Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Aquarelleren

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Aquarelleren Schilderen waarbij je het water nooit helemaal de baas bent Aquarelleren is schilderen met transparante aquarelverf die met water wordt verdund en meestal op speciaal papier wordt aangebracht. De techniek lijkt eenvoudig, maar juist het samenspel van water, pigment en papier maakt haar verrassend veelzijdig. Bij aquarelleren blijft het wit van het papier een belangrijk onderdeel van het schilderij. Lichte gedeelten kunnen worden uitgespaard, terwijl transparante verflagen over elkaar steeds diepere kleuren opleveren. De kunstenaar kan heel gecontroleerd werken, maar het water ook bewust ruimte geven. Bij nat-in-nat vloeien kleuren in elkaar; op droog papier ontstaan scherpere vormen. Andere mogelijkheden zijn glaceren, wassen, spatten, tamponneren en werken met afdekvloeistof. Juist omdat fouten moeilijk volledig te verbergen zijn, vraagt aquarelleren om kijken, plannen én durven loslaten. Ga vanuit Aquarelleren eens verder naar Aquarelverf, Aquarelleertechnieken, Nat-in-nat, Glaceren, Afdekvloeistof of Aquarelpapier en ontdek hoe water van hulpmiddel tot medespeler kan worden.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

is gerelateerd aan

omvat

wordt aangetroffen in

wordt onderwezen

Glaceren

Techniek

Glaceren Schilderen met licht dat door de verf heen lijkt te komen Glaceren is een schildertechniek waarbij een kunstenaar dunne, transparante of halftransparante verflagen over reeds gedroogde verf aanbrengt. Iedere nieuwe laag verandert subtiel de kleur van de laag eronder. Daardoor kunnen kleuren een bijzondere diepte en helderheid krijgen zonder dat dikke verf nodig is. De techniek werd veel gebruikt in de Europese schilderkunst en speelde een belangrijke rol bij het schilderen met olieverf. Vooral bij huid, kleding, schaduwen en rijke kleurpartijen konden glacislagen bijzonder verfijnde effecten opleveren. Glaceren vraagt geduld. Een onderliggende verflaag moet voldoende droog zijn voordat een volgende laag wordt aangebracht. De kunstenaar bouwt het uiteindelijke resultaat daardoor stap voor stap op. Glaceren heeft verwantschap met sfumato, maar beide begrippen betekenen niet hetzelfde. Sfumato draait om zachte, bijna onzichtbare overgangen tussen vormen, licht en schaduw. Glaceren is de technische werkwijze waarbij transparante verflagen over elkaar worden aangebracht.

Over Glaceren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Water

Techniek

Water Het eenvoudigste kunstenaarsmateriaal blijkt verrassend veelzijdig Water speelt in de beeldende kunst verschillende rollen. Het kan verdunner, oplosmiddel, transportmiddel, schoonmaakmiddel én onderdeel van een techniek zijn. Bij aquarel, gouache en veel acrylverven bepaalt de hoeveelheid water bijvoorbeeld hoe vloeibaar en transparant de verf wordt. Bij aquarel maakt extra water lichte wassingen en zachte overgangen mogelijk. Bij acrylverf kan water de verf verdunnen, al kan te veel water ook de verhouding tussen pigment en bindmiddel verstoren. Water wordt bovendien gebruikt voor het reinigen van veel watergedragen materialen en gereedschappen. Water beïnvloedt ook materialen zelf. Papier kan door vocht uitzetten en golven, terwijl hout kan zwellen of vervormen. Voor kunstconservering is ongewenst vocht daarom juist een belangrijke risicofactor. Daarnaast is water natuurlijk een veelvuldig onderwerp in kunst: van spiegelende grachten tot zeegezichten. Wil je verder? Vergelijk wat water doet met aquarel, gouache en acrylverf en onderzoek daarna watergedragen en wateroplosbare materialen.

Over Water is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Uitsparen

Techniek

Uitsparen Soms ontstaat het licht juist door niets aan te brengen Uitsparen is een techniek waarbij een kunstenaar bewust een deel van de ondergrond onbeschilderd laat. De oorspronkelijke kleur van papier, doek of een andere drager blijft daardoor zichtbaar en wordt onderdeel van de voorstelling. Bij aquarel is uitsparen bijzonder belangrijk. Omdat witte aquarelverf meestal niet nodig is, wordt het wit van het papier gebruikt voor lichte partijen en hooglichten. De kunstenaar schildert zorgvuldig om deze gebieden heen. Kleine lichtpunten, bijvoorbeeld op water, glas of ogen, kunnen zo opvallend helder blijven. Uitsparen kan uit de vrije hand gebeuren, maar ook met maskeervloeistof, tape, sjablonen of wasresist. In dat geval wordt een gedeelte tijdelijk beschermd en later weer vrijgemaakt. De techniek komt ook voor in tekenkunst, grafiek en schilderkunst. Uitsparen vraagt vooruitdenken: wat niet wordt bedekt, kan net zo belangrijk zijn als wat wel wordt aangebracht. Wil je verder? Onderzoek maskeertechniek en negatieve ruimte en ga daarna naar aquarel, maskeervloeistof, papierwit, hooglicht, wasresist, sjabloon, transparantie, wit en compositie.

