Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Gerard ter Borch

Kunstenaar
Welkom in mijn studeerkamer!

Gerard ter Borch Een glanzende jurk en een verhaal dat niets verraadt Gerard ter Borch (1617–1681) was een Nederlandse schilder uit de Gouden Eeuw en een meester van het verfijnde genretafereel. In rustige interieurs schilderde hij elegante bezoekers, officieren, jonge vrouwen, muzikanten en briefschrijvers. Ter Borch werd beroemd door zijn uitzonderlijke weergave van satijn. Witte en zilverachtige jurken lijken werkelijk licht te vangen. Toch draait zijn kunst om meer dan technische perfectie. Houdingen, blikken, brieven en kleine gebaren suggereren verhalen die nooit volledig worden uitgelegd. Een beroemd voorbeeld is De vaderlijke vermaning. Wat er precies tussen de afgebeelde personen gebeurt, blijft onderwerp van discussie. Juist die dubbelzinnigheid maakt het schilderij aantrekkelijk. Ter Borch reisde veel door Europa en was in 1648 aanwezig in Münster tijdens de onderhandelingen rond de Vrede van Münster. Hij legde de beëdiging van het vredesverdrag vast in een bijzonder groepsportret. Zijn werk beïnvloedde kunstenaars als Gabriël Metsu en Pieter de Hooch. Bij Ter Borch gebeurt vaak weinig, maar wordt veel gesuggereerd. Soms zijn één brief, één blik en één glanzende jurk voldoende voor een compleet verhaal.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

beïnvloedde

beïnvloed door

docent van

geboren in

leerling van

lid van

maakte

tijdgenoot van

verbonden met

vertegenwoordigt

  • Barok

vertegenwoordigt

  • Barok
  • Genreschilderkunst

werkte in

  • haarlem

werkte samen met

woonde in

Olieverf

Techniek

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Met dunne laagjes olieverf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Beschrijving
Olieverf
Met dunne laagjes verf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Olieverf bestaat uit pigment dat met een drogende olie, vaak lijnolie, wordt vermengd. De techniek biedt schilders grote mogelijkheden om transparante en dekkende verflagen te combineren. Daardoor kunnen subtiele kleurovergangen, diepe schaduwen en bijzondere lichteffecten worden opgebouwd.

Voor Aert van der Neer waren deze eigenschappen bijzonder belangrijk. Zijn landschappen spelen vaak met moeilijke lichtsituaties: maanlicht, schemering, zonsondergangen en donkere wolkenluchten.

Door verschillende verflagen over elkaar aan te brengen kon hij donkere partijen diepte geven en tegelijkertijd lichtere gedeelten laten oplichten. Transparante lagen konden kleuren verdiepen zonder onderliggende verf volledig te bedekken.

Technisch onderzoek heeft bovendien laten zien dat Van der Neer soms in nog natte verf kraste, waardoor een lichtere onderliggende laag opnieuw zichtbaar werd. Zo konden kleine lichtaccenten ontstaan.

Olieverf was voor Van der Neer dus veel meer dan eenvoudig kleurmateriaal. De eigenschappen van de verf hielpen hem het ongrijpbare te schilderen: licht dat door wolken breekt, over water glijdt en langzaam in de duisternis verdwijnt.

Hollands realisme

Begrip

Kijk hoe gewone mensen buitengewone kunst werden Hollands realisme legt de nadruk op een eerlijke en herkenbare weergave van de werkelijkheid. Kunstenaars schilderden gewone mensen, alledaagse situaties, landschappen en interieurs zonder ze mooier te maken dan ze waren. Juist de aandacht voor licht, materiaal, karakter en sfeer gaf deze schilderijen hun bijzondere kracht. Het Hollands realisme sloot goed aan bij de belangstelling van de welvarende burgerij tijdens de Nederlandse Gouden Eeuw en leverde een rijke traditie op die nog steeds kunstenaars en kunstliefhebbers inspireert.

