Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Secularisme

Kunststroming
Welkom in mijn studeerkamer!

Toen kunst steeds meer over het leven zelf ging Secularisme is geen hard afgebakende kunststroming zoals het kubisme of expressionisme. Het is eerder een maatschappelijke ontwikkeling waarbij kunst zich steeds meer losmaakte van uitsluitend religieuze onderwerpen. Eeuwenlang waren kerk, Bijbel en geloof belangrijke opdrachtgevers en inspiratiebronnen voor kunstenaars. Vanaf de renaissance kwam daarnaast steeds meer ruimte voor de mens en zijn aardse bestaan. Kunstenaars schilderden portretten, landschappen, stillevens, wetenschap, mythologie, het dagelijks leven en uiteindelijk ook sociale en politieke onderwerpen. De wereld waarin mensen werkelijk leefden, werd steeds nadrukkelijker het terrein van de kunst. Secularisme betekent daarbij niet dat religieuze kunst plotseling verdween of dat kunstenaars ongelovig waren. Religieuze en wereldlijke kunst bleven eeuwenlang naast elkaar bestaan. Het begrip helpt vooral om een belangrijke verschuiving te begrijpen: kunst hoefde niet langer uitsluitend naar het goddelijke te verwijzen. Ook een maaltijd, landschap, wetenschappelijke ontdekking, arbeider of gewone straat kon voldoende aanleiding zijn voor een kunstwerk.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

verbonden met

wordt vertegenwoordigd door

Gotische kunst

Begrip

Gotische kunst Kijk omhoog en ontdek waarom de middeleeuwen ineens hoger wilden bouwen Gotische kunst ontstond in de twaalfde eeuw in Frankrijk en verspreidde zich daarna over grote delen van Europa. De stijl is vooral bekend door indrukwekkende kathedralen met spitsbogen, hoge gewelven, luchtbogen en grote glas-in-loodramen. Gebouwen konden hierdoor hoger en lichter worden dan veel oudere romaanse kerken. Gotiek omvat echter veel meer dan architectuur. Ook beeldhouwkunst, schilderkunst, gebrandschilderd glas, boekverluchting, edelsmeedkunst en altaarstukken ontwikkelden een herkenbare beeldtaal. Religieuze verhalen vormden belangrijke onderwerpen. Figuren werden aanvankelijk gestileerd weergegeven, maar kregen geleidelijk natuurlijkere houdingen, gezichtsuitdrukkingen en kleding. Licht had binnen gotische kerken een bijzondere betekenis. Gekleurd zonlicht dat door glas-in-loodramen naar binnen viel, kon de kerkruimte bijna bovenaards laten lijken. Vanaf de Renaissance werd het woord gotisch aanvankelijk spottend gebruikt voor middeleeuwse kunst. Tegenwoordig wordt juist de enorme technische en artistieke vernieuwing gewaardeerd. Gotische kunst laat prachtig zien hoe architectuur, licht, beeld en geloof samen één ervaring kunnen vormen.

Over Gotische kunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Beschrijving

KUNSTSTROMINGEN | Secularisme Het secularisme in de renaissance zette de mens centraal Een nieuwe kijk op de wereld De renaissance wordt vaak geassocieerd met religieuze kunst. Dat is niet verwonderlijk, aangezien de Kerk in die periode een van de belangrijkste opdrachtgevers van kunstenaars was. Tal van schilderijen, beelden en gebouwen hadden een Bijbelse of religieuze betekenis. Toch ontstond er naast deze religieuze kunst een andere ontwikkeling die minstens zo belangrijk zou worden: het secularisme. Binnen het…

Beschrijving

KUNSTSTROMINGEN  | Secularisme
Het secularisme in de renaissance zette de mens centraal

Een nieuwe kijk op de wereld

De renaissance wordt vaak geassocieerd met religieuze kunst. Dat is niet verwonderlijk, aangezien de Kerk in die periode een van de belangrijkste opdrachtgevers van kunstenaars was. Tal van schilderijen, beelden en gebouwen hadden een Bijbelse of religieuze betekenis. Toch ontstond er naast deze religieuze kunst een andere ontwikkeling die minstens zo belangrijk zou worden: het secularisme.

Binnen het secularisme verschoof de aandacht van het goddelijke naar het menselijke. Kunstenaars begonnen zich steeds meer te richten op de mens, zijn gevoelens, zijn prestaties en zijn plaats in de wereld. Religie bleef wel aanwezig, maar was niet langer de enige bron van inspiratie.