Over Uitsparen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Aquarelpapier

Materiaal

Aquarelpapier Papier dat water opvangt zonder meteen de controle te verliezen Aquarelpapier is speciaal gemaakt voor schilderen met aquarelverf en veel water. Het papier moet vocht kunnen opnemen zonder direct sterk te vervormen, beschadigen of zijn oppervlaktestructuur te verliezen. Daarom is het meestal steviger dan gewoon tekenpapier. Belangrijke eigenschappen zijn papiergewicht, zuigkracht en oppervlaktestructuur. Glad papier geeft scherpe lijnen en fijne details. Papier met meer structuur laat pigment zich onregelmatiger afzetten en kan daardoor een levendiger beeld geven. Veel aquarelpapier wordt gemaakt van katoen of cellulose, of een combinatie daarvan. Ook de behandeling tijdens de productie is belangrijk. Door lijming wordt geregeld hoe snel water in het papier trekt. Zwaar papier, bijvoorbeeld 300 g/m², kan doorgaans meer water verdragen dan licht papier. De keuze van het papier beïnvloedt dus rechtstreeks de schildertechniek. Wil je verder? Onderzoek aquareltechniek en papierstructuur en ga daarna naar zuigkracht, papiergewicht, katoenpapier, cellulose, lijming, nat-in-nat, nat-op-droog, wassing, uitsparen en aquarelverf.

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

Beschrijving
Ondergrond kiezen

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

De keuze van de ondergrond is best van belang
Als u met aquarel aan de gang gaat als schilderondergrond dan is het speciale aquarelpapier het meest geschikt. Aquarelpapier heeft een ruw oppervlak en door de structuur is het heel geschikt om vocht op te nemen. Aquarelpapier is in losse vellen te koop en als blok. In dat laatste geval kunt u de vellen los snijden, zowel voor als na het aquarelleren.


Aquarelpapier
Hoe gladder het papier hoe meer het zich leent voor het schilderen van details. Ook gelijkmatige kleurvlakken zijn gemakkelijker weer te geven op een glad oppervlak dan op het ruwe materiaal van het aquarelpapier. Het plezier is het werken met aquarel laat zich voor een groot deel bepalen door het soort papier dat u gebruikt als schilderondergrond. Dus laat u op dat gebied goed voorlichten.




Schilderkarton
Schilderkarton is een vorm van stevig tekenpapier dat op karton is geplakt. Het bestaat is zowel een gladde als een meer gestructureerde versie. Er zijn schilders die een schilderondergrond prettiger vinden werken als er sprake is van een dikkere onderlaag, zodat ze het van een extra laag grondverf of gresso voorzien voordat ze het schilderkarton in gebruik gaan nemen. Het is verstandig om beide kanten van karton van extra verf te voorzien om te voorkomen dat het later krom zal gaan trekken. De verf zal hierdoor beter opgenomen worden en het wordt daarmee ook meer geschikt voor het maken van details. Schilderkarton wordt vaak gebruikt als schilderondergrond in combinatie met acrylverf of olieverf.

Geprepareerd papier
Speciaal voor het werken met acryl of met olieverf bestaat er geprepareerd papier. Het voordeel van dit papier als schilderondergrond is dat het geen verf doorlaat, maar het nadeel van het dunne materiaal is dat het slecht de verdunningsmiddelen als water en olie opneemt wat vooral bij een wat dikkere verflaag forse problemen kan geven. Als u met deze negatieve eigenschap een beetje rekening houdt dan is het geprepareerde papier heel goed te gebruiken.

Canvasboard.
Het zogenaamde linnenkarton of canvasboard is een laagje dun katoen dat op relatief dik karton is gelijmd waardoor het vrij stevig wordt en goed bruikbaar als schilderondergrond. Het is in allerlei afmetingen, tot vrij groot te verkrijgen en het is niet overdreven duur.
Het staat echter bekend om een relatief korte levensduur van de ermee gemaakte werken. Wilt u een kunstwerk maken dat over eeuwen nog bewonderd wordt dan is het aan te raden echt schilderslinnen van goede kwaliteit te gebruiken of om over te stappen op hardboard of mdf.

