Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Vernis

Materiaal
Welkom in mijn studeerkamer!

Vernis De laatste laag die een schilderij beschermt én verandert Vernis is een transparante beschermlaag die op een schilderij of ander kunstwerk kan worden aangebracht. Bij schilderijen beschermt zij het oppervlak tegen onder andere vuil en stof. Tegelijkertijd beïnvloedt vernis hoe kleuren, contrast en glans worden waargenomen. Traditionele schilderijvernissen werden vaak gemaakt van natuurlijke harsen zoals dammar of mastiek, opgelost in een geschikt oplosmiddel. Tegenwoordig bestaan ook synthetische vernissen met andere verouderingseigenschappen. Afhankelijk van het materiaal kan een vernis glanzend, halfmat of mat zijn. Een belangrijke functie van een goede schilderijvernis is dat deze later door een restaurator weer verwijderd kan worden zonder de oorspronkelijke verflaag aan te tasten. Oude natuurlijke harsvernissen kunnen vergelen of donkerder worden, waardoor het kleurbeeld van een schilderij verandert. Wil je verder? Vergelijk dammar, mastiek en moderne synthetische vernis. Kijk ook naar oude schilderijen vóór en na vernisafname: soms blijkt een donkere voorstelling verrassend helder te zijn.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

  • Dammar

is gerelateerd aan

wordt gebruikt in

Kunstconservering

Begrip

Kunstconservering Kunst bewaren betekent vooral voorkomen dat er iets misgaat Kunstconservering omvat alle maatregelen die bedoeld zijn om kunstwerken zo goed mogelijk te bewaren en achteruitgang te vertragen. Het uitgangspunt is meestal preventief: schade voorkomen is beter dan later moeten ingrijpen. Licht, temperatuur, luchtvochtigheid, stof, insecten, vervuiling en onzorgvuldig hanteren kunnen materialen aantasten. Papier kan verkleuren, metaal corroderen, hout vervormen en verf kan barsten of loslaten. Daarom worden kunstwerken onder gecontroleerde omstandigheden opgeslagen, tentoongesteld en vervoerd. Conservering verschilt van restauratie. Bij conservering ligt de nadruk op stabiliseren en behouden. Restauratie kan daarnaast ingrepen omvatten waarmee beschadigingen worden behandeld of de leesbaarheid van een kunstwerk wordt verbeterd. In de praktijk overlappen beide vakgebieden regelmatig. Ook kennis van materialen en verouderingsprocessen is essentieel. Wil je verder? Bekijk welke bedreigingen gelden voor papier, schilderijen en metalen beelden. Vanuit kunstconservering kun je verder naar kunstrestauratie, lichtschade, luchtvochtigheid en veroudering.

Over Kunstconservering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Vergeling

Begrip

Vergeling Soms verandert niet de kleur van het schilderij, maar het materiaal erboven of eronder Vergeling is het verschijnsel waarbij een materiaal na verloop van tijd een gele of geelbruine kleur krijgt. Binnen de kunstwereld komt dit onder andere voor bij vernis, drogende oliën, papier, lijmen en sommige kunststoffen. Daardoor kan het uiterlijk van een kunstwerk langzaam veranderen. Bij olieverfschilderijen kunnen bepaalde oliën tijdens veroudering vergelen. Ook oude natuurlijke harsvernissen kunnen een gele tot bruine tint krijgen. Vooral boven lichte kleuren wordt dat goed zichtbaar. Een oorspronkelijk koel blauw of helder wit kan daardoor warmer en donkerder lijken. Bij papier kan vergeling samenhangen met verzuring, oxidatie, licht, warmte en de samenstelling van de papiervezels. Vergeling is daarom geen enkelvoudig proces met altijd dezelfde oorzaak. Voor restauratoren is het belangrijk eerst vast te stellen welk materiaal verkleurd is voordat een behandeling wordt overwogen. Wil je verder? Vergelijk vergeling, verkleuring en verbleken. Onderzoek daarna vernis, lijnolie, verzuring en papierconservering en ontdek hoe veroudering het uiterlijk van kunst kan veranderen.

