Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Vergelen

Begrip
Welkom in mijn studeerkamer!

Vergelen Wanneer wit langzaam geel wordt en kleuren warmer lijken Vergelen is een kleurverandering waarbij een materiaal in de loop van de tijd geler wordt. Bij kunstwerken kan dit optreden in verflagen, vernissen, oliën, papier, kunststoffen en andere organische materialen. Het oorspronkelijke kleurbeeld van een werk kan daardoor merkbaar veranderen. Bij olieverfschilderijen kan de gebruikte drogende olie vergelen. Vooral lijnolie heeft deze eigenschap. Ook oude natuurlijke harsvernissen kunnen na verloop van tijd een geelbruine kleur krijgen. Een oorspronkelijk helder schilderij kan daardoor donkerder en warmer lijken. Vergeling wordt beïnvloed door materiaalkeuze, ouderdom, licht, zuurstof en bewaaromstandigheden. Bij restauratie is het belangrijk vast te stellen welke laag is vergeeld. Soms bevindt de verkleuring zich vooral in een oude vernis die kan worden verwijderd, maar soms is de verandering onderdeel van de verf zelf. Wil je verder? Vergelijk vergeling, verkleuring en verbleking. Ze veranderen alle drie het uiterlijk van een kunstwerk, maar hebben verschillende oorzaken.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

Kunstconservering

Begrip

Kunstconservering Kunst bewaren betekent vooral voorkomen dat er iets misgaat Kunstconservering omvat alle maatregelen die bedoeld zijn om kunstwerken zo goed mogelijk te bewaren en achteruitgang te vertragen. Het uitgangspunt is meestal preventief: schade voorkomen is beter dan later moeten ingrijpen. Licht, temperatuur, luchtvochtigheid, stof, insecten, vervuiling en onzorgvuldig hanteren kunnen materialen aantasten. Papier kan verkleuren, metaal corroderen, hout vervormen en verf kan barsten of loslaten. Daarom worden kunstwerken onder gecontroleerde omstandigheden opgeslagen, tentoongesteld en vervoerd. Conservering verschilt van restauratie. Bij conservering ligt de nadruk op stabiliseren en behouden. Restauratie kan daarnaast ingrepen omvatten waarmee beschadigingen worden behandeld of de leesbaarheid van een kunstwerk wordt verbeterd. In de praktijk overlappen beide vakgebieden regelmatig. Ook kennis van materialen en verouderingsprocessen is essentieel. Wil je verder? Bekijk welke bedreigingen gelden voor papier, schilderijen en metalen beelden. Vanuit kunstconservering kun je verder naar kunstrestauratie, lichtschade, luchtvochtigheid en veroudering.

Over Kunstconservering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Drogende olie

Materiaal

Drogende olie Een vloeibare olie die uiteindelijk een stevige verflaag wordt Drogende olie is een plantaardige olie die door contact met zuurstof langzaam uithardt tot een vaste laag. De olie verdampt dus niet simpelweg. Door oxidatie en andere chemische reacties ontstaat een netwerk dat pigmentdeeltjes bij elkaar houdt. Daardoor is drogende olie een belangrijk bindmiddel voor olieverf. De bekendste is lijnolie, maar ook walnootolie, papaverolie en saffloerolie worden gebruikt. Ze verschillen onder andere in droogtijd, kleur, vergeling en sterkte van de uiteindelijke verflaag. Lijnolie droogt relatief goed en vormt een sterke laag, maar kan na verloop van tijd vergelen. De keuze en hoeveelheid olie beïnvloeden hoe verf vloeit, glanst en droogt. Ook het traditionele principe vet over mager hangt hiermee samen: bovenliggende verflagen moeten voldoende flexibel blijven ten opzichte van de lagen eronder. Wil je verder? Bekijk lijnolie, papaverolie, saffloerolie, bindmiddel en vet over mager en ontdek hoe belangrijk olie is voor de opbouw van een schilderij.

Over Drogende olie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Vergeling

Begrip

Vergeling Soms verandert niet de kleur van het schilderij, maar het materiaal erboven of eronder Vergeling is het verschijnsel waarbij een materiaal na verloop van tijd een gele of geelbruine kleur krijgt. Binnen de kunstwereld komt dit onder andere voor bij vernis, drogende oliën, papier, lijmen en sommige kunststoffen. Daardoor kan het uiterlijk van een kunstwerk langzaam veranderen. Bij olieverfschilderijen kunnen bepaalde oliën tijdens veroudering vergelen. Ook oude natuurlijke harsvernissen kunnen een gele tot bruine tint krijgen. Vooral boven lichte kleuren wordt dat goed zichtbaar. Een oorspronkelijk koel blauw of helder wit kan daardoor warmer en donkerder lijken. Bij papier kan vergeling samenhangen met verzuring, oxidatie, licht, warmte en de samenstelling van de papiervezels. Vergeling is daarom geen enkelvoudig proces met altijd dezelfde oorzaak. Voor restauratoren is het belangrijk eerst vast te stellen welk materiaal verkleurd is voordat een behandeling wordt overwogen. Wil je verder? Vergelijk vergeling, verkleuring en verbleken. Onderzoek daarna vernis, lijnolie, verzuring en papierconservering en ontdek hoe veroudering het uiterlijk van kunst kan veranderen.

