Pablo Picasso

 

KUNSTENAARS | Pablo Picasso

De meester van de artistieke verandering

Personalia Pablo Picasso
- Geboortejaar 25 okt 1881

- Geboorteplaats Malaga (Spanje)

- Jaar van overlijden 8 april 1973 in Mougins in Frankrijk

Citaten van Pablo Picasso

"It took me four years to paint like Raphael, but a lifetime to paint like a child."

"I paint objects as I think them, not as I see them."

"What do you think an artist is? ...he is a political being, constantly aware of the heart breaking, passionate, or delightful things that happen in the world, shaping himself completely in their image. Painting is not done to decorate apartments. It is an instrument of war."

"What one does is what counts. Not what one had the intention of doing."

"Art is the elimination of the unnecessary."

"I am always doing that which I can not do, in order that I may learn how to do it."

Biografie
Picasso wordt vaak gezien als één van de meest geniale kunstenaars die de wereld ooit gezien heeft en ook als één van de meest vernieuwende. Dat het kubisme dat hij samen met Braque heeft ontwikkeld als vernieuwend gezien moet worden is duidelijk. Ook zijn schilderij ""Les demoisseles d'Avignon" is gekozen als het meest toonaangevende schilderij van de vorige eeuw. Maar Picasso heeft zeker als kunstschilder vele fases doorlopen. Hij was ook nog kunstschilder, tekenaar, beeldhouwer, grafisch kunstenaar, sieraadontwerper en keramist. Een veelzijdig kunstenaar, inderdaad.

In het begin van zijn carrière was hij duidelijk beïnvloed door Toulouse Lautrec. Diens stijl is in Picasso's vroege werk duidelijk terug te vinden. Dan krijgt hij te maken met een tragedie in zijn vriendenkring. Picasso's vriend en mede-kunstenaar Carles Casagemas (geboren in Barcelona in 1880) pleegt in 1901 zelfmoord nadat hij zelf een vriendin had willen vermoorden. Zijn tragische dood op slechts 20-jarige leeftijd had in vele opzichten veel invloed op Picasso. Casagemas keert terug in veel schilderijen van Pablo Picasso, waarbij hij soms opmerkelijk veel op Vincent van Gogh lijkt.

Picasso gaat zoals veel kunstenaars in die tijd aan de absint, een sterk alcoholische en licht vergiftige vorm van sterke drank. Samen met wat drugsgebruik komt hij in een nieuwe fase van zijn carrière terecht, wat later zijn "blauwe periode" wordt genoemd.

In deze tijd ontmoet hij ook de Nederlander Cees van Dongen. Picasso gaat op vakantie naar Nederland, naar Schoorldam. Hij krijgt hier het nodige mee van de Nederlandse schilders. Soms lijkt daar invloed van zichtbaar is zijn werk maar dat staat nog wel eens ter discussie. Wel maakt Cees van Dongen een portret van de vrouw van Picasso in de tijd dat ze in Schoorldam wonen. Ook dames in klederdracht en stolpboerderijen hadden zijn warme belangstelling. Volgens sommigen is het enige dat je eigenlijk over Schoorldam kunt zeggen dat Picasso er ooit een korte tijd gewoond heeft.

En Picasso vindt bij toeval in de galerie van  Gertrude Stein, een tegenpool in de kunstenaar Henri Matisse. Beide kunstenaars hebben een zekere bewondering voor elkaar, worden ook wel als vrienden gezien maar lijken af en toe ook een enorme afkeer van elkaar te hebben. Matisse werkt in Zuid Frankrijk terwijl Picasso meer rondreist.

Picasso had nog wel het één en ander opgepikt van het primitivisme, waaronder het werken met maskers. Op zijn "Les demoisseles d'Avignon" hebben ook enkele vrouwen maskers op. Dit schilderij is nog geen voorbeeld van het kubisme, hoewel de verschillende vormen van perspectief wel als een voorloper gezien kunnen worden. Het heeft trouwens 10 jaar geduurd voor dit schilderij aan het publiek getoond mocht worden. Kennelijk moest Picasso er zelf ook nog aan wennen.

Maar door het schilderij kwam Picasso wel in contact met George Braque. Een kunstenaar die uit het fauvisme kwam en al richting het kubisme aan het experimenteren was. Samen werken ze het kubisme verder uit. De samenwerking kwam tot een einde door eerste Wereldoorlog.