Over Hollands realisme is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Samuel van Hoogstraten

Kunstenaar

Twee leerlingen van Rembrandt kozen ieder hun eigen weg met licht, ruimte en perspectief Samuel van Hoogstraten werd in 1627 in Dordrecht geboren en behoorde, net als Carel Fabritius, tot de kunstenaars die in Amsterdam in de omgeving van Rembrandt werden opgeleid. Daardoor zijn beide schilders interessante schakels tussen Rembrandt en nieuwe ontwikkelingen binnen de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Van Hoogstraten raakte sterk geïnteresseerd in perspectief en optische illusies. Hij maakte onder andere perspectiefkasten waarin de kijker door een opening naar een geschilderde ruimte keek. Door slimme perspectiefconstructies ontstond een overtuigende illusie van diepte. Ook Fabritius experimenteerde met perspectief en ruimtelijke effecten. Een deel van zijn werk lijkt zelfs bedoeld te zijn geweest voor bijzondere perspectivische presentatie. Van Hoogstraten is bovendien belangrijk omdat hij over kunst schreef. Zijn in 1678 verschenen Inleyding tot de Hooge Schoole der Schilderkonst vormt een belangrijke bron voor onze kennis van de zeventiende-eeuwse schilderkunst. Via Fabritius en Van Hoogstraten zien we hoe Rembrandts leerlingen niet eenvoudig zijn stijl kopieerden. Ze namen hun opleiding als vertrekpunt en gingen vervolgens zelf experimenteren met waarneming, licht en ruimte.

Over Samuel van Hoogstraten is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Delft

Plaats

In Delft vond Fabritius het licht en de ruimte voor een nieuwe schilderkunst Delft was in de zeventiende eeuw een welvarende Hollandse stad met handel, nijverheid en een levendig cultureel klimaat. Tegenwoordig wordt de stad sterk verbonden met Johannes Vermeer en Delfts blauw, maar ook Carel Fabritius behoort tot haar belangrijke kunstenaars. Fabritius vestigde zich rond 1650-1651 in Delft en werd in 1652 lid van het plaatselijke Sint-Lucasgilde. Zijn Delftse periode werd artistiek bijzonder interessant. Na zijn opleiding in de omgeving van Rembrandt koos hij steeds duidelijker voor een eigen richting. Waar Rembrandt vaak dramatische licht-donkercontrasten gebruikte, experimenteerde Fabritius met helderder daglicht, lichte achtergronden en perspectief. Zijn schilderijen krijgen daardoor soms een opvallend ruimtelijke werking. Delft werd in dezelfde periode het werkterrein van Johannes Vermeer. Of Fabritius en Vermeer elkaar daadwerkelijk goed hebben gekend, weten we niet, maar hun belangstelling voor licht en ruimte maakt de verbinding verleidelijk. Fabritius' Delftse periode eindigde plotseling op 12 oktober 1654. De Delftse donderslag verwoestte zijn werkplaats en kostte hem het leven.

Over Delft is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst

Begrip

Zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst Stap binnen in een eeuw waarin schilders bijna ieder onderwerp ontdekten De zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst wordt vaak verbonden met de Gouden Eeuw. In een welvarende Republiek ontstond een omvangrijke kunstmarkt waarop niet alleen kerk en adel, maar ook burgers schilderijen kochten. Daardoor konden kunstenaars zich specialiseren in uiteenlopende onderwerpen. Naast portretten en historiestukken ontstonden landschappen, stadsgezichten, stillevens, interieurs, zeegezichten en scènes uit het dagelijks leven. Rembrandt, Vermeer, Frans Hals, Jan Steen, Jacob van Ruisdael en Aelbert Cuyp vertegenwoordigen slechts enkele kanten van die enorme verscheidenheid. Cuyp vond zijn specialiteit vooral in het landschap. Rivieren, vee, ruiters en weidse luchten werden bij hem gecombineerd met een opvallende belangstelling voor licht. Zijn schilderijen laten tegelijkertijd zien dat Nederlandse kunstenaars niet geïsoleerd werkten. Internationale invloeden, reizen en kennis van andere kunstenaars speelden een belangrijke rol. De zeventiende-eeuwse schilderkunst was daardoor zowel uitgesproken Nederlands als onderdeel van een veel bredere Europese uitwisseling van stijlen, technieken en ideeën.

