Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Aquarelleren hoe te beginnen

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Aquarelleren hoe te beginnen Je hebt verrassend weinig nodig om je eerste aquarel te maken Hoe begin je met aquarelleren? Houd het vooral eenvoudig. Een kleine doos aquarelverf, één of twee penselen, stevig aquarelpapier, twee potjes water en een mengpalet zijn voor de eerste oefeningen ruim voldoende. Begin niet meteen met een ingewikkeld schilderij. Maak eerst een paar kleurvlakken. Probeer vervolgens wat er gebeurt met veel en weinig water. Zet twee kleuren naast elkaar en laat ze mengen. Maak daarna het papier nat en voeg verf toe: zo ontdek je nat-in-nat. Probeer ook eens op droog papier te schilderen. De randen worden dan veel scherper. Zo leer je al snel dat niet alleen de verf, maar vooral de hoeveelheid water het resultaat bepaalt. Een mislukte oefening bestaat eigenlijk niet: iedere vlek vertelt iets. Ga vanuit Aquarelleren hoe te beginnen eens verder naar Basis Aquarelleren, Aquarelverf, Aquarelpapier, Nat-in-nat, Kleuren mengen of Aquarelleertechnieken en bouw van daaruit stap voor stap verder.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

Water

Techniek

Water Het eenvoudigste kunstenaarsmateriaal blijkt verrassend veelzijdig Water speelt in de beeldende kunst verschillende rollen. Het kan verdunner, oplosmiddel, transportmiddel, schoonmaakmiddel én onderdeel van een techniek zijn. Bij aquarel, gouache en veel acrylverven bepaalt de hoeveelheid water bijvoorbeeld hoe vloeibaar en transparant de verf wordt. Bij aquarel maakt extra water lichte wassingen en zachte overgangen mogelijk. Bij acrylverf kan water de verf verdunnen, al kan te veel water ook de verhouding tussen pigment en bindmiddel verstoren. Water wordt bovendien gebruikt voor het reinigen van veel watergedragen materialen en gereedschappen. Water beïnvloedt ook materialen zelf. Papier kan door vocht uitzetten en golven, terwijl hout kan zwellen of vervormen. Voor kunstconservering is ongewenst vocht daarom juist een belangrijke risicofactor. Daarnaast is water natuurlijk een veelvuldig onderwerp in kunst: van spiegelende grachten tot zeegezichten. Wil je verder? Vergelijk wat water doet met aquarel, gouache en acrylverf en onderzoek daarna watergedragen en wateroplosbare materialen.

Over Water is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Aquarelpapier

Materiaal

Aquarelpapier Papier dat water opvangt zonder meteen de controle te verliezen Aquarelpapier is speciaal gemaakt voor schilderen met aquarelverf en veel water. Het papier moet vocht kunnen opnemen zonder direct sterk te vervormen, beschadigen of zijn oppervlaktestructuur te verliezen. Daarom is het meestal steviger dan gewoon tekenpapier. Belangrijke eigenschappen zijn papiergewicht, zuigkracht en oppervlaktestructuur. Glad papier geeft scherpe lijnen en fijne details. Papier met meer structuur laat pigment zich onregelmatiger afzetten en kan daardoor een levendiger beeld geven. Veel aquarelpapier wordt gemaakt van katoen of cellulose, of een combinatie daarvan. Ook de behandeling tijdens de productie is belangrijk. Door lijming wordt geregeld hoe snel water in het papier trekt. Zwaar papier, bijvoorbeeld 300 g/m², kan doorgaans meer water verdragen dan licht papier. De keuze van het papier beïnvloedt dus rechtstreeks de schildertechniek. Wil je verder? Onderzoek aquareltechniek en papierstructuur en ga daarna naar zuigkracht, papiergewicht, katoenpapier, cellulose, lijming, nat-in-nat, nat-op-droog, wassing, uitsparen en aquarelverf.

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

Beschrijving
Ondergrond kiezen

Aquarelpapier is ideaal papier voor het werken met waterverf-achtige verfsoorten

De keuze van de ondergrond is best van belang
Als u met aquarel aan de gang gaat als schilderondergrond dan is het speciale aquarelpapier het meest geschikt. Aquarelpapier heeft een ruw oppervlak en door de structuur is het heel geschikt om vocht op te nemen. Aquarelpapier is in losse vellen te koop en als blok. In dat laatste geval kunt u de vellen los snijden, zowel voor als na het aquarelleren.