Sommige kunstenaars zagen er nog steeds figuratieve zaken in terug. Later werd dat door Piet Mondriaan en Casimir Malevich richting abstract omgezet.

Picasso is een zeer productief en invloedrijk kunstenaar geweest, dat is wel zeker. Zijn bekendste werk is Guernica. Dit is naar aanleiding van een Duits bombardement op deze
Spaanse  stad in 1937. Dit gebeurde tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Volgens velen was het een Duits experiment om het effect van grootschalige bombardementen te testen in aanloop naar de tweede wereldoorlog.

Stromingen
Pablo Picasso wordt tot de volgende stromingen  gerekend:

- Modernisme
- Kubisme
- Surrealisme
- Classicisime
 

Wat kun je als maker van kunst leren van kunstenaar Pablo Picasso en zijn werk

Pablo Picasso is één van die kunstenaars van wie je als maker niet zozeer één techniek leert, maar vooral een manier van denken. Het werk van Picasso is geen stijllijn die je kunt kopiëren. Het is meer een voortdurend onderzoek naar hoe beeldtaal kan veranderen. Precies daar, bij die beeldtaal zit de waarde voor de kunstenaars van deze tijd.

Wat je als eerste van Picasso kunt leren is: breek bewust met je eigen stijl. Picasso had niet één herkenbare stijl. Hij kende meerdere periodes die sterk van elkaar verschillen: De Blauwe Periode, de Roze Periode, het Kubisme en later een nog veel vrijere, bijna speelse herinterpretatie van klassieke thema’s. Voor veel kunstenaars is dat confronterend, omdat er door hen vaak juist wordt gestuurd op maximale  “herkenbaarheid”. Picasso laat juist zien dat groei vaak ontstaat door herkenbaarheid tijdelijk los te laten. Verandering trekt namelijk ook aandacht. Doe je steeds hetzelfde dan zakt die aandacht weg. 

Een tweede les is zijn radicale houding tegenover vorm en waarneming. In het Kubisme (samen met Georges Braque) brak Picasso objecten open in geometrische vlakken. Daarbij toonde hij meerdere standpunten tegelijk. Niet om het allemaal nog wat moeilijker te maken, maar om dichter bij de ervaring van echt kijken te komen. Voor makers betekent dit: Je hoeft niet één realistische weergave te geven van wat je ziet. Je kunt ook laten zien wat je weet, voelt of onthoudt van een bepaald onderwerp. Dat opent de deur naar interpretatie in plaats van reproductie.

Een derde belangrijk inzicht is zijn omgang met beperkingen als motor voor creativiteit. Tijdens verschillende periodes beperkte Picasso zichzelf juist bewust: monochrome paletten in zijn Blauwe Periode, of strenge geometrie in het vroege Kubisme. Die beperkingen dwongen hem tot denken in termen van nieuwe oplossingen. Voor kunstenaars is dit op zich een krachtig principe: Als je vastloopt of dreigt te lopen, beperk dan je middelen, in plaats van ze verder uit te breiden. Minder opties leiden vaak tot sterkere keuzes.

Daarnaast is Picasso een voorbeeld van productiviteit en artistieke discipline. Zijn oeuvre is enorm. Zo zien we schilderijen, sculpturen, keramiek, grafiek en tekeningen. Hij werkte snel, intuïtief en zonder angst om “te mislukken”. Voor hedendaagse makers, die vaak sterk worstelen met het nodige perfectionisme, is dit een belangrijk contrast. Veel van zijn werk is juist zo sterk omdat het niet gepolijst is, maar direct en energiek opgezet.

Ook interessant is zijn manier van toe-eigening en herinterpretatie. Picasso baseerde zich regelmatig op bestaande kunst, zoals de oude meesters of Iberische sculpturen, maar gaf daar een totaal nieuwe draai aan. Dat is geen kwestie van simpel kopiëren, maar een dialoog met de kunstgeschiedenis aangaan. Voor kunstenaars vandaag betekent dit concreet: Je hoeft niet volledig origineel te zijn in absolute zin, maar wel in je interpretatie.

Een ander leerpunt is zijn gebruik van emotionele intensiteit als beeldtaal. Denk aan werken als Guernica, waarin vorm, vervorming en compositie samen een gevoel van chaos en pijn oproepen. Hij laat zien dat emotie niet alleen in onderwerp zit, maar ook in structuur, lijn en contrast. Je kunt dus emoties “bouwen” in je beeld, niet alleen afbeelden.