Over Vergeling is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Verkleuring

Materiaal

Verkleuring De kleuren van een kunstwerk hebben soms een eigen levensloop Verkleuring is een algemene term voor een ongewenste of natuurlijke verandering van kleur in een kunstwerk of materiaal. Een oppervlak kan geler, donkerder, bleker of plaatselijk anders van kleur worden. De verandering kan langzaam ontstaan en pas na tientallen jaren duidelijk zichtbaar zijn. De oorzaken lopen sterk uiteen. Licht, oxidatie, vocht, warmte en luchtverontreiniging kunnen materialen beïnvloeden. Pigmenten en kleurstoffen kunnen veranderen of verbleken, drogende oliën kunnen vergelen en een oude vernislaag kan donkerder worden. Ook papier, textiel, hout en kunststoffen kunnen door veroudering van kleur veranderen. Verkleuring betekent daarom niet automatisch dat het pigment zelf is veranderd. Soms ligt de oorzaak juist in een laag erboven of in de ondergrond. Voor restauratoren is dat onderscheid belangrijk. Een behandeling begint daarom met onderzoek naar welk materiaal is veranderd en waarom. Wil je verder? Vergelijk verkleuring, kleurverandering, vergeling en verbleken. Ga daarna naar oxidatie, lichtechtheid en kunstconservering en ontdek hoe materiaalveroudering het uiterlijk van kunst beïnvloedt.

Over Verkleuring is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Veroudering

Materiaal

Veroudering Ieder kunstwerk verandert, zelfs wanneer niemand het aanraakt Veroudering is het geheel van geleidelijke veranderingen die materialen in de loop van de tijd ondergaan. Bij kunstwerken kunnen die veranderingen zichtbaar worden als verkleuring, vergeling, barsten, verlies van glans, corrosie of verzwakking van het materiaal. De oorzaken verschillen per kunstwerk. Licht kan pigmenten en papier laten verbleken, terwijl zuurstof bijdraagt aan oxidatie van olie en metalen. Schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid kunnen hout, doek en papier laten uitzetten en krimpen. Ook vuil, luchtverontreiniging en eerdere restauraties kunnen invloed hebben. Niet iedere vorm van veroudering wordt als schade beschouwd. Een natuurlijke patina kan juist onderdeel zijn geworden van de geschiedenis en uitstraling van een kunstwerk. Restauratoren moeten daarom afwegen wat behouden en wat behandeld moet worden. Preventieve conservering probeert schadelijke veranderingen zoveel mogelijk te vertragen. Wil je verder? Onderzoek oxidatie, vergeling, corrosie en patina en ga daarna naar lichtechtheid, conservering en restauratie. Zo ontdek je hoe kunstwerken door de tijd heen blijven veranderen.

Over Veroudering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Natuurlijke hars

Materiaal

Natuurlijke hars Kleverige stoffen uit bomen werden vernis, bindmiddel en kunstenaarsmateriaal Natuurlijke hars is een organische stof van natuurlijke oorsprong, meestal afkomstig van bomen en andere planten. Veel harsen worden door planten afgescheiden en kunnen na verloop van tijd uitharden. Kunstenaars en ambachtslieden gebruiken zulke materialen al eeuwen. Bekende natuurlijke harsen zijn dammar, mastiek, colofonium en sandarak. Ze werden onder andere gebruikt voor vernissen, lakken, lijmen en als bestanddeel van bepaalde schildermedia. Opgelost in een geschikt oplosmiddel kan een hars een heldere laag vormen die kleuren verdiept en een oppervlak glans geeft. Natuurlijke harsen hebben ook nadelen. Onder invloed van licht, zuurstof en veroudering kunnen sommige harslagen vergelen, bros worden of hun transparantie verliezen. Oude schilderijvernissen kunnen daardoor het uiterlijk van een kunstwerk sterk veranderen. Moderne synthetische harsen bieden voor sommige toepassingen alternatieven. Wil je verder? Onderzoek dammar, mastiek en colofonium en ga daarna naar vernis, schildermedium, oplosmiddel, synthetische hars, vergeling en kunstconservering.

Over Natuurlijke hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

verbleken

Begrip

Verbleken Een kleur kan langzaam verdwijnen terwijl het kunstwerk gewoon blijft hangen Verbleken is het lichter, zwakker of minder verzadigd worden van een kleur. Bij kunstwerken gebeurt dit vooral wanneer pigmenten of kleurstoffen onder invloed van licht chemisch veranderen. Niet alle kleurmaterialen zijn even gevoelig. Sommige historische organische kleurstoffen, zoals bepaalde meekrap- en karmijnlakken, kunnen aanzienlijk verbleken. Andere pigmenten zijn juist zeer lichtecht. Daardoor kan een schilderij na lange tijd zelfs een andere kleurbalans krijgen dan de kunstenaar oorspronkelijk bedoelde. De hoeveelheid schade hangt niet alleen af van de lichtsterkte, maar ook van de duur van de blootstelling en de gevoeligheid van het materiaal. Vooral aquarellen, tekeningen, textiel, fotografie en gekleurd papier vragen daarom om voorzichtigheid. Een eenmaal verbleekte kleur kan meestal niet eenvoudig worden teruggebracht. Bij conservering ligt de nadruk daarom sterk op preventie. Wil je verder? Onderzoek lichtechtheid en lichtschade en ga daarna naar ultraviolette straling, kleurverandering, lakpigment, meekrap, belichtingsduur, lux en preventieve conservering.

Over verbleken is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.