Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Basis Aquarelleren

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Basis Aquarelleren Met een paar eenvoudige principes ligt een hele schilderwereld voor je open Basis Aquarelleren begint met begrijpen wat er gebeurt wanneer water, pigment en papier elkaar ontmoeten. Je hebt daarvoor niet meteen veel materiaal nodig: aquarelverf, een paar goede penselen, aquarelpapier, water en een mengpalet zijn voldoende om te beginnen. Een belangrijke eerste stap is leren hoeveel water je gebruikt. Veel water geeft lichte, vloeiende kleuren; minder water levert krachtigere en beter controleerbare penseelstreken op. Met nat-in-nat ontdek je hoe kleuren vanzelf mengen. Met nat-op-droog leer je juist scherpe vormen en details schilderen. Ook transparantie hoort bij de basis. Door dunne lagen over elkaar te zetten kunnen kleuren worden verdiept. Het wit van het papier gebruik je bewust als lichtste kleur. Aquarelleren leer je vooral door te proberen. Ga vanuit Basis Aquarelleren eens verder naar Aquarelverf, Aquarelpapier, Nat-in-nat, Kleurwassing, Aquarelleertechnieken of Uitsparen en probeer iedere techniek eerst afzonderlijk voordat je ze combineert.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

is gerelateerd aan

onderwijst

Kleurmenging

Techniek

Kleurmenging Met een paar kleuren ontstaat een bijna onbeperkt palet Kleurmenging is het combineren van kleuren om nieuwe kleuren, tinten en nuances te verkrijgen. Voor schilders is het een van de belangrijkste manieren om een eigen kleurenpalet op te bouwen. Met een beperkt aantal verfkleuren kunnen al honderden verschillende mengingen ontstaan. Bij traditionele schilderkunst wordt vaak uitgegaan van primaire, secundaire en tertiaire kleuren. Geel en blauw kunnen bijvoorbeeld groen opleveren. Door complementaire kleuren met elkaar te mengen kunnen juist gedempte of neutrale kleuren ontstaan. Ook wit en zwart beïnvloeden een mengkleur, vooral de lichtheid en verzadiging. Niet alle kleurmenging gebeurt letterlijk op het palet. Bij optische kleurmenging worden afzonderlijke kleuren naast elkaar geplaatst en ontstaat het mengeffect pas in het oog van de kijker. Pointillisten maakten daarvan bewust gebruik. Wil je verder? Begin met drie primaire kleuren en wit en probeer daarmee zoveel mogelijk kleuren te mengen. Onderzoek daarna complementaire kleuren, neutrale kleuren en kleurtemperatuur.

Over Kleurmenging is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Water

Techniek

Water Het eenvoudigste kunstenaarsmateriaal blijkt verrassend veelzijdig Water speelt in de beeldende kunst verschillende rollen. Het kan verdunner, oplosmiddel, transportmiddel, schoonmaakmiddel én onderdeel van een techniek zijn. Bij aquarel, gouache en veel acrylverven bepaalt de hoeveelheid water bijvoorbeeld hoe vloeibaar en transparant de verf wordt. Bij aquarel maakt extra water lichte wassingen en zachte overgangen mogelijk. Bij acrylverf kan water de verf verdunnen, al kan te veel water ook de verhouding tussen pigment en bindmiddel verstoren. Water wordt bovendien gebruikt voor het reinigen van veel watergedragen materialen en gereedschappen. Water beïnvloedt ook materialen zelf. Papier kan door vocht uitzetten en golven, terwijl hout kan zwellen of vervormen. Voor kunstconservering is ongewenst vocht daarom juist een belangrijke risicofactor. Daarnaast is water natuurlijk een veelvuldig onderwerp in kunst: van spiegelende grachten tot zeegezichten. Wil je verder? Vergelijk wat water doet met aquarel, gouache en acrylverf en onderzoek daarna watergedragen en wateroplosbare materialen.

