Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Alla prima

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Alla prima Een schilderij maken terwijl de verf nog nat is Alla prima is een schildertechniek waarbij een schilderij in één werksessie, of in korte tijd, wordt opgebouwd zonder eerst verschillende verflagen volledig te laten drogen. De Italiaanse uitdrukking betekent ongeveer ‘in één keer’. De kunstenaar werkt meestal nat-in-nat. Nieuwe kleuren worden direct in of naast nog natte verf aangebracht. Daardoor kunnen kleuren zich op het doek mengen en blijven penseelstreken vaak duidelijk zichtbaar. Alla prima vraagt om snelle beslissingen. Er is minder gelegenheid om een schilderij later met talloze glaceringen en correctielagen bij te werken. Juist daardoor kan het resultaat spontaan, direct en levendig ogen. De techniek werd veel gebruikt door kunstenaars die snel veranderend licht of een directe indruk wilden vastleggen. Ze is daarom sterk verbonden met plein-air schilderen en het impressionisme. Ga vanuit Alla prima eens verder naar Nat-in-nat, Olieverf, Penseelstreek, Plein-air schilderen, Impressionisme of Glaceren en ontdek hoe verschillend een schilderij kan worden wanneer wachten op droge verf geen onderdeel van het proces is.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

behoort tot

gerelateerd aan

  • Penseelstreek

is gerelateerd aan

verwantschap met

wordt gebruikt in

Plein-air schilderen

Techniek

Plein-air schilderen De schildersezel ging naar buiten en plotseling veranderden licht en weer voortdurend het schilderij Plein-air schilderen betekent letterlijk schilderen in de open lucht. In plaats van een landschap uitsluitend in het atelier te maken, werkt de kunstenaar buiten en kijkt rechtstreeks naar het onderwerp. Voor de kunstenaars rond Oosterbeek en Wolfheze was die directe natuurwaarneming belangrijk. Bossen, beekjes, heide en oude bomen konden ter plaatse worden bestudeerd. Daardoor kregen veranderend licht, wolken, vocht en weersomstandigheden veel meer invloed op het schilderen. Buiten werken stelde kunstenaars wel voor praktische problemen. Verf, penselen, schilderdrager en ezel moesten worden meegenomen. De komst van olieverf in metalen tubes maakte dat in de negentiende eeuw aanzienlijk gemakkelijker. Verf hoefde niet meer uitsluitend in het atelier te worden voorbereid en bewaard. De kunstenaars van de School van Barbizon in Frankrijk hadden eveneens grote belangstelling voor rechtstreeks werken naar de natuur. Nederlandse schilders namen dergelijke ideeën mee naar eigen landschappen. Plein-air schilderen betekende overigens niet noodzakelijk dat ieder schilderij volledig buiten werd voltooid. Studies en schetsen konden later in het atelier worden uitgewerkt. Belangrijker was de nieuwe houding: eerst zelf kijken, dan schilderen wat het landschap werkelijk met licht en atmosfeer doet.

Over Plein-air schilderen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurmenging

Techniek

Kleurmenging Met een paar kleuren ontstaat een bijna onbeperkt palet Kleurmenging is het combineren van kleuren om nieuwe kleuren, tinten en nuances te verkrijgen. Voor schilders is het een van de belangrijkste manieren om een eigen kleurenpalet op te bouwen. Met een beperkt aantal verfkleuren kunnen al honderden verschillende mengingen ontstaan. Bij traditionele schilderkunst wordt vaak uitgegaan van primaire, secundaire en tertiaire kleuren. Geel en blauw kunnen bijvoorbeeld groen opleveren. Door complementaire kleuren met elkaar te mengen kunnen juist gedempte of neutrale kleuren ontstaan. Ook wit en zwart beïnvloeden een mengkleur, vooral de lichtheid en verzadiging. Niet alle kleurmenging gebeurt letterlijk op het palet. Bij optische kleurmenging worden afzonderlijke kleuren naast elkaar geplaatst en ontstaat het mengeffect pas in het oog van de kijker. Pointillisten maakten daarvan bewust gebruik. Wil je verder? Begin met drie primaire kleuren en wit en probeer daarmee zoveel mogelijk kleuren te mengen. Onderzoek daarna complementaire kleuren, neutrale kleuren en kleurtemperatuur.

