Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Gesso

Materiaal
Welkom in mijn studeerkamer!

Gesso Een goed schilderij begint soms met een laag die je later nauwelijks meer ziet Gesso is een preparatielaag waarmee een ondergrond geschikt wordt gemaakt om op te schilderen. Het wordt aangebracht op bijvoorbeeld doek, hout of ander stevig materiaal en zorgt voor een gelijkmatiger, minder absorberend oppervlak. Traditionele gesso bestaat uit krijt of gips en dierlijke lijm en werd vooral gebruikt op houten panelen. Moderne acrylgesso bevat meestal een acrylbindmiddel met witte vulstoffen en pigment. Deze variant blijft enigszins flexibel en wordt daarom veel gebruikt voor schilderdoek. Gesso kan in één of meerdere lagen worden aangebracht. Door tussendoor te schuren ontstaat een bijzonder glad oppervlak, terwijl zichtbare penseelstreken juist extra textuur kunnen geven. Hoewel wit het meest voorkomt, bestaat ook gekleurde en transparante gesso. De keuze van de grondering beïnvloedt hoe verf zich gedraagt. Ga vanuit Gesso eens verder naar Grondering, Schilderdoek, Paneel, Krijt, Acrylverf, Prepareren of Ondergrond en ontdek wat er allemaal gebeurt voordat de eerste echte verfstreek wordt gezet.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

behoort tot

gerelateerd aan

  • Textuur

is gerelateerd aan

verwantschap met

wordt gebruikt in

Dierlijke lijm

Materiaal

Dierlijke lijm Eeuwenlang hield deze lijm schilderijen, boeken en meubels bij elkaar Dierlijke lijm is een traditionele lijm die wordt gemaakt uit collageen uit huiden, beenderen en ander dierlijk bindweefsel. Eeuwenlang was het een belangrijk materiaal in ateliers en ambachtelijke werkplaatsen. Varianten zijn huidenlijm, beenderlijm en vislijm. De lijm wordt meestal als droge korrels of plaatjes bewaard. Voor gebruik wordt hij in water geweekt en vervolgens voorzichtig verwarmd. Na afkoeling stijft hij weer op. Dierlijke lijm werd gebruikt bij houtverbindingen, boekbinden, paneelschilderingen en het prepareren van schildersdoek. In traditionele gronderingen kan hij bijvoorbeeld krijt aan een ondergrond binden. Voor restauratoren is dierlijke lijm interessant én lastig. Het materiaal reageert op vocht en temperatuur en kan na verloop van tijd bros worden. Oude lijmlagen vragen daarom om zorgvuldig onderzoek. Wil je verder? Kijk vanuit dierlijke lijm naar bindmiddel, grondering, gesso, huidenlijm en traditionele schildermaterialen.

Over Dierlijke lijm is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Grondering

Materiaal

Grondering Wat onder de verf zit, bepaalt vaak wat je uiteindelijk ziet Grondering is de voorbereidende laag tussen de drager en de verf. Een houten paneel, schildersdoek of andere ondergrond wordt meestal niet zomaar beschilderd. De grondering zorgt voor een geschikt oppervlak en beïnvloedt hoe de verf zich daarop gedraagt. Traditionele gronderingen konden bestaan uit dierlijke lijm met krijt of gips. Later kwamen oliehoudende gronden en moderne acrylgronderingen beschikbaar. De keuze bepaalt onder andere hoeveel verf wordt opgenomen, hoe gemakkelijk een penseel over het oppervlak beweegt en hoe helder kleuren uiteindelijk lijken. Een grondering kan wit zijn, maar kunstenaars gebruiken ook gekleurde gronden. Zo'n onderkleur kan bewust zichtbaar blijven en de kleurwerking van het hele schilderij beïnvloeden. Ook voor de duurzaamheid is de grondlaag belangrijk. Een slecht opgebouwde voorbereiding kan later bijdragen aan barsten of loslatende verf. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare schilderij en ontdek krijtgrond, gesso, huidenlijm, imprimatura en onderschildering. Daar begint vaak het echte verhaal van een schilderij.