Over Water is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Uitsparen

Techniek

Uitsparen Soms ontstaat het licht juist door niets aan te brengen Uitsparen is een techniek waarbij een kunstenaar bewust een deel van de ondergrond onbeschilderd laat. De oorspronkelijke kleur van papier, doek of een andere drager blijft daardoor zichtbaar en wordt onderdeel van de voorstelling. Bij aquarel is uitsparen bijzonder belangrijk. Omdat witte aquarelverf meestal niet nodig is, wordt het wit van het papier gebruikt voor lichte partijen en hooglichten. De kunstenaar schildert zorgvuldig om deze gebieden heen. Kleine lichtpunten, bijvoorbeeld op water, glas of ogen, kunnen zo opvallend helder blijven. Uitsparen kan uit de vrije hand gebeuren, maar ook met maskeervloeistof, tape, sjablonen of wasresist. In dat geval wordt een gedeelte tijdelijk beschermd en later weer vrijgemaakt. De techniek komt ook voor in tekenkunst, grafiek en schilderkunst. Uitsparen vraagt vooruitdenken: wat niet wordt bedekt, kan net zo belangrijk zijn als wat wel wordt aangebracht. Wil je verder? Onderzoek maskeertechniek en negatieve ruimte en ga daarna naar aquarel, maskeervloeistof, papierwit, hooglicht, wasresist, sjabloon, transparantie, wit en compositie.

Over Uitsparen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Aquarelpapier

Materiaal

Aquarelpapier Papier dat water opvangt zonder meteen de controle te verliezen Aquarelpapier is speciaal gemaakt voor schilderen met aquarelverf en veel water. Het papier moet vocht kunnen opnemen zonder direct sterk te vervormen, beschadigen of zijn oppervlaktestructuur te verliezen. Daarom is het meestal steviger dan gewoon tekenpapier. Belangrijke eigenschappen zijn papiergewicht, zuigkracht en oppervlaktestructuur. Glad papier geeft scherpe lijnen en fijne details. Papier met meer structuur laat pigment zich onregelmatiger afzetten en kan daardoor een levendiger beeld geven. Veel aquarelpapier wordt gemaakt van katoen of cellulose, of een combinatie daarvan. Ook de behandeling tijdens de productie is belangrijk. Door lijming wordt geregeld hoe snel water in het papier trekt. Zwaar papier, bijvoorbeeld 300 g/m², kan doorgaans meer water verdragen dan licht papier. De keuze van het papier beïnvloedt dus rechtstreeks de schildertechniek. Wil je verder? Onderzoek aquareltechniek en papierstructuur en ga daarna naar zuigkracht, papiergewicht, katoenpapier, cellulose, lijming, nat-in-nat, nat-op-droog, wassing, uitsparen en aquarelverf.

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

Beschrijving
Ondergrond kiezen

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

De keuze van de ondergrond is best van belang
Als u met aquarel aan de gang gaat als schilderondergrond dan is het speciale aquarelpapier het meest geschikt. Aquarelpapier heeft een ruw oppervlak en door de structuur is het heel geschikt om vocht op te nemen. Aquarelpapier is in losse vellen te koop en als blok. In dat laatste geval kunt u de vellen los snijden, zowel voor als na het aquarelleren.


Aquarelpapier
Hoe gladder het papier hoe meer het zich leent voor het schilderen van details. Ook gelijkmatige kleurvlakken zijn gemakkelijker weer te geven op een glad oppervlak dan op het ruwe materiaal van het aquarelpapier. Het plezier is het werken met aquarel laat zich voor een groot deel bepalen door het soort papier dat u gebruikt als schilderondergrond. Dus laat u op dat gebied goed voorlichten.




Schilderkarton
Schilderkarton is een vorm van stevig tekenpapier dat op karton is geplakt. Het bestaat is zowel een gladde als een meer gestructureerde versie. Er zijn schilders die een schilderondergrond prettiger vinden werken als er sprake is van een dikkere onderlaag, zodat ze het van een extra laag grondverf of gresso voorzien voordat ze het schilderkarton in gebruik gaan nemen. Het is verstandig om beide kanten van karton van extra verf te voorzien om te voorkomen dat het later krom zal gaan trekken. De verf zal hierdoor beter opgenomen worden en het wordt daarmee ook meer geschikt voor het maken van details. Schilderkarton wordt vaak gebruikt als schilderondergrond in combinatie met acrylverf of olieverf.

