrast. Ook toonwaarde speelt een grote rol: een lichte vorm tegen een donkere achtergrond wordt onmiddellijk zichtbaar. Niet ieder kunstwerk heeft sterke contrasten nodig. Kleine verschillen kunnen juist rust, samenhang of subtiliteit opleveren. Wil je verder? Kies één schilderij en zoek afzonderlijk naar contrast in licht, kleur, grootte en textuur. Vanuit contrast kun je verder naar kleurcontrast, licht-donker en toonwaarde. Over Contrast is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.