Over Grondering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Prepareren

Techniek

Prepareren Een goed kunstwerk begint soms lang voordat de eerste verfstreek verschijnt Prepareren betekent binnen de kunstwereld het voorbereiden van een materiaal of ondergrond voordat de eigenlijke artistieke bewerking begint. Vooral in de schilderkunst is deze voorbereiding belangrijk. Een houten paneel of schildersdoek heeft namelijk eigenschappen die invloed hebben op de verf die erop wordt aangebracht. Schildersdoek kan bijvoorbeeld eerst worden opgespannen en behandeld met een lijmlaag. Daarna volgt vaak een grondering, zoals een traditionele krijtgrond of een moderne acrylgrond. Zo wordt de zuiging van de ondergrond verminderd en ontstaat een oppervlak waarop de kunstenaar gecontroleerd kan schilderen. Prepareren kan ook bestaan uit schuren, ontvetten, reinigen of het aanbrengen van meerdere tussenlagen. Welke voorbereiding nodig is, hangt af van materiaal, techniek en het gewenste resultaat. Een slechte voorbereiding kan later problemen veroorzaken, zoals loslatende verf, vervorming of scheuren. Wil je verder? Kijk eens wat er vóór de zichtbare verf gebeurt. Ontdek grondering, krijtgrond, huidenlijm, schildersdoek en imprimatura en volg de opbouw van drager tot schilderij.

Over Prepareren is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Paneel

Materiaal

Paneel Voordat schildersdoek populair werd, schilderden kunstenaars op hout Een paneel is binnen de schilderkunst een houten drager waarop wordt geschilderd. Vooral in de middeleeuwen en Renaissance waren houten panelen belangrijk voor altaarstukken, religieuze voorstellingen en portretten. Afhankelijk van streek en beschikbaarheid werden houtsoorten zoals eiken, populieren en linden gebruikt. Een schilder werkte meestal niet rechtstreeks op het hout. Het paneel werd zorgvuldig voorbereid met lijm en verschillende lagen grondering. Na gladschuren ontstond een fijn oppervlak waarop een ondertekening en vervolgens tempera- of olieverf konden worden aangebracht. Hout blijft echter reageren op veranderingen in luchtvochtigheid. Een paneel kan krimpen, uitzetten, kromtrekken of scheuren. Ook verbindingen tussen verschillende planken kunnen na eeuwen zichtbaar worden. Voor restauratoren is kennis van de constructie daarom belangrijk. Wil je verder? Kijk eens achter de verflaag. Ontdek paneelschilderkunst, houtbewerking, krijtgrond, grondering en ondertekening en volg hoe een stuk hout verandert in de drager van een schilderij.

Over Paneel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Krijt

Materiaal

Krijt Een eenvoudig materiaal met verrassend veel rollen in de kunst Krijt lijkt een eenvoudig tekenmateriaal, maar binnen de kunstwereld heeft het meerdere functies. Natuurlijk krijt bestaat hoofdzakelijk uit calciumcarbonaat. Fijngemalen kan het worden gebruikt als vulstof en als bestanddeel van traditionele gronderingen. Vermengd met bijvoorbeeld huidenlijm ontstaat een lichte krijtgrond waarop kunstenaars verder kunnen werken. Daarnaast kennen we krijt als tekenmateriaal. Zwart krijt, rood krijt en wit krijt werden eeuwenlang gebruikt voor schetsen, portretten en figuurstudies. Op gekleurd papier kon wit krijt hooglichten aangeven, terwijl rood en zwart voor schaduwen, contouren en modellering zorgden. De bekende trois crayons-techniek combineert deze mogelijkheden. Niet alles wat tegenwoordig als kunstenaarskrijt wordt verkocht, bestaat overigens uit natuurlijk krijt. Samenstelling en bindmiddelen kunnen sterk verschillen. Wil je verder? Kies vanuit krijt een materiaalroute via krijtgrond, calciumcarbonaat en grondering, of ga tekenen met rood krijt, zwart krijt, wit krijt en trois crayons.

Over Krijt is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Schilderdoek

Materiaal

Schilderdoek De drager die letterlijk onder een schilderij verborgen blijft Schilderdoek is een geweven textiel dat als drager voor een schilderij wordt gebruikt. Het wordt meestal gemaakt van linnen of katoen en over een houten spieraam gespannen. Vooral vanaf de zestiende eeuw werd doek een belangrijk alternatief voor het houten paneel. Voordat erop wordt geschilderd, krijgt het doek meestal een lijm- en/of grondlaag. Deze vermindert de opname van verf en zorgt voor een geschikt schilderoppervlak. De structuur van het weefsel kan zichtbaar blijven of door meerdere grondlagen vrijwel verdwijnen. Linnen is sterk en traditioneel veel gebruikt door professionele kunstschilders. Katoen is doorgaans goedkoper en wordt eveneens veel toegepast. De spanning, draaddikte en dichtheid van het weefsel beïnvloeden het schilderoppervlak. Een schilderdoek blijft bovendien bewegen onder invloed van belasting en veranderingen in de omgeving. Dat maakt de constructie belangrijk voor de conservering. Wil je verder? Onderzoek linnen en katoen en ga daarna naar spieraam, doekpreparatie, grondering, grondlagen, opspannen, spanning, schilderslinnen, verflaag, craquelure en kunstconservering.