Geprepareerd papier
Speciaal voor het werken met acryl of met olieverf bestaat er geprepareerd papier. Het voordeel van dit papier als schilderondergrond is dat het geen verf doorlaat, maar het nadeel van het dunne materiaal is dat het slecht de verdunningsmiddelen als water en olie opneemt wat vooral bij een wat dikkere verflaag forse problemen kan geven. Als u met deze negatieve eigenschap een beetje rekening houdt dan is het geprepareerde papier heel goed te gebruiken.

Canvasboard.
Het zogenaamde linnenkarton of canvasboard is een laagje dun katoen dat op relatief dik karton is gelijmd waardoor het vrij stevig wordt en goed bruikbaar als schilderondergrond. Het is in allerlei afmetingen, tot vrij groot te verkrijgen en het is niet overdreven duur.
Het staat echter bekend om een relatief korte levensduur van de ermee gemaakte werken. Wilt u een kunstwerk maken dat over eeuwen nog bewonderd wordt dan is het aan te raden echt schilderslinnen van goede kwaliteit te gebruiken of om over te stappen op hardboard of mdf.

Hardboard
Panelen van hardboard of het wat dikkere en zwaardere mdf zijn in allerlei maten te verkrijgen. Bij de bouwmarkt tot panelen van 122 x 244. Een flink formaatje voor aan de muur. Soms zit er op het hardboard al een witte laag maar anders zult u een aantal lagen grondverf en eventueel een laag gresso aan moeten brengen om er een geschikte schilderondergrond van te maken. Vergeet niet om tussen de schilderbeurten door te schuren. U krijgt dan wel een aalgladde schilderondergrond en niet elke schilder vindt dat prettig. U kunt dat voorkomen door sterk verdunde structuurverf, rauwfaserverf en dergelijke te gebruiken zodat u een ruwe of zelfs zeer ruwe ondergrond krijgt. Een duidelijk geval van smaak dus.



aquarel
Schilderdoek
Schilderdoek koopt u kant en klaar opgespannen. Het is van belang dat het hout goed uitgewerkt is anders gaat het later krom staan en dat is hinderlijk. Let op de kwaliteit die u koopt. Schilderdoek is op allerlei plaatsen te krijgen, ook de meest branchevreemde en de kwaliteit is wisselend. Als het goed is is het van ondergrondlaag voorzien hoewel er ook naturel te krijgen is. Niet alleen wit is te krijgen, in beperkter mate is ook zwart schilderdoek te koop als schilderondergrond voor speciale effecten.


Keggen ofwel spiepennen
Bij een schilderdoek horen zogenaamde keggen. Deze keggen worden in de hoeken geslagen om het doek strakker te trekken. Soms zijn deze keggen ook van kunststof maar die hebben de neiging om slecht te blijven zitten. Keggen worden trouwens ook wel spiepennen genoemd. Overigens mag je de keggen in onbeperkt in de hoeken blijven vastzetten. Je loopt het gevaar dat het doek scheurt als de druk te hoog oploopt.

Doek strak trekken
Mocht een doek na het beschilderen wat slap geworden zijn, iets wat meestal wel gebeurt, dan kunt u met enkele klappen met een hamer op de keggen het doek weer strak trekken. Overdrijf het niet anders krijgt u kans op scheuren van het doek vanaf de ingeslagen spijkertjes.