Over Zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Nederlandse Gouden Eeuw

Kunststroming

Nederlandse Gouden Eeuw Hoe een klein land in de zeventiende eeuw een ongekende kunstproductie ontwikkelde De Nederlandse Gouden Eeuw verwijst vooral naar de zeventiende eeuw, toen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden grote economische, wetenschappelijke en culturele bloei kende. Ook de schilderkunst maakte een uitzonderlijke ontwikkeling door. Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Frans Hals en Jacob van Ruisdael behoren tot de bekendste kunstenaars, maar duizenden andere schilders waren actief. Bijzonder was de omvangrijke vrije kunstmarkt. Niet alleen kerk en adel bestelden kunst; ook rijke burgers kochten schilderijen voor hun woningen. Daardoor ontstond een sterke specialisatie. Portretten, landschappen, stadsgezichten, stillevens, zeegezichten en scènes uit het dagelijkse leven werden zelfstandige genres. Kunstenaars probeerden zich binnen zo'n specialisme van concurrenten te onderscheiden. De term Gouden Eeuw wordt tegenwoordig ook kritisch besproken, omdat dezelfde periode verbonden was met oorlog, kolonialisme en slavernij. Artistieke bloei en maatschappelijke geschiedenis kunnen daarom niet volledig van elkaar worden gescheiden. Juist die combinatie maakt de periode bijzonder rijk aan verhalen en onderzoeksmogelijkheden.

Over Nederlandse Gouden Eeuw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Londen

Plaats

Londen De stad waar traditie en vernieuwing voortdurend botsen Londen is niet alleen de hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk, maar ook al eeuwenlang een belangrijk centrum voor kunst, architectuur en cultuur. Musea, kunstacademies, galeries en kunstenaars maakten de stad tot een ontmoetingsplaats voor uiteenlopende ideeën. Kunstenaars als William Hogarth, J.M.W. Turner en later Francis Bacon en David Hockney zijn nauw met de Britse hoofdstad verbonden. Aan het begin van de twintigste eeuw werd Londen bovendien een centrum van modernistische experimenten. Hier ontstond rond Wyndham Lewis het Vorticisme. Kunstenaars, schrijvers en ontwerpers zochten naar een beeldtaal die paste bij de moderne stad, machines en een snel veranderende maatschappij. Instellingen als de Royal Academy en Tate kregen eveneens een belangrijke plaats in het Londense kunstleven. Ga vanuit Londen eens verder naar Vorticisme, Britse kunst, Tate of Royal Academy of Arts en ontdek hoeveel verschillende kunstwerelden binnen één stad naast elkaar kunnen bestaan.

Over Londen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Portretkunst

Onderwerp

Portretkunst Een gezicht schilderen is meer dan iemand laten lijken Portretkunst is kunst waarin één persoon of een groep mensen centraal staat. Een goed portret laat meestal meer zien dan alleen iemands uiterlijk. Houding, kleding, gezichtsuitdrukking, omgeving en kleur kunnen iets vertellen over karakter, beroep, status of stemming. Eeuwenlang lieten vooral vorsten, bestuurders en rijke burgers zich portretteren. Later kozen kunstenaars steeds vaker familieleden, vrienden, onbekenden of zichzelf als onderwerp. De manier waarop iemand wordt afgebeeld veranderde voortdurend. Rembrandt zocht naar karakter en ouderdom, Joshua Reynolds naar waardigheid, terwijl expressionisten een gezicht juist konden vervormen en fel kleuren om emoties sterker te maken. Ook fotografie veranderde de functie van het geschilderde portret. Gelijkenis alleen was niet langer voldoende. Ga vanuit Portretkunst eens verder naar Zelfportret, Rembrandt, Expressionisme of Deformatie en ontdek hoeveel verschillende verhalen kunstenaars met één gezicht kunnen vertellen.