Over Vergeling is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Olieverfschilderkunst

Techniek

Olieverfschilderkunst Een techniek waarin kleur dagenlang beweeglijk kan blijven en eeuwen kan overleven Olieverfschilderkunst is schilderkunst waarbij pigmenten worden gebonden in een drogende olie, meestal lijnolie. De techniek werd vanaf de late middeleeuwen steeds belangrijker en bood kunstenaars ongekende mogelijkheden om kleur, licht, textuur en detail op te bouwen. Olieverf droogt relatief langzaam. Daardoor kunnen kleuren op het schilderij worden gemengd en zachte overgangen ontstaan. Tegelijk kan een kunstenaar juist in meerdere lagen werken. Dunne transparante glacislagen geven kleur diepte, terwijl dikke pasteuze verf en impasto het oppervlak tastbaar maken. Kunstenaars als Jan van Eyck, Rembrandt en Johannes Vermeer benutten ieder andere eigenschappen van olieverf. Later maakten bijvoorbeeld Van Gogh en de expressionisten juist de zichtbare penseelstreek belangrijk. Een olieverfschilderij is technisch een complete laagopbouw van drager, grondering en verschillende verflagen. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare beeld en ontdek lijnolie, drogende olie, onderschildering, glaceren en impasto. Zo volg je een schilderij van ondergrond tot laatste penseelstreek.

Over Olieverfschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Natuurlijke hars

Materiaal

Natuurlijke hars Kleverige stoffen uit bomen werden vernis, bindmiddel en kunstenaarsmateriaal Natuurlijke hars is een organische stof van natuurlijke oorsprong, meestal afkomstig van bomen en andere planten. Veel harsen worden door planten afgescheiden en kunnen na verloop van tijd uitharden. Kunstenaars en ambachtslieden gebruiken zulke materialen al eeuwen. Bekende natuurlijke harsen zijn dammar, mastiek, colofonium en sandarak. Ze werden onder andere gebruikt voor vernissen, lakken, lijmen en als bestanddeel van bepaalde schildermedia. Opgelost in een geschikt oplosmiddel kan een hars een heldere laag vormen die kleuren verdiept en een oppervlak glans geeft. Natuurlijke harsen hebben ook nadelen. Onder invloed van licht, zuurstof en veroudering kunnen sommige harslagen vergelen, bros worden of hun transparantie verliezen. Oude schilderijvernissen kunnen daardoor het uiterlijk van een kunstwerk sterk veranderen. Moderne synthetische harsen bieden voor sommige toepassingen alternatieven. Wil je verder? Onderzoek dammar, mastiek en colofonium en ga daarna naar vernis, schildermedium, oplosmiddel, synthetische hars, vergeling en kunstconservering.

Over Natuurlijke hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Mastiek

Materiaal

Mastiek Een boomhars die eeuwenlang schilderijen glans en diepte gaf Mastiek is een natuurlijke hars afkomstig van de mastiekboom (Pistacia lentiscus), een struik die vooral rond het Middellandse Zeegebied groeit. De hars wordt gewonnen als kleine, harde, doorschijnende korrels of druppels. In de schilderkunst werd mastiek vooral gebruikt voor het maken van vernis en schildermedia. De hars kan worden opgelost in geschikte oplosmiddelen, waarna een transparante laag ontstaat. Zo'n vernis kan kleuren meer verzadigd laten lijken en het schilderoppervlak een gelijkmatige glans geven. Mastiek heeft echter ook nadelen. Door licht, zuurstof en veroudering kan de hars vergelen en brosser worden. Een oude mastiekvernis kan daardoor het oorspronkelijke kleurbeeld van een schilderij veranderen. In de moderne conservering worden daarom voor bepaalde toepassingen stabielere synthetische harsen gebruikt. Mastiek is een mooi voorbeeld van de historische relatie tussen natuurmateriaal en schildertechniek. Wil je verder? Vergelijk mastiek met dammar en onderzoek daarna natuurlijke hars, vernis, schildermedium, oplosmiddel, vergeling en kunstconservering.

Over Mastiek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Synthetische hars

Materiaal

Synthetische hars Kunstmatig gemaakte hars gaf kunstenaars nieuwe mogelijkheden Synthetische hars is een verzamelnaam voor kunstmatig vervaardigde polymeren die eigenschappen kunnen hebben die vergelijkbaar zijn met natuurlijke harsen. Voorbeelden zijn acryl-, alkyd-, epoxy- en bepaalde polyesterharsen. Hun eigenschappen verschillen sterk per soort. Vanaf de twintigste eeuw kregen synthetische harsen een belangrijke plaats in kunstenaarsmaterialen. Ze worden gebruikt als bindmiddel, vernis, lijm, coating en gietmateriaal. Acrylhars vormt bijvoorbeeld de basis van veel acrylverven en moderne vernissen. Epoxy- en polyesterhars kunnen worden gebruikt voor afgietsels, objecten en sculpturen. Een voordeel is dat eigenschappen als hardheid, flexibiliteit, transparantie en drooggedrag tijdens de productie kunnen worden aangepast. Synthetisch betekent echter niet automatisch duurzaam of onveranderlijk. Sommige kunststoffen kunnen vergelen, bros worden of onder invloed van licht en warmte veranderen. Voor conservering is daarom belangrijk precies te weten welke hars is toegepast. Wil je verder? Onderzoek acrylhars en natuurlijke hars en ga daarna naar epoxyhars, polyesterhars, alkydhars, polymeren, bindmiddel, vernis, kunstenaarslijm, gietkunst en kunstconservering.