Aquarelpenseel

Materiaal

Aquarelpenseel Het penseel dat water vasthoudt én precies kan sturen Een aquarelpenseel is speciaal geschikt voor het werken met water en transparante aquarelverf. Een goed penseel kan veel vocht opnemen, dit geleidelijk afgeven en tegelijkertijd voldoende veerkracht behouden om de verf te sturen. Aquarelpenselen bestaan in verschillende vormen. Een rond penseel met een fijne punt is veelzijdig: brede streken en kleine details zijn met hetzelfde penseel mogelijk. Platte penselen zijn geschikt voor grotere vlakken en strakke randen. Mop- en waspenselen kunnen veel water bevatten en worden vooral gebruikt voor grote wassingen. Traditioneel werden zachte dierenharen gebruikt, zoals marter- en eekhoornhaar. Tegenwoordig bestaan uitstekende synthetische penselen en combinaties van natuurlijke en kunstvezels. De hoeveelheid water in het penseel bepaalt sterk het resultaat. Een bijna droog aquarelpenseel geeft gebroken structuren; een vol penseel maakt vloeiende wassingen mogelijk. Wil je verder? Onderzoek penseel en aquareltechniek en ga daarna naar wassing, droog penseel, nat-in-nat, nat-op-droog, aquarelpapier, penseelstreek, mop-penseel, synthetische vezels en waterverf.

Over Aquarelpenseel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Aquarelleren begint met wat basistechnieken

Beschrijving
Alle begin in moeilijk maar ook aquarel is te leren Aquarel is wel een kritische schildertechniek Aquarelleren is waarschijnlijk een van de de meest kritische schildertechnieken. Dat komt doordat water als basis wordt gebruikt. In tegenstelling tot olie- en acrylverf, hecht water zich niet aan de ondergrond. In feite tast het eerder de ondergrond aan. Niet elke ondergrond is er voor geschikt om nat te worden. Eigenlijk is het maken van een aquarel daardoor wel eens één groot gevecht tussen het gebruik van het water…

Aquarelleren begint met wat basistechnieken

Alle begin in moeilijk maar ook aquarel is te leren


Aquarel is wel een kritische schildertechniek
Aquarelleren is waarschijnlijk een van de de meest kritische schildertechnieken. Dat komt doordat water als basis wordt gebruikt. In tegenstelling tot olie- en acrylverf, hecht water zich niet aan de ondergrond. In feite tast het eerder de ondergrond aan. Niet elke ondergrond is er voor geschikt om nat te worden.

Eigenlijk is het maken van een aquarel daardoor wel eens één groot gevecht tussen het gebruik van het water én het ook nog eens goed zien te houden van de ondergrond.

Als dat zo is, waarom passen wij die lastige techniek dan toch toe? Simpel, omdat aquarelverf niet giftig is en eenvoudig te gebruiken. En omdat kunstenaars nu eenmaal graag een uitdaging van de gebruikte materialen aangaan. Dat speelt beslist ook een grote rol.

Olieverf en acryl vereisen speciale aandacht. En die verfsoorten kunnen bij sommige mensen die er gevoelig voor zijn, een bedreiging voor de gezondheid vormen. En dat maakt aquarelverf juist zo interessant voor beginners, omdat je je wat dat punt betreft verder nergens zorgen over hoeft te maken

Waar je wel op moet letten is hoe je op een goede manier met aquarelverf schildert. Voor hen die hiermee nu nog moeite hebben, hebben we enkele tips op een rijtje gezet om je vaardigheden te verbeteren.

De belangrijkste tip
Overigens ontbreekt er een hele belangrijke tip en dat is doen, doen en nog eens doen. Zoals alle creatieve technieken krijg je ook deze alleen onder de knie als je het heel veel doet. Dus oefenen maar. Mislukt het gruwelijk? Dat is mooi. Het maken van fouten is altijd heel leerzaam. Ook als wilt leren om met aquarelverf te schilderen. Kijk daarom altijd goed wat er mis gegaan is. Want en daar kunt u heel veel van leren zodat de fout is de toekomst vermeden kan worden.