Over Portretkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Nederlandse genreschilderkunst

Onderwerp

Nederlandse genreschilderkunst Het dagelijks leven werd een hoofdrolspeler Nederlandse genreschilderkunst is schilderkunst waarin scènes uit het dagelijks leven centraal staan. Vooral in de zeventiende eeuw werd dit genre in de Republiek bijzonder populair. Kunstenaars schilderden huishoudens, herbergen, markten, muziekmakende gezelschappen, soldaten, boeren en mensen tijdens hun dagelijkse bezigheden. Bekende genreschilders zijn Jan Steen, Pieter de Hooch, Gerard ter Borch en Adriaen van Ostade. Johannes Vermeer gaf het genre een verstilde vorm met zijn zorgvuldig opgebouwde interieurs en enkele figuren. De voorstellingen lijken soms eenvoudige momentopnamen, maar kunnen meer betekenissen bevatten. Voorwerpen, gebaren en situaties konden verwijzen naar liefde, opvoeding, ijdelheid, drankmisbruik of maatschappelijke omgangsvormen. Humor en waarschuwing konden daarbij samengaan. Genreschilderkunst geeft ons daardoor niet simpelweg een fotografisch verslag van het zeventiende-eeuwse leven. De kunstenaar selecteerde en organiseerde de werkelijkheid om een aantrekkelijk of betekenisvol verhaal te vertellen. Wil je verder? Onderzoek Jan Steen en Pieter de Hooch en ga daarna naar Johannes Vermeer, Gerard ter Borch, Adriaen van Ostade, boereninterieur, herbergscène, huishoudelijk tafereel, symboliek, interieur, genrehiërarchie en Nederlandse schilderkunst.

Over Nederlandse genreschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

interieurschilderkunst

Onderwerp

Interieurschilderkunst Een kamer kan een compleet verhaal vertellen Interieurschilderkunst is schilderkunst waarin de binnenruimte van een gebouw een belangrijk onderdeel van de voorstelling vormt. Dat kan een eenvoudige huiskamer zijn, maar ook een kerk, paleis, herberg, atelier of rijk ingericht vertrek. Vooral in de zeventiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst werd het interieur een geliefd onderwerp. Kunstenaars als Pieter de Hooch, Johannes Vermeer en Emanuel de Witte onderzochten hoe licht door ramen en deuropeningen een ruimte binnenvalt en hoe perspectief diepte kan suggereren. De Hooch gebruikte bijvoorbeeld vaak doorkijkjes van de ene kamer naar de andere. Interieurs kunnen bovendien veel vertellen over de bewoners. Meubels, schilderijen, kleding en gebruiksvoorwerpen geven aanwijzingen over welvaart, beroep en dagelijks leven. Soms bevatten zulke voorwerpen ook een symbolische betekenis. Niet ieder interieurschilderij is genreschilderkunst: een kerkinterieur kan bijvoorbeeld vooral architectuur en ruimte als onderwerp hebben. Wil je verder? Onderzoek Pieter de Hooch en Johannes Vermeer en ga daarna naar kerkinterieur, architectuurschilderkunst, perspectief, doorkijkje, binnenruimte, lichtval, genreschilderkunst, huishoudelijk tafereel, Emanuel de Witte en Nederlandse schilderkunst.

