Vette verf

Olieverf

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Drogende olie

Drogende olie Een vloeibare olie die uiteindelijk een stevige verflaag wordt Drogende olie is een plantaardige olie die door contact met zuurstof langzaam uithardt tot een vaste laag. De olie verdampt dus niet simpelweg. Door oxidatie en andere chemische reacties ontstaat een netwerk dat pigmentdeeltjes bij elkaar houdt. Daardoor is drogende olie een belangrijk bindmiddel voor olieverf. De bekendste is lijnolie, maar ook walnootolie, papaverolie en saffloerolie worden gebruikt. Ze verschillen onder andere in droogtijd, kleur, vergeling en sterkte van de uiteindelijke verflaag. Lijnolie droogt relatief goed en vormt een sterke laag, maar kan na verloop van tijd vergelen. De keuze en hoeveelheid olie beïnvloeden hoe verf vloeit, glanst en droogt. Ook het traditionele principe vet over mager hangt hiermee samen: bovenliggende verflagen moeten voldoende flexibel blijven ten opzichte van de lagen eronder. Wil je verder? Bekijk lijnolie, papaverolie, saffloerolie, bindmiddel en vet over mager en ontdek hoe belangrijk olie is voor de opbouw van een schilderij.

Over Drogende olie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schildermedium

Schildermedium Wat je aan verf toevoegt, kan veranderen hoe een schilderij ontstaat Een schildermedium is een stof of mengsel dat aan verf wordt toegevoegd om de verwerking en eigenschappen van de verf te beïnvloeden. Een medium kan verf bijvoorbeeld vloeibaarder, transparanter, glanzender of juist dikker maken. Ook droogtijd en penseelvoering kunnen veranderen. Bij olieverf bestaan traditionele media onder andere uit drogende olie en soms hars of oplosmiddel. Lijnolie maakt verf doorgaans vetter en soepeler, terwijl een oplosmiddel de verf tijdelijk dunner kan maken maar zelf geen bindmiddel toevoegt. Moderne schildermedia zijn vaak speciaal samengesteld voor een bepaalde toepassing. Ook voor acrylverf bestaan allerlei media. Daarmee kunnen kunstenaars transparante lagen, dikke structuren of een andere glans bereiken zonder de verf simpelweg sterk met water te verdunnen. Een medium is dus meer dan een verdunner. Verkeerd of overmatig gebruik kan bovendien de duurzaamheid van een verflaag beïnvloeden. Wil je verder? Vergelijk lijnolie, drogende olie, verdunner, retarder en impastomedium en ontdek hoe ieder medium het gedrag van verf op een andere manier verandert.

Over Schildermedium is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Droogtijd

Droogtijd Soms bepaalt wachten net zo veel als schilderen Droogtijd is de periode die een verf, inkt, lijm of andere laag nodig heeft voordat deze voldoende droog of uitgehard is om verder te kunnen werken. Hoe lang dat duurt, hangt af van materiaal, laagdikte, temperatuur, luchtvochtigheid en gebruikte toevoegingen. Niet ieder materiaal droogt op dezelfde manier. Water uit aquarel en acrylverf kan grotendeels verdampen, terwijl olieverf door oxidatie uithardt. Een dikke olieverflaag kan aan het oppervlak al droog lijken terwijl het materiaal eronder nog zacht is. Dat maakt de opbouw van verflagen belangrijk. Kunstenaars kunnen de droogtijd beïnvloeden met bijvoorbeeld een retarder, drogende olie of ander schildermedium. Sneller is daarbij niet automatisch beter. Een verkeerde laagopbouw kan later rimpeling, barsten of slechte hechting veroorzaken. Droogtijd is dus niet alleen praktisch wachten, maar onderdeel van de techniek. Wil je verder? Vergelijk olieverf, acrylverf en aquarel en ontdek daarna retarder, drogende olie, vet over mager en rimpelen.

Over Droogtijd is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Olieverfschilderkunst

Olieverfschilderkunst Een techniek waarin kleur dagenlang beweeglijk kan blijven en eeuwen kan overleven Olieverfschilderkunst is schilderkunst waarbij pigmenten worden gebonden in een drogende olie, meestal lijnolie. De techniek werd vanaf de late middeleeuwen steeds belangrijker en bood kunstenaars ongekende mogelijkheden om kleur, licht, textuur en detail op te bouwen. Olieverf droogt relatief langzaam. Daardoor kunnen kleuren op het schilderij worden gemengd en zachte overgangen ontstaan. Tegelijk kan een kunstenaar juist in meerdere lagen werken. Dunne transparante glacislagen geven kleur diepte, terwijl dikke pasteuze verf en impasto het oppervlak tastbaar maken. Kunstenaars als Jan van Eyck, Rembrandt en Johannes Vermeer benutten ieder andere eigenschappen van olieverf. Later maakten bijvoorbeeld Van Gogh en de expressionisten juist de zichtbare penseelstreek belangrijk. Een olieverfschilderij is technisch een complete laagopbouw van drager, grondering en verschillende verflagen. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare beeld en ontdek lijnolie, drogende olie, onderschildering, glaceren en impasto. Zo volg je een schilderij van ondergrond tot laatste penseelstreek.