Zorg ook als je begint voor goed materiaal
Een goed begin is het halve werk. Als je materialen gebruikt, die onder de maat zijn, zal het schilderen uiteindelijk een frustrerende ervaring zijn en het resultaat teleurstellend. Daar wordt ook niemand vrolijk van. Zo heb je bijvoorbeeld een goede kwaliteit geschikte penselen nodig. Je moet gaan werken met goede verf. En natuurlijk werk je op een goede kwaliteit aquarelpapier. Daarnaast heb je nog wat dingen nodig, maar dit zijn wel de belangrijkste om goed rekening mee te houden.

Als je je maar één penseel kunt veroorloven (goede penselen zijn behoorlijk duur), koop dan een nummer 8 rond penseel van marterhaar of kolinskyhaar (red sable), maar het verdient de voorkeur om van een nummer 4 en 12 uit te gaan.

Zorg voor goed materiaal
Startersset aquarel


Nummer 8 is echter voor algemeen gebruik geschikt. Daarnaast heb je een starterssetje studieverf nodig, of schaf een basisset kleuren aan zoals die aan het begin van het eerste hoofdstuk zijn gespecificeerd.

Gebruik ook altijd aquarelpapier dat speciaal voor dit doel is gemaakt en niet gaat rimpelen. Hierover is in het eerste hoofdstuk ook de nodige informatie gegeven. Voor studiedoeleinden is papier van 150 tot 250 gram prima te gebruiken.

Leer ook hoe je je penseel moet vasthouden. De juiste houding is een belangrijk aspect, wil je een goed resultaat bereiken.

Het goed vasthouden van je penseel
Er zijn verschillende manieren om je penseel vast te houden. De ‘klassieke greep’ is het penseel op dezelfde manier vast te houden als een potlood of pen, maar dan wat hoger dan wanneer je aan het schrijven bent. Een andere manier is ‘bovenhands’, alsof je het penseel van de tafel oppakt. Als je het penseel op die manier vasthoudt, kun je wat makkelijker neerwaartse streken maken. Het kan ook nog op andere manieren, maar als basis zijn deze essentieel.

Het goed vasthouden van je penseel
Leer hoe je moet ‘wassen’.
Wassen is in aquareltermen het opbouwen van kleurlagen met je penseel om zo een zeker niveau van diepte en detail te bereiken. Wil je een echt goede aquarel kunnen schilderen, dan moet je dit onderdeel goed beheersen.

Een eerste oefening in het wassen: Maak vooraf voldoende verf aan. Je houd het papier iets schuin. Met het penseel maak je bovenaan het papier een streek, zet daar een volgende streek tegenaan die de vorige iets overlapt, enzovoort.

Door het overlappen neem je overtollige verf uit de vorige streek mee. Gebruik voor elke streek een volle penseel, dus telkens weer indopen voor de volgende streek wordt gezet. Dit is een wassing. Je kunt een egale wassing maken, waarbij je ervoor moet zorgen tussentijds niet je penseel uit te spoelen, omdat dan de verf verdund wordt en de kleur naar lichter gaat verlopen. Het is zaak snel te werken om geen droogranden te krijgen. Als de wassing klaar is, neem je een droge penseel die je in een langzame streek langs de onderzijde van het papier haalt om overtollige verf op te zuigen.

Een wassing met een toonverloop
Je kunt ook een wassing met een toonverloop maken, maar dan moeten voor elke volgende streek enkele druppels water aan de verf worden toegevoegd. Er kan ook een wassing met kleurverloop worden gemaakt, waardoor bijvoorbeeld met geel wordt begonnen en door dan steeds een beetje rood bij te mengen, ontstaat een geleidelijk verloop via oranje tonen naar rood.

Nat-op-droog wassing
Een wassing kan nat-op-droog (op droog papier) worden aangebracht, maar ook nat-in-nat (op papier dat van te voren nat is gemaakt). De bewerkingen zijn verder gelijk aan elkaar.

Door wassingen over elkaar te plaatsen kunnen bepaalde effecten worden bereikt zoals een kleurverloop in een avondlucht of wolkenluchten. Met deze tips en wat oefenen bent u al gauw op streek met het maken van fraaie aquarelschilderijen