Aquarelpapier
Hoe gladder het papier hoe meer het zich leent voor het schilderen van details. Ook gelijkmatige kleurvlakken zijn gemakkelijker weer te geven op een glad oppervlak dan op het ruwe materiaal van het aquarelpapier. Het plezier is het werken met aquarel laat zich voor een groot deel bepalen door het soort papier dat u gebruikt als schilderondergrond. Dus laat u op dat gebied goed voorlichten.




Schilderkarton
Schilderkarton is een vorm van stevig tekenpapier dat op karton is geplakt. Het bestaat is zowel een gladde als een meer gestructureerde versie. Er zijn schilders die een schilderondergrond prettiger vinden werken als er sprake is van een dikkere onderlaag, zodat ze het van een extra laag grondverf of gresso voorzien voordat ze het schilderkarton in gebruik gaan nemen. Het is verstandig om beide kanten van karton van extra verf te voorzien om te voorkomen dat het later krom zal gaan trekken. De verf zal hierdoor beter opgenomen worden en het wordt daarmee ook meer geschikt voor het maken van details. Schilderkarton wordt vaak gebruikt als schilderondergrond in combinatie met acrylverf of olieverf.

Geprepareerd papier
Speciaal voor het werken met acryl of met olieverf bestaat er geprepareerd papier. Het voordeel van dit papier als schilderondergrond is dat het geen verf doorlaat, maar het nadeel van het dunne materiaal is dat het slecht de verdunningsmiddelen als water en olie opneemt wat vooral bij een wat dikkere verflaag forse problemen kan geven. Als u met deze negatieve eigenschap een beetje rekening houdt dan is het geprepareerde papier heel goed te gebruiken.

Canvasboard.
Het zogenaamde linnenkarton of canvasboard is een laagje dun katoen dat op relatief dik karton is gelijmd waardoor het vrij stevig wordt en goed bruikbaar als schilderondergrond. Het is in allerlei afmetingen, tot vrij groot te verkrijgen en het is niet overdreven duur.
Het staat echter bekend om een relatief korte levensduur van de ermee gemaakte werken. Wilt u een kunstwerk maken dat over eeuwen nog bewonderd wordt dan is het aan te raden echt schilderslinnen van goede kwaliteit te gebruiken of om over te stappen op hardboard of mdf.

Hardboard
Panelen van hardboard of het wat dikkere en zwaardere mdf zijn in allerlei maten te verkrijgen. Bij de bouwmarkt tot panelen van 122 x 244. Een flink formaatje voor aan de muur. Soms zit er op het hardboard al een witte laag maar anders zult u een aantal lagen grondverf en eventueel een laag gresso aan moeten brengen om er een geschikte schilderondergrond van te maken. Vergeet niet om tussen de schilderbeurten door te schuren. U krijgt dan wel een aalgladde schilderondergrond en niet elke schilder vindt dat prettig. U kunt dat voorkomen door sterk verdunde structuurverf, rauwfaserverf en dergelijke te gebruiken zodat u een ruwe of zelfs zeer ruwe ondergrond krijgt. Een duidelijk geval van smaak dus.



aquarel
Schilderdoek
Schilderdoek koopt u kant en klaar opgespannen. Het is van belang dat het hout goed uitgewerkt is anders gaat het later krom staan en dat is hinderlijk. Let op de kwaliteit die u koopt. Schilderdoek is op allerlei plaatsen te krijgen, ook de meest branchevreemde en de kwaliteit is wisselend. Als het goed is is het van ondergrondlaag voorzien hoewel er ook naturel te krijgen is. Niet alleen wit is te krijgen, in beperkter mate is ook zwart schilderdoek te koop als schilderondergrond voor speciale effecten.


Keggen ofwel spiepennen
Bij een schilderdoek horen zogenaamde keggen. Deze keggen worden in de hoeken geslagen om het doek strakker te trekken. Soms zijn deze keggen ook van kunststof maar die hebben de neiging om slecht te blijven zitten. Keggen worden trouwens ook wel spiepennen genoemd. Overigens mag je de keggen in onbeperkt in de hoeken blijven vastzetten. Je loopt het gevaar dat het doek scheurt als de druk te hoog oploopt.

Doek strak trekken
Mocht een doek na het beschilderen wat slap geworden zijn, iets wat meestal wel gebeurt, dan kunt u met enkele klappen met een hamer op de keggen het doek weer strak trekken. Overdrijf het niet anders krijgt u kans op scheuren van het doek vanaf de ingeslagen spijkertjes.