Over interieurschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Zwolle

Plaats

Zwolle Een handelsstad waar in de zeventiende eeuw ook een opmerkelijke kunstenaarsfamilie opgroeide Zwolle is een Nederlandse stad in Overijssel die in de late middeleeuwen sterk groeide als handelsstad. De stad was verbonden met het netwerk van de Hanze en ontwikkelde zich tot een belangrijk regionaal centrum voor handel, bestuur, onderwijs en cultuur. Voor de Nederlandse kunstgeschiedenis is Zwolle onder meer interessant door de familie Ter Borch. Gerard ter Borch de Oude woonde er en maakte van zijn huis een omgeving waarin zijn kinderen intensief leerden tekenen. Zijn zoon Gerard ter Borch de Jonge groeide uit tot een van de belangrijke Nederlandse genreschilders en portretschilders van de zeventiende eeuw. Ook Gesina, Moses en Harmen ter Borch tekenden. Zwolle heeft daarnaast een veel oudere culturele geschiedenis. De stad speelde een rol binnen de Moderne Devotie, een religieuze hervormingsbeweging die vanuit de IJsselstreek invloed kreeg op onderwijs, boekcultuur en geestelijk leven. Binnen KunstCore vormt Zwolle daardoor een interessante verbinding tussen stadsgeschiedenis, kunstenaarsfamilies, tekenonderwijs en de cultuur van de IJsselstreek. Wil je verder? Onderzoek Gerard ter Borch de Oude en ga daarna naar Gerard ter Borch de Jonge, Gesina ter Borch, Moses ter Borch, Harmen ter Borch, kunstenaarsfamilie, familieatelier, tekenkunst, Overijssel, IJsselstreek, Hanzesteden, Hanze, Moderne Devotie, Nederlandse genreschilderkunst en Nederlandse kunst van de zeventiende eeuw.

Over Zwolle is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Münster

Plaats

Münster Een Duitse stad die haar naam gaf aan een vrede die de Nederlandse geschiedenis veranderde Münster is een stad in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Voor de Nederlandse geschiedenis en kunst is de stad vooral verbonden met de Vrede van Münster van 1648, waarmee de Republiek der Verenigde Nederlanden en Spanje officieel een einde maakten aan de Tachtigjarige Oorlog. De onderhandelingen maakten deel uit van het bredere vredesproces dat leidde tot de Vrede van Westfalen. Voor de Republiek betekende het verdrag de formele erkenning als onafhankelijke staat. Dat belangrijke politieke moment werd ook in de beeldende kunst vastgelegd. Een bekend voorbeeld is Schuttersmaaltijd ter viering van de Vrede van Münster uit 1648 van Bartholomeus van der Helst. Het grote Amsterdamse groepsportret toont een schutterscompagnie tijdens een feestelijke maaltijd. Een internationale politieke gebeurtenis werd zo verbonden met stedelijke trots en burgerlijke zelfbewustheid. Münster vormt binnen KunstCore daardoor een nuttige schakel tussen politieke geschiedenis, schuttersstukken en Nederlandse schilderkunst van de zeventiende eeuw. Wil je verder? Onderzoek Vrede van Münster en ga daarna naar Vrede van Westfalen, Tachtigjarige Oorlog, Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Spanje, 1648, Bartholomeus van der Helst, Schuttersmaaltijd, schuttersstuk, groepsportret, Amsterdamse schutterij, burgerij, stedelijke trots, historische schilderkunst en Nederlandse kunst van de zeventiende eeuw.

Over Münster is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Deventer

Plaats

Deventer Een oude Hanzestad waar handel, boekcultuur en kunstgeschiedenis samenkomen Deventer is een Nederlandse stad aan de IJssel in Overijssel. De stad behoort tot de oudste steden van Nederland en ontwikkelde zich in de middeleeuwen tot een belangrijk centrum voor handel, onderwijs en cultuur. Als Hanzestad onderhield Deventer handelscontacten met steden in grote delen van Noord-Europa. De stad kreeg daarnaast betekenis door de Moderne Devotie, de religieuze hervormingsbeweging die verbonden is met de in Deventer geboren Geert Grote. Onderwijs, lezen, schrijven en het kopiëren van boeken speelden binnen deze beweging een belangrijke rol. Deventer werd later ook een belangrijk centrum voor de vroege boekdrukkunst. Drukker Richard Pafraet vestigde zich er in de vijftiende eeuw en produceerde boeken voor een groeiende markt van scholen, geestelijken en geleerden. Voor KunstCore is Deventer daardoor interessant als kruispunt van verschillende ontwikkelingen. Handel bracht mensen en ideeën samen, terwijl onderwijs, handschriften en gedrukte boeken bijdroegen aan de verspreiding van kennis en beeldcultuur. Wil je verder? Onderzoek Hanzesteden en ga daarna naar Hanze, IJsselstreek, Overijssel, Geert Grote, Moderne Devotie, Broeders des Gemenen Levens, boekdrukkunst, Richard Pafraet, incunabelen, handschrift, boekillustratie, grafiek, houtsnede, onderwijs, Zwolle, Kampen, Zutphen en Nederlandse cultuurgeschiedenis.