Over Kleurmenging is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Olieverfschilderkunst

Techniek

Olieverfschilderkunst Een techniek waarin kleur dagenlang beweeglijk kan blijven en eeuwen kan overleven Olieverfschilderkunst is schilderkunst waarbij pigmenten worden gebonden in een drogende olie, meestal lijnolie. De techniek werd vanaf de late middeleeuwen steeds belangrijker en bood kunstenaars ongekende mogelijkheden om kleur, licht, textuur en detail op te bouwen. Olieverf droogt relatief langzaam. Daardoor kunnen kleuren op het schilderij worden gemengd en zachte overgangen ontstaan. Tegelijk kan een kunstenaar juist in meerdere lagen werken. Dunne transparante glacislagen geven kleur diepte, terwijl dikke pasteuze verf en impasto het oppervlak tastbaar maken. Kunstenaars als Jan van Eyck, Rembrandt en Johannes Vermeer benutten ieder andere eigenschappen van olieverf. Later maakten bijvoorbeeld Van Gogh en de expressionisten juist de zichtbare penseelstreek belangrijk. Een olieverfschilderij is technisch een complete laagopbouw van drager, grondering en verschillende verflagen. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare beeld en ontdek lijnolie, drogende olie, onderschildering, glaceren en impasto. Zo volg je een schilderij van ondergrond tot laatste penseelstreek.

Over Olieverfschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schildertechniek

Techniek

Schildertechniek Niet alleen wat je schildert telt, maar vooral hoe je de verf gebruikt Schildertechniek is de manier waarop een kunstenaar verf en andere materialen gebruikt om een schilderij op te bouwen. Het begrip kan zowel betrekking hebben op het soort verf als op de manier waarop die verf wordt aangebracht en verwerkt. Olieverf, acrylverf, aquarel en tempera vragen bijvoorbeeld ieder om een andere aanpak. Daarnaast bestaan technieken als glaceren, impasto, nat-in-nat, droog penseel en alla prima. Een kunstenaar kan transparante lagen over elkaar zetten, verf dik aanbrengen of juist een deel van de ondergrond zichtbaar laten. Ook de opbouw van een schilderij behoort tot de schildertechniek. Een werk kan beginnen met een grondering en onderschildering, waarna verschillende verflagen, details en eventueel een vernis volgen. Schildertechniek is daardoor nauw verbonden met het uiteindelijke uiterlijk van een kunstwerk én met de manier waarop het veroudert. Wil je verder? Begin bij olieverf, acrylverf, aquarel en tempera en onderzoek daarna glaceren, impasto, onderschildering en penseelstreek.

Over Schildertechniek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Direct schilderen

Techniek

Direct schilderen Meteen met verf naar het eindbeeld Direct schilderen is een werkwijze waarbij een kunstenaar het schilderij rechtstreeks met verf opbouwt, zonder eerst een uitgebreid systeem van onderschilderingen en transparante glacislagen te maken. Vorm, kleur, licht en toon worden zoveel mogelijk tijdens het schilderen zelf bepaald. Een bekende vorm is alla prima, waarbij een schilderij of een belangrijk gedeelte ervan in één werksessie wordt uitgevoerd. Direct schilderen hoeft echter niet altijd te betekenen dat het hele werk in één keer wordt voltooid. De kern is vooral dat de zichtbare verfstreken direct een belangrijke rol in het eindresultaat krijgen. Deze aanpak leent zich goed voor een spontane en losse penseelvoering. Daarom werd direct schilderen belangrijk bij onder andere plein-air schilderkunst en het impressionisme. Snelle waarneming en directe kleurmenging kunnen daarbij centraal staan. Correcties blijven mogelijk, maar vooraf goed kijken en beslissen wordt belangrijker. Wil je verder? Vergelijk direct schilderen met indirect schilderen en onderzoek daarna alla prima, nat-in-nat, plein air en penseelvoering.

Over Direct schilderen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Snelle schildertechniek

Techniek

Snelle schildertechniek Schilderen voordat het moment of de eerste indruk verdwijnt Snelle schildertechniek is een werkwijze waarbij een schilderij in korte tijd en met directe beslissingen wordt opgebouwd. Het doel is meestal niet ieder detail nauwkeurig uit te werken, maar vooral kleur, licht, beweging, sfeer of de eerste indruk vast te leggen. De kunstenaar werkt vaak met brede penseelstreken, vereenvoudigde vormen en een beperkt aantal correcties. Bij olieverf kan direct nat-in-nat of alla prima worden geschilderd. Aquarel leent zich eveneens goed voor een snelle werkwijze, omdat transparante wassingen in korte tijd grote delen van het beeld kunnen aangeven. Snelle schildertechnieken werden belangrijk bij het plein-air schilderen, waar licht en weersomstandigheden voortdurend veranderen. Ook impressionisten maakten snelheid en zichtbare penseelvoering onderdeel van hun beeldtaal. Snel schilderen betekent overigens niet slordig schilderen. Juist het snel kiezen van kleur, toon en compositie vraagt veel oefening. Wil je verder? Onderzoek alla prima en direct schilderen en ga daarna naar plein air, nat-in-nat, losse penseelvoering, schetsmatig schilderen, kleurstudie, impressie, aquareltechniek en schilderstudie.