Over Synthetische hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

vernisafname

Techniek

Figuurschilderkunst De menselijke figuur als hoofdrolspeler Figuurschilderkunst is schilderkunst waarin de menselijke figuur een belangrijk of centraal onderdeel van de voorstelling vormt. Dat kan één persoon zijn, maar ook een groep mensen in een religieuze, historische, alledaagse of volledig verzonnen situatie. Het genre vraagt kennis van anatomie, menselijke verhoudingen, houding en beweging. Kunstenaars maakten daarom vaak figuurstudies en tekenden naar levend model. Ook licht en schaduw zijn belangrijk om een lichaam volume en ruimtelijkheid te geven. Figuurschilderkunst hoeft niet realistisch te zijn. El Greco verlengde lichamen, Picasso brak menselijke vormen uiteen en expressionisten vervormden figuren om emotie te versterken. De menselijke figuur kan dus zowel nauwkeurig worden geobserveerd als bewust worden vereenvoudigd of vervormd. Figuurschilderkunst overlapt met genres als portretkunst, historieschilderkunst, genreschilderkunst en naaktschilderkunst. Wil je verder? Onderzoek figuurtekenen en menselijke figuur en ga daarna naar anatomie, figuurstudie, modeltekenen, proporties, verkorting, modellering, portretkunst, historieschilderkunst en genreschilderkunst. synthetische hars Synthetische hars Kunstmatig gemaakte hars gaf kunstenaars nieuwe mogelijkheden Synthetische hars is een verzamelnaam voor kunstmatig vervaardigde polymeren die eigenschappen kunnen hebben die vergelijkbaar zijn met natuurlijke harsen. Voorbeelden zijn acryl-, alkyd-, epoxy- en bepaalde polyesterharsen. Hun eigenschappen verschillen sterk per soort. Vanaf de twintigste eeuw kregen synthetische harsen een belangrijke plaats in kunstenaarsmaterialen. Ze worden gebruikt als bindmiddel, vernis, lijm, coating en gietmateriaal. Acrylhars vormt bijvoorbeeld de basis van veel acrylverven en moderne vernissen. Epoxy- en polyesterhars kunnen worden gebruikt voor afgietsels, objecten en sculpturen. Een voordeel is dat eigenschappen als hardheid, flexibiliteit, transparantie en drooggedrag tijdens de productie kunnen worden aangepast. Synthetisch betekent echter niet automatisch duurzaam of onveranderlijk. Sommige kunststoffen kunnen vergelen, bros worden of onder invloed van licht en warmte veranderen. Voor conservering is daarom belangrijk precies te weten welke hars is toegepast. Wil je verder? Onderzoek acrylhars en natuurlijke hars en ga daarna naar epoxyhars, polyesterhars, alkydhars, polymeren, bindmiddel, vernis, kunstenaarslijm, gietkunst en kunstconservering. vernisafname Vernisafname Soms moet een oude beschermlaag verdwijnen om het schilderij weer te kunnen zien Vernisafname is het geheel of gedeeltelijk verwijderen van een vernislaag van een schilderij of ander kunstwerk. Oude natuurlijke harsvernissen kunnen na verloop van tijd vergelen, donkerder worden of hun helderheid verliezen. Daardoor kunnen kleuren en contrasten van het schilderij sterk veranderen. Een restaurator onderzoekt eerst welke vernis aanwezig is en hoe de onderliggende verflaag reageert op mogelijke reinigingsmiddelen. Daarna kunnen kleine tests worden uitgevoerd. Het doel is de ongewenste laag gecontroleerd te verminderen of te verwijderen zonder originele verf, glacislagen of historische retouches aan te tasten. Vernisafname kan een schilderij opvallend veranderen, maar is geen eenvoudige schoonmaakhandeling. Oude schilderijen kunnen meerdere vernissen, retouches en kwetsbare verflagen bevatten. Daarom behoort deze behandeling tot het werk van een professionele restaurator. Wil je verder? Onderzoek vernis en schilderijrestauratie en ga daarna naar natuurlijke hars, mastiek, dammar, vergeling, oplosbaarheid, vernislaag, retouche, oppervlakteonderzoek en kunstconservering.

Over vernisafname is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.

Gereedschapskist

Materialen