Hardboard
Panelen van hardboard of het wat dikkere en zwaardere mdf zijn in allerlei maten te verkrijgen. Bij de bouwmarkt tot panelen van 122 x 244. Een flink formaatje voor aan de muur. Soms zit er op het hardboard al een witte laag maar anders zult u een aantal lagen grondverf en eventueel een laag gresso aan moeten brengen om er een geschikte schilderondergrond van te maken. Vergeet niet om tussen de schilderbeurten door te schuren. U krijgt dan wel een aalgladde schilderondergrond en niet elke schilder vindt dat prettig. U kunt dat voorkomen door sterk verdunde structuurverf, rauwfaserverf en dergelijke te gebruiken zodat u een ruwe of zelfs zeer ruwe ondergrond krijgt. Een duidelijk geval van smaak dus.



aquarel
Schilderdoek
Schilderdoek koopt u kant en klaar opgespannen. Het is van belang dat het hout goed uitgewerkt is anders gaat het later krom staan en dat is hinderlijk. Let op de kwaliteit die u koopt. Schilderdoek is op allerlei plaatsen te krijgen, ook de meest branchevreemde en de kwaliteit is wisselend. Als het goed is is het van ondergrondlaag voorzien hoewel er ook naturel te krijgen is. Niet alleen wit is te krijgen, in beperkter mate is ook zwart schilderdoek te koop als schilderondergrond voor speciale effecten.


Keggen ofwel spiepennen
Bij een schilderdoek horen zogenaamde keggen. Deze keggen worden in de hoeken geslagen om het doek strakker te trekken. Soms zijn deze keggen ook van kunststof maar die hebben de neiging om slecht te blijven zitten. Keggen worden trouwens ook wel spiepennen genoemd. Overigens mag je de keggen in onbeperkt in de hoeken blijven vastzetten. Je loopt het gevaar dat het doek scheurt als de druk te hoog oploopt.

Doek strak trekken
Mocht een doek na het beschilderen wat slap geworden zijn, iets wat meestal wel gebeurt, dan kunt u met enkele klappen met een hamer op de keggen het doek weer strak trekken. Overdrijf het niet anders krijgt u kans op scheuren van het doek vanaf de ingeslagen spijkertjes.

Droog penseel

Techniek

Droog penseel Met weinig verf ontstaat juist méér structuur Droog penseel is een schildertechniek waarbij een vrij droog penseel met weinig verf over een ondergrond wordt bewogen. De verf bedekt het oppervlak daardoor niet volledig. Vooral op een ruwe ondergrond blijven lager gelegen delen gedeeltelijk zichtbaar, terwijl hogere delen verf opnemen. De techniek wordt gebruikt met onder andere aquarel, gouache, acrylverf en olieverf. Bij aquarel wordt het penseel eerst relatief droog gemaakt voordat het over het papier gaat. Zo ontstaan gebroken, korrelige lijnen die geschikt zijn voor bijvoorbeeld gras, boomschors, haar, stenen en lichtreflecties op water. Ook in olieverfschilderkunst kan droog penseel worden gebruikt om dunne kleursporen over een bestaande verflaag te leggen. De structuur van doek of eerdere penseelstreken blijft daarbij meespelen. Het effect hangt sterk af van penseel, verfconsistentie, druk en oppervlaktestructuur. Wil je verder? Onderzoek penseeltechniek en oppervlaktestructuur en ga daarna naar aquareltechniek, scumbling, glacis, penseelstreek, textuur, dekking, droog-op-droog, gebroken kleur en schildertechniek.

Over Droog penseel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Spattechniek

Techniek

Spattechniek Kleine verfdruppels maken toeval onderdeel van het beeld Spattechniek is een werkwijze waarbij verf, inkt of ander vloeibaar materiaal in kleine druppels op een ondergrond wordt gespat. Dat kan gecontroleerd gebeuren, maar toeval speelt vrijwel altijd een rol. Hierdoor ontstaan levendige oppervlakken die moeilijk precies met een penseel zijn na te maken. Een eenvoudige methode is met een vinger langs de haren van een geladen penseel of tandenborstel te strijken. Ook kan verf vanaf een penseel worden geslingerd of getikt. De vloeibaarheid van de verf, afstand tot de ondergrond en kracht van de beweging bepalen de grootte en verspreiding van de spatten. Spattechniek wordt gebruikt bij aquarel, acryl, inkt en gemengde technieken. Delen van het werk kunnen met een sjabloon of masker worden afgedekt. Bij kunstenaars als Jackson Pollock werd het werpen en druipen van verf zelfs een belangrijk onderdeel van het schilderproces. Wil je verder? Onderzoek dripping en action painting en ga daarna naar Jackson Pollock, spatten, druipen, masking, aquareltechniek, penseeltechniek, toeval, gebaar, textuur en Abstract Expressionisme.