Over Deventer is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Vrede van Münster

Begrip

Vrede van Münster Het vredesverdrag dat in 1648 een einde maakte aan de oorlog tussen Spanje en de Republiek De Vrede van Münster werd op 30 januari 1648 gesloten en op 15 mei officieel bekrachtigd in Münster. Het verdrag maakte een einde aan de Tachtigjarige Oorlog tussen Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Spanje erkende daarbij de Republiek als onafhankelijke staat. De vrede maakte deel uit van een groter Europees vredesproces dat bekendstaat als de Vrede van Westfalen. Daarmee kwam ook een einde aan de Dertigjarige Oorlog in grote delen van Europa. De gebeurtenis kreeg direct betekenis in de Nederlandse beeldende kunst. Bartholomeus van der Helst schilderde in 1648 zijn monumentale Schuttersmaaltijd ter viering van de Vrede van Münster. Amsterdamse schutters vieren daarin de vrede tijdens een gezamenlijke maaltijd. Kunstenaars konden zo een politieke gebeurtenis verbinden met groepsportretten, stedelijke trots en burgerlijke identiteit. Het schilderij laat daarmee zien dat een schuttersstuk meer kon zijn dan alleen een verzameling individuele portretten. Wil je verder? Onderzoek Münster en ga daarna naar Vrede van Westfalen, Tachtigjarige Oorlog, Dertigjarige Oorlog, Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Spanje, 1648, Bartholomeus van der Helst, Schuttersmaaltijd, schuttersstuk, groepsportret, Amsterdamse schutterij, burgerij, stedelijke trots, historische gebeurtenis en Nederlandse schilderkunst van de zeventiende eeuw.

Over Vrede van Münster is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

De beëdiging van de Vrede van Münster

Kunstwerk

De beëdiging van de Vrede van Münster Gerard ter Borch maakte van een historisch vredesmoment een uitzonderlijk groepsportret De beëdiging van de Vrede van Münster is een schilderij van Gerard ter Borch de Jonge uit 1648. Het toont het plechtige moment waarop vertegenwoordigers van Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden de vrede bekrachtigen die een einde maakte aan de Tachtigjarige Oorlog. Ter Borch was zelf in Münster aanwezig en kon verschillende betrokken diplomaten naar het leven portretteren. In een volle zaal verzamelt hij de onderhandelaars rond de tafel waarop het verdrag ligt. De opgeheven handen verwijzen naar het afleggen van de eed. Het werk is bijzonder omdat Ter Borch een actuele politieke gebeurtenis behandelde met de nauwkeurigheid van een groepsportret. Niet heldhaftige strijd, maar diplomatie, documenten en plechtige gebaren staan centraal. Het schilderij vormt daarmee zowel een kunstwerk als een belangrijk visueel document van een beslissend moment in de Nederlandse geschiedenis. Wil je verder? Onderzoek Gerard ter Borch de Jonge en ga daarna naar Vrede van Münster, Münster, 1648, Tachtigjarige Oorlog, Spanje, Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, diplomatie, vredesonderhandelingen, groepsportret, historiestuk, eedaflegging, portretkunst, Vrede van Westfalen, Bartholomeus van der Helst en Nederlandse schilderkunst van de zeventiende eeuw.