Aquarelpenseel

Materiaal

Aquarelpenseel Het penseel dat water vasthoudt én precies kan sturen Een aquarelpenseel is speciaal geschikt voor het werken met water en transparante aquarelverf. Een goed penseel kan veel vocht opnemen, dit geleidelijk afgeven en tegelijkertijd voldoende veerkracht behouden om de verf te sturen. Aquarelpenselen bestaan in verschillende vormen. Een rond penseel met een fijne punt is veelzijdig: brede streken en kleine details zijn met hetzelfde penseel mogelijk. Platte penselen zijn geschikt voor grotere vlakken en strakke randen. Mop- en waspenselen kunnen veel water bevatten en worden vooral gebruikt voor grote wassingen. Traditioneel werden zachte dierenharen gebruikt, zoals marter- en eekhoornhaar. Tegenwoordig bestaan uitstekende synthetische penselen en combinaties van natuurlijke en kunstvezels. De hoeveelheid water in het penseel bepaalt sterk het resultaat. Een bijna droog aquarelpenseel geeft gebroken structuren; een vol penseel maakt vloeiende wassingen mogelijk. Wil je verder? Onderzoek penseel en aquareltechniek en ga daarna naar wassing, droog penseel, nat-in-nat, nat-op-droog, aquarelpapier, penseelstreek, mop-penseel, synthetische vezels en waterverf.

Over Aquarelpenseel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

kleuren mengen

Techniek

Kleuren mengen Twee kleuren samen leveren soms iets heel anders op dan verwacht Kleuren mengen is het combineren van kleuren om nieuwe kleuren, tinten en nuances te verkrijgen. Bij schilderen gebeurt dit meestal door pigmenten fysiek met elkaar te mengen. Geel en blauw kunnen bijvoorbeeld groen opleveren, maar het precieze resultaat hangt sterk af van de gebruikte pigmenten. Daarom geven twee verschillende blauwe pigmenten met hetzelfde geel niet automatisch hetzelfde groen. Kleurtoon, transparantie en kleurkracht van de verf spelen mee. Hoe meer verschillende pigmenten worden gecombineerd, hoe groter bovendien de kans dat een mengkleur minder verzadigd wordt. Kleuren kunnen op het palet worden gemengd, maar ook rechtstreeks op het schilderoppervlak. Bij optische kleurmenging blijven kleine kleurvlakken zelfs afzonderlijk aanwezig en ontstaat de mengindruk pas in het oog van de kijker. Bewust mengen helpt een kunstenaar een samenhangend kleurenpalet op te bouwen. Wil je verder? Onderzoek primaire en secundaire kleuren en ga daarna naar mengkleur, kleurtoon, kleurverzadiging, complementaire kleuren, tertiaire kleuren, beperkt palet, optische kleurmenging, pigmenten en kleurenpalet.

Over kleuren mengen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Je zult toch ergens met aquarelleren moeten beginnen

Beschrijving
Je zult toch ergens met aquarelleren moeten beginnen. Maar hoe? Aquarelverf is lastig maar heel bevredigend materiaal om te beginnen Aquarelverf is op zich een lastig materiaal om mee te werken. Voor een beginnend kunstenaar kan aquarel echter ook veel bevrediging brengen. Maar aquarel heeft ook nogal eens een eigen wil. Niet elke kunstenaar heeft daar problemen mee, maar er zijn zijn er ook die liever heel exact en precies werken. Maar toch is ook voor hen aan te raden om aquarel minimaal eens een kans te geven. D…

Je zult toch ergens met aquarelleren moeten beginnen

Je zult toch ergens met aquarelleren moeten beginnen. Maar hoe?

Aquarelverf is lastig maar heel bevredigend materiaal om te beginnen
Aquarelverf is op zich een lastig materiaal om mee te werken. Voor een beginnend kunstenaar kan aquarel echter ook veel bevrediging brengen. Maar aquarel heeft ook nogal eens een eigen wil. Niet elke kunstenaar heeft daar problemen mee, maar er zijn zijn er ook die liever heel exact en precies werken. Maar toch is ook voor hen aan te raden om aquarel minimaal eens een kans te geven. Door het gewoon eens te proberen.

Aquarel is ook een prima leerschool
Dit komt omdat de verschillende technieken die je leert naarmate je jouw vaardigheden ontwikkelt, je van pas komen als je later met acrylverf en olieverf gaat werken. Aquarelverf is een temperamentvol materiaal en door te leren hoe je ermee moet omgaan en leert de verf op een goede manier van je penseel op het papier te laten vloeien, biedt je een grote voorsprong bij je latere ontwikkeling als kunstenaar. Hoe begin je je ontdekkingsreis in de wereld van de aquarel?