De mens als onderwerp

Een belangrijk kenmerk van het secularisme was dat menselijke relaties en gebeurtenissen werden afgebeeld zonder directe verwijzing naar religieuze waarden. Kunst hoefde niet langer uitsluitend een religieuze boodschap over te brengen. Daardoor ontstond ruimte voor nieuwe onderwerpen.

Kunstenaars haalden inspiratie uit de klassieke oudheid, de geschiedenis en de mythologie van de Grieken en Romeinen. Heldhaftige verhalen, historische gebeurtenissen en mythologische figuren verschenen steeds vaker op schilderijen en in beeldhouwwerken. Deze belangstelling voor de klassieke cultuur sloot aan bij het humanistische gedachtegoed dat tijdens de renaissance sterk in opkomst was.

Nieuwe ideeën in de architectuur

Ook binnen de architectuur had het secularisme grote gevolgen. Middeleeuwse gebouwen waren vaak ontworpen vanuit religieuze symboliek. Tijdens de renaissance kwamen wiskunde, geometrie en harmonie centraal te staan. Architecten gingen gebouwen ontwerpen op basis van verhoudingen die zij als ideaal beschouwden.

De invloed van de klassieke Romeinse bouwkunst werd daarbij steeds groter. Zuilen, koepels en symmetrische gevels werden veel toegepast. Hoewel kerken nog steeds werden gebouwd, verschenen er ook steeds meer paleizen, stadhuizen en andere wereldlijke gebouwen waarin religieuze verwijzingen een minder belangrijke rol speelden.

Nieuwe opdrachtgevers en nieuwe onderwerpen

Een van de belangrijkste gevolgen van het secularisme was de opkomst van nieuwe opdrachtgevers. Kunstenaars waren niet langer uitsluitend afhankelijk van kerkelijke instellingen. Vorsten, rijke handelaren, stadsbesturen en succesvolle ondernemers begonnen eveneens kunstwerken te bestellen.

Daardoor ontstond een groeiende vraag naar andere onderwerpen. Portretten werden bijzonder populair. Welgestelde burgers wilden zichzelf, hun familie of hun bezittingen laten vereeuwigen. Daarnaast groeide de belangstelling voor landschappen, historische taferelen en mythologische voorstellingen.

Deze ontwikkeling werd mede mogelijk gemaakt door de toenemende welvaart in veel Europese steden. Een grotere groep mensen beschikte over voldoende middelen om kunst aan te schaffen. Kunst werd daardoor steeds meer een onderdeel van het dagelijks leven buiten de kerk.

Titiaan en de wereldlijke kunst

Een belangrijke vertegenwoordiger van deze ontwikkeling was de Venetiaanse schilder Titiaan. Hij werkte niet alleen voor religieuze opdrachtgevers, maar ook voor vorsten en leden van de adel. Zijn opdrachtgevers hadden belangstelling voor portretten, historische onderwerpen en mythologische scènes.

Het werk van Titiaan laat zien hoe kunstenaars steeds meer vrijheid kregen om wereldlijke onderwerpen uit te beelden. Daarmee leverde hij een belangrijke bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het secularisme binnen de renaissance.

De weg naar de moderne tijd

Het secularisme markeerde een belangrijke verschuiving in de Europese cultuur. De macht van de Kerk bleef groot, maar wereldlijke belangen kregen steeds meer invloed. Kunst werd niet langer uitsluitend gezien als een middel om religieuze boodschappen over te brengen, maar ook als een manier om de mens, de samenleving en de geschiedenis te onderzoeken.

Deze ontwikkeling zette zich voort in de barok en zou uiteindelijk bijdragen aan de moderne opvatting dat kunst over vrijwel elk onderwerp kan gaan. Het secularisme vormde daarmee een belangrijke stap in de overgang van een religieus georiënteerde samenleving naar een cultuur waarin de mens zelf steeds centraler kwam te staan.

Kenmerkende kunstenaars uit het  secularisme

- Leon  Batista Alberti;

- Giovanni Antonio Boltraffio;

- Sandro Botticelli;

- Filippo Brunelleschi;

- Vittore Carpaccio;

- Lucas Cranach de Oudere;

- Leonardo Da Vinci;

- Giorgio Giorgione;

- Titiaan.

Andere richtingen binnen de renaissance

- Internationale gotiek;

- Classicisme;

- Monumentalisme;

- Humanisme;

- Idealisme;

- Perspectivisme;

- Illusionisme;

- Naturalisme;

- Maniërisme;