Tot slot is er zijn belangrijkste les: Kunst is een proces, het is geen eindpunt. Picasso behandelde elk werk als een stap in een groter onderzoek. Niets was definitief. Dat maakt zijn oeuvre niet alleen historisch interessant, maar het werd hier ook levend van.

Voor kunstenaars vandaag komt het misschien hierop neer: Picasso leert je niet hoe je moet schilderen. Hij leert je wel hoe je gaat durven om te veranderen. Zijn werk is een uitnodiging om niet vast te houden aan één identiteit als maker, maar om je eigen manier van kijken steeds opnieuw uit te vinden.

Waar moet je als kijker naar het werk van Picasso goed op letten?
Als je naar het werk van Pablo Picasso kijkt, helpt het om niet te proberen “wat het voorstelt” meteen letterlijk te begrijpen. Picasso wil vaak juist dat je leert kijken op een andere manier. Een paar dingen waar je als kijker goed op kunt letten:

1. De manier waarop vorm wordt opgebroken
Vooral in het kubisme zie je dat gezichten, lichamen en objecten worden “uit elkaar gehaald” en tegelijk vanuit meerdere hoeken worden getoond. Vraag jezelf af: wat gebeurt er als ik dit niet als realistische vorm bekijk, maar als een puzzel van vlakken?

2. Meerdere perspectieven tegelijk
Picasso schildert vaak alsof je tegelijk van voren, opzij en soms zelfs van binnen naar een onderwerp kijkt. Dat is bewust gedaan om tijd en ruimte in één beeld te vangen.

3. Vereenvoudiging en vervorming
Let op hoe hij realiteit bewust vervormt: grote ogen, scheve gezichten, onlogische verhoudingen. Dat is geen “fout”, maar een manier om emotie of idee sterker te maken dan realisme.

4. Kleurgebruik per periode
Zijn werk verandert sterk door de jaren heen:

- Blauwe periode: somber, blauw en emotioneel geladen
- Roze periode: warmer, menselijker en zachter
- Kubistische periode: aardetinten, grijs, structuur en analyse
Kleur is bij Picasso vaak een emotionele sleutel.

5. Compositie: waar kijkt je oog eerst?
Picasso stuurt je blik bewust door het beeld. Let op scherpe contrasten, overlappende vormen en onverwachte focuspuntjes.

6. Symbolen en herhaling
Stieren, gitaren, duiven en maskers komen vaak terug. Die zijn niet alleen decoratief, maar hebben bij deze kunstenaar steeds wisselende betekenissen (kracht, oorlog, vrede, identiteit).

7. De “energie” van de gebruikte lijn
Zelfs in ogenschijnlijk eenvoudige tekeningen zit bij Picasso veel spanning in de lijnvoering: snel, direct, soms bijna agressief of speels.

8. Emotie boven realisme
De belangrijkste sleutel: Picasso gebruikt vervorming niet om te “experimenteren”, maar om gevoel, spanning of idee sterker te maken dan de werkelijkheid.

Als je één werk van Picasso echt goed wilt bekijken, neem er rustig 2–3 minuten voor en vraag jezelf niet alleen af "wat zie ik?," maar vooral: "Hoe word ik bij dit werk wel gedwongen om anders te kijken?"

Zelf schilderen als Pablo Picasso?

Schilderijen zijn niet noodzakelijkerwijs heel oud om duur te moeten zijn. Ook in de afgelopen eeuw vinden we schilders die flink beroemd zijn geworden. Hun werk wordt voor topprijzen verkocht. Bedragen van miljoenen zijn niet ongebruikelijk en de werken gaan er moeiteloos voor over de toonbank.

Nu zijn dit soort schilderijen voor de meesten van ons niet weggelegd. Maar het is te doen om de technieken aan te leren die deze schilders gebruikten. En dan is het toch mogelijk om uw huiskamer te verfraaien met een bijzonder kunstwerk dat echt wel de aandacht zal gaan trekken van uw visite. Het is wat dat betreft helemaal niet verkeerd om te leren om te schilderen als één van de meesters.