Over De beëdiging van de Vrede van Münster is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Gerard ter Borch

Beschrijving
meester van satijn, stilte en suggestie Gerard ter Borch werd in 1617 in Zwolle geboren in een uitzonderlijk artistiek gezin. Zijn vader, Gerard ter Borch de Oude, was tekenaar en schilder en gaf hem zijn eerste opleiding. Het talent van de jongen openbaarde zich vroeg: het Rijksmuseum bezit tekeningen die hij rond zijn zevende of achtste jaar maakte. Later studeerde hij in Haarlem bij landschapsschilder Pieter de Molijn en werd hij in 1635 lid van het Haarlemse Sint-Lucasgilde. Ter Borch zou vervolgens een opvalle…

Gerard ter Borch

meester van satijn, stilte en suggestie

Gerard ter Borch werd in 1617 in Zwolle geboren in een uitzonderlijk artistiek gezin. Zijn vader, Gerard ter Borch de Oude, was tekenaar en schilder en gaf hem zijn eerste opleiding. Het talent van de jongen openbaarde zich vroeg: het Rijksmuseum bezit tekeningen die hij rond zijn zevende of achtste jaar maakte. Later studeerde hij in Haarlem bij landschapsschilder Pieter de Molijn en werd hij in 1635 lid van het Haarlemse Sint-Lucasgilde.

Ter Borch zou vervolgens een opvallend internationaal bestaan leiden. Hij verbleef in Londen, reisde door verschillende Europese landen en werkte onder meer in Spanje. Volgens de National Gallery of Art genoot hij daar zoveel aanzien dat koning Filips IV voor hem poseerde. Vanaf 1646 bevond hij zich in Münster, waar onderhandelingen over vrede tussen Spanje en de Republiek plaatsvonden. Ter Borch legde de beëdiging van de Vrede van Münster in 1648 vast in een beroemd groepsportret. Daarmee schilderde hij letterlijk een sleutelmoment uit de Nederlandse geschiedenis.

Toch ligt zijn grootste betekenis in een veel stillere wereld. Vanaf de jaren 1650 ontwikkelde Ter Borch verfijnde interieurs met slechts enkele personen. Jonge vrouwen lezen of schrijven brieven, maken muziek, praten met bezoekers of zitten zwijgend in een kamer. Wat er precies gebeurt, blijft vaak onduidelijk. Juist die onzekerheid maakt de schilderijen spannend: de kijker moet zelf bedenken wat vóór en na het afgebeelde moment gebeurt.

Ter Borch werd beroemd om zijn weergave van kleding. Vooral wit en lichtgekleurd satijn lijkt bij hem bijna werkelijk te glanzen en te ritselen. Hij schilderde stoffen met enorme technische beheersing, maar gebruikte ze tegelijk om sociale status, elegantie en intimiteit zichtbaar te maken. Ook als portretschilder was hij zeer succesvol. Volgens het Rijksmuseum bestaat zelfs ongeveer twee derde van zijn schilderijen uit portretten.

In 1654 trouwde hij met Geertruyt Matthijs en vestigde hij zich in Deventer. Daar bouwde hij een succesvol atelier op. Caspar Netscher werd zijn belangrijkste leerling. Ter Borchs verfijnde interieurs hadden bovendien grote invloed op jongere kunstenaars, waaronder Johannes Vermeer.

Zijn familie bleef belangrijk. Zijn halfzus Gesina tekende en schilderde en poseerde regelmatig voor haar broer. Na de vroege dood van hun halfbroer Moses maakten Gerard en Gesina samen een herdenkingsportret.

Ter Borch overleed in 1681. Zijn kunst vormt voor KunstCore een prachtig knooppunt tussen genreschilderkunst, portretkunst, brieven, muziek, mode, diplomatie en de Nederlandse Gouden Eeuw. Zijn schilderijen bewijzen bovendien dat een bijna lege kamer vol verhalen kan zitten.

Gereedschapskist

Materialen