Over Olieverfschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Verflaag

Verflaag Iedere laag vertelt iets over hoe een schilderij is opgebouwd Een verflaag is een laag verf die op een ondergrond of op een eerdere verflaag is aangebracht. Een schilderij kan uit één directe verflaag bestaan, maar ook uit een ingewikkelde opeenvolging van verschillende lagen. Bij een traditionele schildertechniek kan boven de grondering eerst een ondertekening of onderschildering komen. Daarover brengt de kunstenaar verdere kleurlagen aan. Dunne transparante glacislagen kunnen de kleur verdiepen, terwijl dikke pasteuze lagen juist een zichtbaar reliëf vormen. De dikte, transparantie en samenstelling van iedere verflaag beïnvloeden daardoor het uiteindelijke beeld. Ook de volgorde van de lagen is belangrijk. Bij olieverf moet rekening worden gehouden met het drogen en de flexibiliteit van verschillende verflagen. Oude lagen kunnen bovendien barsten, verkleuren of loslaten. Technisch kunstonderzoek kan soms verborgen verflagen zichtbaar maken. Wil je verder? Onderzoek onderschildering, glacis en impasto en ga daarna naar grondering, laagdikte, hechting, droogtijd, craquelé en technisch kunstonderzoek.

Over Verflaag is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

magere verf

Magere verf Minder olie bepaalt hoe een verflaag zich gedraagt Magere verf is een begrip dat vooral bij olieverfschilderkunst wordt gebruikt. Het gaat om verf die naar verhouding weinig olie of ander oliehoudend medium bevat. De verf kan bijvoorbeeld magerder worden verwerkt door haar zonder extra olie te gebruiken of, waar technisch passend, met een geschikt oplosmiddel te verdunnen. Het begrip wordt belangrijk bij schilderijen die uit meerdere lagen worden opgebouwd. Traditioneel geldt daarbij de regel ‘vet over mager’. Onderliggende lagen worden relatief mager gehouden, terwijl volgende lagen meer olie kunnen bevatten. Zo kunnen de verschillende lagen tijdens het drogen en verouderen beter samenwerken. Een te magere verflaag kan echter onvoldoende bindmiddel bevatten. Overmatig verdunnen kan daardoor leiden tot een matte, zwakke of slecht hechtende verflaag. ‘Mager’ zegt dus niet simpelweg dat verf dun is. Het gaat vooral om de verhouding tussen pigment, bindmiddel en toegevoegde middelen. Wil je verder? Onderzoek vette verf en vet over mager en ga daarna naar olieverf, bindmiddel, lijnzaadolie, oplosmiddel, verdunnen, droogproces, hechting en verflaag.

Over magere verf is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

vet over mager

Vet over mager Een eenvoudige schilderregel die scheuren in verflagen helpt voorkomen Vet over mager is een traditionele regel bij het schilderen met olieverf in meerdere lagen. De regel betekent dat iedere volgende verflaag minstens evenveel, en meestal iets meer, oliehoudend bindmiddel moet bevatten dan de laag eronder. Een magere verflaag bevat relatief weinig olie. Een vette laag bevat naar verhouding meer olie of oliehoudend medium. Dit verschil is belangrijk omdat olieverf niet alleen droogt, maar door oxidatie en chemische veranderingen geleidelijk uithardt en blijft verouderen. Wanneer een relatief magere, minder flexibele laag over een vettere laag wordt aangebracht, kan de onderliggende laag nog bewegen terwijl de bovenlaag dat onvoldoende kan volgen. Hierdoor neemt het risico op barsten, slechte hechting en andere beschadigingen toe. Vet over mager is daarom vooral een praktische richtlijn voor een duurzame opbouw van een olieverfschilderij. Wil je verder? Onderzoek magere verf en vette verf en ga daarna naar laagopbouw, olieverf, schildermedium, lijnzaadolie, droogproces, oxidatie, hechting, craquelé en verflaag.

Over vet over mager is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.