Over Spattechniek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Aquarelleren is een prima en veelzijdige basis voor beginners

Beschrijving
Aquarelleren is een prima en veelzijdige basis voor beginners Aquarel is veelzijdig Kunstenaars zijn het er wel over eens dat aquarel een van de meest veelzijdige schildertechnieken is. Voor beginners is het de beste techniek omdat het de kunstenaar de vrijheid biedt om in een losse stijl, maar ook realistisch en gedetailleerd te werken, al naar gelang de wensen van de maker. Als je het plan hebt opgevat om met het aquarelleren te starten, moet je zorgen dat je benodigde materialen in huis hebt en de basistechniek…

Aquarelleren is een prima en veelzijdige basis voor beginners

Aquarelleren is een prima en veelzijdige basis voor beginners

Aquarel is veelzijdig
Kunstenaars zijn het er wel over eens dat aquarel een van de meest veelzijdige schildertechnieken is. Voor beginners is het de beste techniek omdat het de kunstenaar de vrijheid biedt om in een losse stijl, maar ook realistisch en gedetailleerd te werken, al naar gelang de wensen van de maker.

Als je het plan hebt opgevat om met het aquarelleren te starten, moet je zorgen dat je benodigde materialen in huis hebt en de basistechniek leert.

Het aanschaffen van het materiaal

Het aanschaffen van het materiaal
De basismaterialen voor het aquarelleren bestaan ondermeer uit pigmenten en verf. In veel winkels kun je aquarelverf krijgen in diverse vormen. Zoals napjes droge verf of tubes met vloeibare verf. Het is aan jezelf voor welk materiaal je kiest om je eerste experimenten te beginnen.In beide soorten kun je kiezen uit een breed scala aan basispigmenten en kleuren die ideaal zijn voor het maken van een transparant geschilderde aquarel.

Witte verf gebruik je niet
Laat de witte verf die in een basisset zit maar ongebruikt. Die heb je niet nodig. Koop, als beginner voor een ‘studiekwaliteit’ verf, want die zijn goedkoper. Als je de techniek eenmaal beheerst, kun je opschalen naar een duurdere kunstenaarskwaliteit, die vooral qua pigment en kleurkracht beter is.


Kies een gebalanceerd palet
Voor een beginner is het goed een gebalanceerd palet van koele en warme kleuren te kiezen, dat onder meer gelen, roden, groenen en blauwen omvat. Specifieke pigmenten zijn cadmiumgeel licht, cadmiumgeel citroen, ceruleumblauw (neigt naar groen), ultramarijn donker (neigt naar violet), kraplak donker of alizarin crimson (neigt naar violet) en cadmiumrood (neigt naar oranje), gebrande sienna en gebrande omber.

Een kwalitatief goed penseel is van belang
Een penseel is ook nodig. Eén penseel (nummer 8) zou genoeg kunnen zijn, maar het is te verkiezen om minstens twee ronde penselen, maat 4 en 12, van een goede kwaliteit aan te schaffen. Goede penselen zijn van kolinskyhaar (red sable) of marterhaar gemaakt. Maar een heel redelijk alternatief bieden goedkopere penselen met haren van kunstvezels (filament).


Een kwalitatief goed penseel is van belang
Goed papier werkt wel zo prettig
Ook het papier is belangrijk. Je kunt een bloc aquarelpapier kopen, maar ook losse vellen. Kies voor papier van minstens 150 gram/m2 , maar hoe zwaarder hoe beter, omdat daarmee de kans op bobbelen wordt verkleind.

Een keramisch of kunststof palet is handig
Ook het palet is van belang. Verf in napjes worden vaak geleverd met een al dan niet uitklapbaar palet. Bij tubeverf heb je een ceramisch of kunststof palet nodig, maar een plat, wit bord kan ook als palet dienst doen.

Ook twee potten met schoon water horen erbij
Je kunt niet aquarelleren zonder water. Als beginner kun je gewoon leidingwater gebruiken in een potje, glas of kunststof beker. Houd altijd twee potten met schoon water bij de hand, want het is belangrijk dat je het penseel heel goed schoonspoelt voordat je met een andere kleur verder gaat. Niet goed uitspoelen kan tot gevolg hebben dat de twee kleur een zogenaamde "zweem" vertoont of zelfs veel te onzuiver wordt om te gebruiken. Onzuivere kleuren laten zich ook slecht mengen en kunnen voor de vreemdste en onvoorspelbare kleuren leiden.

Gereedschapskist

Materialen

+ 2 andere

Technieken

+ 1 andere