Over Snelle schildertechniek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Spontaniteit

Techniek

Spontaniteit Wanneer de eerste beweging zichtbaar mag blijven Spontaniteit in de kunst betekent dat een werk de indruk geeft direct, vrij en zonder overmatige voorbereiding te zijn gemaakt. Penseelstreken, lijnen, gebaren en materiaalsporen mogen zichtbaar blijven en laten iets van het moment van maken zien. Een spontane werkwijze betekent niet dat een kunstenaar zonder kennis of plan werkt. Juist veel ervaring kan ervoor zorgen dat beslissingen snel en intuïtief worden genomen. Een schilder kan bijvoorbeeld in enkele krachtige streken een houding, landschap of lichtsituatie treffen. Spontaniteit speelt een belangrijke rol in snelle schetsen, alla prima schilderen, plein-airwerk en expressionistische schilderkunst. Ook kunstenaars binnen het abstract expressionisme en Cobra maakten gebruik van directe bewegingen en zichtbare handelingen. Toch kan spontaniteit ook zorgvuldig worden voorbereid. Wat er toevallig en moeiteloos uitziet, kan het resultaat zijn van jaren oefenen. Wil je verder? Onderzoek gebaar en improvisatie en ga daarna naar snelle schildertechniek, alla prima, losse penseelvoering, intuïtief schilderen, schetsen, expressie, automatisme, Cobra en action painting.

Over Spontaniteit is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Een techniek die het moment vast kan leggen

Beschrijving
Een techniek die het moment vast kan leggen Wat maakt "alla prima" uniek? De "alla prima" techniek, ook wel bekend als nat-in-nat schilderen, is een schilderstijl waarbij het kunstwerk in één enkele sessie wordt voltooid. De term "alla prima" komt uit het Italiaans en betekent "in één keer". Deze snelle schildertechniek staat in scherp contrast met traditionelere schildertechnieken. Hierbij werd het schilderij in meerdere lagen en fasen wordt opgebouwd. De verf wordt bij "alla prima" in één keer op het doek aangebr…

Een techniek die het moment vast kan leggen

Een techniek die het moment vast kan leggen

Wat maakt "alla prima" uniek?
De "alla prima" techniek, ook wel bekend als nat-in-nat schilderen, is een schilderstijl waarbij het kunstwerk in één enkele sessie wordt voltooid. De term "alla prima" komt uit het Italiaans en betekent "in één keer". Deze snelle schildertechniek staat in scherp contrast met traditionelere schildertechnieken. Hierbij werd het schilderij in meerdere lagen en fasen wordt opgebouwd.

De verf wordt bij "alla prima" in één keer op het doek aangebracht
Bij de "alla prima" methode worden de verf en kleuren direct op het doek aangebracht zonder langdurige droogtijden tussen de lagen. Dit stelt de kunstenaar in staat om spontaan te reageren op het moment, de omgeving en het onderwerp. Het resultaat is meestal een levendiger kunstwerk dat meer uit weet te drukken en dat de frisheid en energie van het ogenblik vastlegt.

Édouard Manet
Een meester in de "alla prima" techniek was de 19e-eeuwse kunstenaar Édouard Manet. Manet stond bekend om zijn directe benadering en het vermogen om complexe scènes met slechts enkele trefzekere penseelstreken vast te leggen. Manet's schilderij "Le Déjeuner sur l'herbe" is een uitstekend voorbeeld van zijn beheersing van de "alla prima" techniek, waarbij de spontaniteit en directheid van het schilderij de kijker aantrekken.

Claude Monet
Een ander voorbeeld van een kunstenaar die de "alla prima" benadering heeft omarmd, is de impressionistische meesterschilder Claude Monet. Monet schilderde vaak en plein air, ofwel rechtstreeks in de buitenlucht. Monet legde de nuances van licht en atmosfeer vast in zijn beroemde werken zoals de Waterlelies en de hooibergen. Het vermogen van Monet om snel te werken en "het moment" vast te leggen, was essentieel voor het creëren van de sfeer die zo kenmerkend is voor zijn kunstwerken.

Samenvattend
Hoewel de "alla prima" techniek in de praktijk best lastig is en een zekere mate van technische vaardigheid op het gebied van schilderen vereist, biedt het kunstenaars veel vrijheid. Kunstenaars kunnen hun emotionele reactie op hun onderwerp direct in het schilderij verwerken. Het is en blijft een intrigerende methode, die door veel hedendaagse kunstenaars wordt gebruikt om de vitaliteit van het moment vast te leggen.

De Alla-prima techniek is ook bekend onder de Franse term ‘au premier coup’