gerelateerd aan hars ⓘ Lijnolie Oplosmiddel ⓘ Schildermedium ⓘ Terpentijn ⓘ Terpentine Verdunningsmiddel ⓘ vet over mager ⓘ
Schildermedium Materiaal Schildermedium Wat je aan verf toevoegt, kan veranderen hoe een schilderij ontstaat Een schildermedium is een stof of mengsel dat aan verf wordt toegevoegd om de verwerking en eigenschappen van de verf te beïnvloeden. Een medium kan verf bijvoorbeeld vloeibaarder, transparanter, glanzender of juist dikker maken. Ook droogtijd en penseelvoering kunnen veranderen. Bij olieverf bestaan traditionele media onder andere uit drogende olie en soms hars of oplosmiddel. Lijnolie maakt verf doorgaans vetter en soepeler, terwijl een oplosmiddel de verf tijdelijk dunner kan maken maar zelf geen bindmiddel toevoegt. Moderne schildermedia zijn vaak speciaal samengesteld voor een bepaalde toepassing. Ook voor acrylverf bestaan allerlei media. Daarmee kunnen kunstenaars transparante lagen, dikke structuren of een andere glans bereiken zonder de verf simpelweg sterk met water te verdunnen. Een medium is dus meer dan een verdunner. Verkeerd of overmatig gebruik kan bovendien de duurzaamheid van een verflaag beïnvloeden. Wil je verder? Vergelijk lijnolie, drogende olie, verdunner, retarder en impastomedium en ontdek hoe ieder medium het gedrag van verf op een andere manier verandert. Over Schildermedium is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Olieverfschilderkunst Techniek Olieverfschilderkunst Een techniek waarin kleur dagenlang beweeglijk kan blijven en eeuwen kan overleven Olieverfschilderkunst is schilderkunst waarbij pigmenten worden gebonden in een drogende olie, meestal lijnolie. De techniek werd vanaf de late middeleeuwen steeds belangrijker en bood kunstenaars ongekende mogelijkheden om kleur, licht, textuur en detail op te bouwen. Olieverf droogt relatief langzaam. Daardoor kunnen kleuren op het schilderij worden gemengd en zachte overgangen ontstaan. Tegelijk kan een kunstenaar juist in meerdere lagen werken. Dunne transparante glacislagen geven kleur diepte, terwijl dikke pasteuze verf en impasto het oppervlak tastbaar maken. Kunstenaars als Jan van Eyck, Rembrandt en Johannes Vermeer benutten ieder andere eigenschappen van olieverf. Later maakten bijvoorbeeld Van Gogh en de expressionisten juist de zichtbare penseelstreek belangrijk. Een olieverfschilderij is technisch een complete laagopbouw van drager, grondering en verschillende verflagen. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare beeld en ontdek lijnolie, drogende olie, onderschildering, glaceren en impasto. Zo volg je een schilderij van ondergrond tot laatste penseelstreek. Over Olieverfschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Oplosmiddel Materiaal Oplosmiddel Een vloeistof die materiaal kan oplossen zonder zelf onderdeel van de kleur te zijn Een oplosmiddel is een vloeistof waarin andere stoffen kunnen oplossen of worden verdund. In de kunstwereld worden oplosmiddelen gebruikt bij onder andere schilderen, vernissen, reinigen, restaureren en het vervaardigen van bepaalde inkten en lijmen. Bij traditionele olieverfschilderkunst zijn terpentijnolie en terpentine bekende voorbeelden. Ze kunnen verf dunner en beter vloeibaar maken en worden ook gebruikt bij bepaalde mediums en vernissen. Bij watergedragen materialen vervult water vaak een vergelijkbare praktische functie, al verschillen de chemische processen. Een oplosmiddel is niet hetzelfde als een bindmiddel. Het bindmiddel blijft na droging achter en houdt het pigment vast. Een vluchtig oplosmiddel verdampt grotendeels tijdens het droogproces. Oplosmiddelen kunnen bovendien schadelijk, brandbaar of irriterend zijn. Goede ventilatie en zorgvuldige materiaalkeuze zijn daarom belangrijk. Wil je verder? Vergelijk oplosmiddel, verdunner en bindmiddel en onderzoek daarna terpentijnolie, terpentine, schildermedium en watergedragen verf. Over Oplosmiddel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Verdunningsmiddel Materiaal Verdunningsmiddel Minder dik betekent niet automatisch minder kleur Een verdunningsmiddel is een vloeistof waarmee verf, inkt, vernis of een ander kunstenaarsmateriaal vloeibaarder kan worden gemaakt. Welk middel geschikt is, hangt af van het gebruikte bindmiddel en de schildertechniek. Bij traditionele olieverf worden bijvoorbeeld terpentijnolie of terpentineachtige oplosmiddelen gebruikt. Acrylverf kan meestal met water worden verdund, terwijl voor andere verven speciale verdunners