Een goed voorbeeld van een kunstenaar die wat apart staat van de andere kunstenaars uit zijn tijd is Pablo Picasso. Zijn schilderijen behoren tot de duurste van het moment. Picasso heeft nogal een turbulent leven geleid en wordt alom gezien als een zeer getalenteerd kunstenaar. Hij wordt ook wel gezien als één van de uitvinders van het abstracte schilderen en over het feit dat hij een belangrijke grondlegger van de moderne schilderkunst is, daar is eigenlijk iedereen het wel over eens.  

Picasso heeft een uitgesproken stijl van schilderen die zelfs voor niet-kenners vaak gemakkelijk te herkennen is. Deze stijl staat bekend als kubisme. Het kubisme gebruikt allerlei geometrische figuren om de werkelijkheid te vereenvoudigen of vanuit verschillende invalshoeken te bekijken. Complexe onderwerpen laten zich daarmee terugbrengen tot een groot niet complexe onderdelen. Een voorbeeld van zo'n complex model is het menselijk lichaam. Het gebruik van deze geometrische figuren zorgt er in elk geval wel voor dat u een verbazingwekkend schilderij zult gaan produceren, dat echt wel de aandacht zal gaan trekken.

Pablo Picasso zette een trend in de schilderkunst in gang die later bekend zou komen te staan als abstracte kunst. Tegenwoordig een populair genre bij veel kunstenaars, hoewel velen al ontdekt hebben dat abstract schilderen misschien wel één van de lastigste manieren van schilderen is. Maar met de aanpak van Picasso kunnen we kiezen uit een groot aantal combinaties van vormen, licht en kleuren. Het is vrijwel altijd wel mogelijk om daar een goed schilderij mee te maken. Wat heel belangrijk is, is het hebben van voldoende verbeelding en het vermogen om lekker creatief te denken. Out-of-the-box denken zoals dat tegenwoordig heet. En dan staat niets het maken van een opvallend en kleurrijk kunstwerk meer in de weg.  

Belangrijk is om te onthouden dat deze vorm van kunst maken helemaal draait om het werken met geometrische figuren. Daarnaast zijn er een aantal kleuren nodig om deze figuren in te vullen en een relatie te leggen naar uw onderwerp. Hoewel, volgens sommige kunstenaars is ook dat niet nodig en maakt u gewoon een groene lucht als u vind dat de lucht groen moet zijn. Maar in elk geval streeft u nergens naar gelijkenis. Uw kunstwerk wordt beslist geen beeld dat u ergens in de werkelijkheid aan zult gaan treffen. Wilt u een grof idee van het werk van Pablo Picasso, zoek dan even naar "Guernica" of "de gitaar speler van Picasso"

Dus lijkt het iets voor uzelf? Abstract schilderen met een knipoog naar het kubisme? Belangrijk is het werken met licht en schaduw. Vaak nodig om uw geometrische figuren de benodigde dieptewerking te geven. Een goed kubistisch kunstwerk is vlak en driedimensionaal tegelijk. Deze manier van schilderen is gewoon geen poging om de werkelijkheid exact weer te geven. Volgens veel kunstenaars moet je dat ook helemaal niet willen. Daar is de fotocamera voor. Wat de kunstenaar weergeeft is zijn gevoel bij het onderwerp en het kubisme en de abstracte kunst zijn nu juist heel geschikt om gevoelens en impressies over het onderwerp weer te geven. Maar u krijgt wel zelfgemaakte kunstwerken die indruk op uw omgeving zullen maken. Juist omdat ze zullen herkennen dat u geprobeerd hebt om gevoelens in uw kunstwerken te leggen. Iets wat lang niet elke amateurschilder voor elkaar krijgt, hoe goed zijn of haar schildertechniek misschien ook wel is.

En veel kijkers zullen ook moeten wennen aan het feit dat uw kunstwerken geen realistische afbeeldingen proberen weer te geven. En dat is juist omdat iedereen dat probeert te doen. Nee, u streeft er juist naar om afbeeldingen te maken die NIET in werkelijkheid zijn terug te vinden. En dat zal best zorgen voor discussie. Maar is discussie in de kunst juist niet waar we naar streven?

Het schilderen als Picasso kan dus buitengewoon plezierig zijn om te doen. En het kan verbluffende resultaten opleveren.

Meer citaten  van Picasso

"Kunst wist het stof van het dagelijks leven van de ziel."

 "Iedereen is een kunstenaar. Het probleem is hoe men kunstenaar blijft zodra men groot wordt."

"Ik zoek niet. Ik vind."