Aquarelleren hoe te beginnen?
Waterverf, de voorloper van aquarel. Wie heeft er niet mee gewerkt op de lagere school?

Goede aquarelverf is uiteraard van belang
Om te beginnen moet je om echt lekker te kunnen werken over het juiste materiaal beschikken. Kies daarom goede aquarelverf uit. Daarmee kun je namelijk mooier werk maken dan met het veel mindere materiaal uit de supermarktachtige winkels die we overal tegenkomen. Deze verfsoorten kunnen namelijk goed ‘samenwerken’ met het speciale aquarelpapier en het speciale penseel.

Schaf daarom een een goede set kleuren aan – de meeste sets in een standaardsamenstelling bevatten rood, blauw, wit, zwart, geel, paars, oker, omber en sienna. Deze kleuren bieden je een breed scala om mee te werken bij je eerste stappen in de kunst.



Koop speciale aquarelpenselen
Vervolgens heb een set van drie penselen nodig: een ronde penseel van een gemiddelde dikte, een dunne ronde en een platte penseel. Dit zijn je basispenselen voor het schilderen. Er bestaan speciale zachte aquarelpenselen die goed water opnemen.

Koop altijd speciale aquarelpenselen

Gebruik speciaal aquarelpapier
Tenslotte moet je ook het goede papier aanschaffen. Er is speciaal aquarelpapier dat beter geschikt is dan gewoon tekenpapier. Aquarelpapier is dikker en sterker wanneer je er met waterverdunde verf op werkt.

Gebruik speciaal aquarelpapier
Speciaal aquarelpapier


Gewoon tekenpapier gaat bobbelen door het opgebrachte water, waardoor de verf zich in zijn gedrag niet laat controleren. En de dunne verf hoopt zich op in de kuiltjes. Goed speciaal aquarelpapier kan het water goed weerstaan en blijft, als je het rondom opspant, mooi vlak.



En dan basistechnieken leren zoals de egale wassing

Als de juiste materialen er eenmaal zijn, moet je wat basistechnieken van het aquarelleren kennen. De meest elementaire techniek bij het aquarelleren is het aanbrengen van een zogenaamde "wassing". Bij een wassing kun je lagen verf aanbrengen, die de indruk van diepte en detail geven. De basiswassing werkt als volgt:

Leg het papier vlak neer.
Geef de buitenste lijnen van je schilderij – een rechthoek of vierkant – aan om de grenzen te bepalen.
Neem je platte penseel en doop deze goed in de (verdunde) verf en trek een streep van links naar rechts. Houd de buitenste grenzen aan.
Doop je penseel opnieuw in trek een volgende streep onder de bovenste en laat deze de iets overlappen.
Herhaal deze actie totdat je bij de onderlijn bent aangekomen.

Van harte, je hebt nu je eerste, en als het goed is ook egale wassing gemaakt!

De wassing is pas het begin
Met een wassing begint het allemaal. De meeste aquareltechnieken zijn op het aanbrengen van een wassing gebaseerd. De eerste wassing die je maakte, was op een vlak liggend vel papier. Kun je je voorstellen hoe dit werkt als je het papier verticaal op een ezel zet? Het effect zou totaal anders zijn, omdat het water naar beneden gaat lopen en druipen. Het levert minimaal een vervreemdend effect op maar dat zal meestal de bedoeling van een aquarel niet zijn.

Een vlakke, egale wassing is simpel. Een andere mogelijkheid is een wassing met een geleidelijk kleurverloop. Dit houdt in dat de kleurintensiteit bij elke volgende streek afneemt.


Wassing met afnemende kleurintensiteit doe je zo:

Zet je buitengrenzen weer op zodat ze een vierkant of rechthoek vormen.
Neem je platte penseel en doop deze goed in de verf.
Trek een streep van links naar rechts, binnen de buitenlijnen.
Doop je penseel weer in, maar neem minder kleur op door iets meer water toe te voegen.
Maak je volgende streep onder de voorgaande maar laten ze elkaar iets overlappen.
Je zult onmiddellijk het verschil waarnemen.
Vervolg deze werkwijze totdat je bij de onderste lijn bent aangekomen, waarbij je telkens minder verf en meer water gebruikt.
Bekijk het resultaat. Dat is als alles goed verlopen is, een geleidelijk verlopende wassing waarbij de kleurtoon steeds lichter wordt.

Deze twee technieken zijn het eerste begin als je met aquarel aan de gang gaat.

Er is nog een heel scala aan verdere technieken mogelijk, waarbij je jezelf steeds verder ontwikkeld als aquarellist.

Gereedschapskist

Materialen

  • Aquarelverf

Technieken