nodig zijn. Een verdunningsmiddel is niet hetzelfde als een schildermedium: een medium kan naast de vloeibaarheid ook eigenschappen als glans, transparantie, droogtijd en laagopbouw veranderen. Te veel verdunnen kan nadelig zijn. Wanneer onvoldoende bindmiddel in een verflaag achterblijft, kunnen hechting en duurzaamheid verminderen. Ook kunnen sommige oplosmiddelen schadelijke dampen afgeven, waardoor ventilatie en zorgvuldig gebruik belangrijk zijn. Wil je verder? Vergelijk verdunningsmiddel met oplosmiddel en schildermedium en onderzoek daarna terpentijnolie, terpentine, bindmiddel, viscositeit, hechting en laagopbouw. Over Verdunningsmiddel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
vet over mager Techniek Vet over mager Een eenvoudige schilderregel die scheuren in verflagen helpt voorkomen Vet over mager is een traditionele regel bij het schilderen met olieverf in meerdere lagen. De regel betekent dat iedere volgende verflaag minstens evenveel, en meestal iets meer, oliehoudend bindmiddel moet bevatten dan de laag eronder. Een magere verflaag bevat relatief weinig olie. Een vette laag bevat naar verhouding meer olie of oliehoudend medium. Dit verschil is belangrijk omdat olieverf niet alleen droogt, maar door oxidatie en chemische veranderingen geleidelijk uithardt en blijft verouderen. Wanneer een relatief magere, minder flexibele laag over een vettere laag wordt aangebracht, kan de onderliggende laag nog bewegen terwijl de bovenlaag dat onvoldoende kan volgen. Hierdoor neemt het risico op barsten, slechte hechting en andere beschadigingen toe. Vet over mager is daarom vooral een praktische richtlijn voor een duurzame opbouw van een olieverfschilderij. Wil je verder? Onderzoek magere verf en vette verf en ga daarna naar laagopbouw, olieverf, schildermedium, lijnzaadolie, droogproces, oxidatie, hechting, craquelé en verflaag. Over vet over mager is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Terpentijn Materiaal Terpentijn Een traditioneel oplosmiddel uit de schilderswerkplaats Terpentijn is een vluchtige vloeistof die door destillatie van hars uit naaldbomen wordt verkregen. In de schilderkunst wordt het vooral gebruikt als oplos- en verdunningsmiddel bij olieverf, bepaalde vernissen en harsen. Een kleine hoeveelheid terpentijn kan olieverf vloeibaarder maken en wordt traditioneel gebruikt bij het opzetten van magere verflagen. Omdat terpentijn verdampt, blijft het zelf niet als bindmiddel in de verflaag achter. Dat maakt het wezenlijk anders dan lijnzaadolie of een oliehoudend schildermedium. Terpentijn is niet hetzelfde als terpentine. Terpentijn is van plantaardige oorsprong, terwijl terpentine doorgaans een uit aardolie verkregen mengsel van koolwaterstoffen is. Het middel heeft een karakteristieke geur en de dampen zijn schadelijk bij te hoge blootstelling. Goede ventilatie, zorgvuldig gebruik en het gesloten bewaren van verpakkingen zijn daarom belangrijk. Wil je verder? Onderzoek terpentine en oplosmiddel en ga daarna naar olieverf, verdunnen, magere verf, vet over mager, lijnzaadolie, schildermedium, hars, vernis en droogproces. Over Terpentijn is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
hars Materiaal Hars Van kleverige boomstof tot glanzende vernis Hars is een verzamelnaam voor stoffen die natuurlijk of synthetisch kunnen zijn en in de kunst voor uiteenlopende toepassingen worden gebruikt. Natuurlijke harsen zijn vaak afkomstig van bomen en andere planten. Voorbeelden zijn dammar, mastiek en colofonium. In de schilderkunst werden natuurlijke harsen onder meer opgelost in geschikte oplosmiddelen om vernissen te maken. Zo’n vernis kan een schilderij meer glans geven, kleuren verzadigen en de verflaag enigszins beschermen. Sommige harsen werden ook verwerkt in schildermedia, lijmen en lakken. Harsen veranderen echter tijdens het verouderen. Traditionele natuurlijke harsvernissen kunnen vergelen, bros worden of hun helderheid verliezen. Daarom worden tegenwoordig ook synthetische harsen gebruikt waarvan bepaalde eigenschappen beter kunnen worden afgestemd op conservering en toepassing. Hars speelt daarnaast een rol in beeldhouwkunst, assemblage, afgiettechnieken en moderne kunstmaterialen. Wil je verder? Onderzoek natuurlijke hars en synthetische hars en ga daarna naar dammar, mastiek, colofonium, vernis, oplosmiddel, terpentijn, schildermedium, acrylhars en kunstconservering. Over hars is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.