Over Schilderdoek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Ondergrond

Techniek

Ondergrond Elk kunstwerk begint met de vraag: waarop ga je werken? De ondergrond is het oppervlak waarop een kunstenaar tekent, schildert, drukt of een materiaal aanbrengt. Dat kan papier, doek, hout, karton, metaal, steen, glas of zelfs een bestaande muur zijn. De keuze beïnvloedt zowel het maken als het uiteindelijke uiterlijk van het kunstwerk. Een ondergrond kan glad, ruw, hard, flexibel, absorberend of vrijwel gesloten zijn. Aquarelverf gedraagt zich bijvoorbeeld anders op sterk absorberend papier dan olieverf op een gegrond schilderdoek. Ook structuur kan bewust zichtbaar blijven en onderdeel worden van het beeld. Vaak wordt de ondergrond eerst voorbereid. Hout kan worden geschuurd, doek opgespannen en papier bevochtigd. Daarna kunnen lijmlagen, grondlagen of andere preparaties worden aangebracht. De ondergrond is dus geen neutrale achtergrond. Zij bepaalt mede hechting, verfgedrag, textuur en duurzaamheid. Wil je verder? Onderzoek drager en grondering en ga daarna naar schilderdoek, paneel, papier, grondlagen, absorptie, hechting, prepareren, oppervlaktestructuur en kunstconservering.

Over Ondergrond is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Gips

Materiaal

Gips Van snelle mal tot klassiek beeldhouwwerk Gips is een wit mineraal materiaal dat in de beeldende kunst veel wordt gebruikt voor beelden, mallen, afgietsels en modellen. Gipspoeder wordt met water gemengd tot een vloeibare of romige massa die na korte tijd hard wordt. Voor beeldhouwers is gips bijzonder praktisch. Een vorm kan ermee worden afgegoten, maar gips kan ook rechtstreeks worden opgebouwd, gesneden, geschuurd en afgewerkt. Beeldhouwers gebruiken het bijvoorbeeld voor studies en tussenmodellen voordat een werk uiteindelijk in brons of een ander materiaal wordt uitgevoerd. Gipsafgietsels van beroemde klassieke beelden speelden bovendien lange tijd een belangrijke rol aan kunstacademies. Studenten konden daarmee anatomie, proporties, licht en schaduw bestuderen zonder naar het oorspronkelijke beeld te reizen. Het materiaal is relatief goedkoop en gemakkelijk te verwerken, maar ook poreus en kwetsbaar voor vocht en beschadigingen. Wil je verder? Onderzoek gipsafgietsel en beeldhouwkunst en ga daarna naar mal, afgieten, boetseren, beeldhouwmodel, bronsgieten, verlorenwasmethode, patina, kunstacademie, anatomie, reliëf en oppervlakteafwerking.

Over Gips is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Acrylbindmiddel

Materiaal

Acrylbindmiddel De onzichtbare kracht die pigment aan het doek bindt Acrylbindmiddel is het bestanddeel in acrylverf dat ervoor zorgt dat pigmentdeeltjes bij elkaar blijven en zich aan de ondergrond hechten. Het bestaat meestal uit zeer kleine deeltjes synthetische acrylpolymeren die in water zijn verdeeld. Wanneer acrylverf droogt, verdampt het water. De polymeerdeeltjes komen steeds dichter bij elkaar en vormen uiteindelijk een samenhangende verffilm waarin het pigment wordt vastgehouden. Dat verklaart waarom natte acrylverf met water kan worden verdund, terwijl een volledig opgedroogde laag doorgaans niet meer eenvoudig in water oplost. Acrylbindmiddel kan ook zonder pigment worden gebruikt. Kunstenaars mengen het bijvoorbeeld met pigmenten, gebruiken het als transparant medium of verwerken er geschikte materialen mee in mixed-mediawerk. De verhouding tussen pigment, bindmiddel en andere toevoegingen beïnvloedt onder meer hechting, glans, transparantie en flexibiliteit. Wil je verder? Onderzoek acrylverf en bindmiddel en ga daarna naar acrylhars, dispersie, pigmentdispersie, polymeer, acrylmedium, gelmedium, verffilm, hechting, verdunnen, droogproces en mixed media.

Over Acrylbindmiddel is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.

Gereedschapskist

Materialen

  • Vuller