Contre-jour

Techniek

Welkom in mijn studeerkamer!

Contre-jour Wanneer je tegen het licht in kijkt, verandert een gewoon onderwerp in een spel van silhouetten Contre-jour betekent letterlijk ‘tegen het daglicht’ en beschrijft een situatie waarbij de belangrijkste lichtbron zich achter het onderwerp bevindt. De kijker kijkt dus min of meer tegen het licht in. Daardoor wordt de naar ons toegekeerde kant van het onderwerp donker. Soms blijft alleen een silhouet over, terwijl rondom de vorm een heldere lichtrand kan ontstaan. Details verdwijnen en grote vormen, contrasten en contouren worden belangrijker. Contre-jour wordt gebruikt in schilderkunst, tekenkunst en fotografie. Een raam achter een model, een boom voor een laagstaande zon of een figuur tegen een heldere hemel kan al voldoende zijn. De techniek kan een beeld dramatisch, geheimzinnig of juist heel eenvoudig maken. Voor kunstenaars is het vooral een goede oefening in kijken naar toonwaarden in plaats van details. Ga vanuit Contre-jour eens verder naar Tegenlicht, Silhouet, Licht en schaduw, Toonwaarde, Clair-obscur, Portret of Landschapschilderkunst en ontdek wat er gebeurt wanneer het licht van achteren komt.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

Tegenlicht
Toonwaarde

gerelateerd aan

Tegenlicht
Toonwaarde

verwantschap met

Chiaroscuro

wordt gebruikt in

Fotografie

Techniek

Fotografie De camera registreert niet alleen Piper, maar ook haar veranderende identiteit Fotografie speelt een belangrijke rol in het werk van Adriana Piper. Zij gebruikt foto's meestal niet omdat ze een mooi of technisch perfect beeld wil maken. De fotografie dient vooral als bewijs, documentatie of onderdeel van een groter conceptueel onderzoek. Dat is duidelijk zichtbaar in projecten als Food for the Spirit, waarin Piper zichzelf voor een spiegel fotografeerde, en The Mythic Being, waarin foto's haar verschijning als mannelijk alter ego vastlegden. De camera registreert daar veranderingen in identiteit en lichamelijke aanwezigheid. De relatie met Adriana Piper: fotografie is een belangrijk artistiek hulpmiddel binnen haar conceptuele kunst en performances. Foto's maken tijdelijke handelingen zichtbaar nadat de performance voorbij is, maar kunnen tegelijkertijd zelfstandig onderdeel van het kunstwerk worden. Bij Piper bevindt fotografie zich daardoor voortdurend tussen document, zelfonderzoek en conceptuele kunst.

Over Fotografie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Landschapschilderkunst

Onderwerp

Landschapschilderkunst Wanneer de omgeving zelf de hoofdrol krijgt Bij landschapschilderkunst staat de natuurlijke of door mensen gevormde omgeving centraal. Bergen, rivieren, bossen, weilanden, wolkenluchten en dorpen kunnen belangrijker worden dan de mensen die erin voorkomen. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar eeuwenlang was het landschap vooral achtergrond voor religieuze, historische of mythologische voorstellingen. Geleidelijk groeide het uit tot een zelfstandig kunstgenre. Kunstenaars gebruikten landschappen vervolgens op heel verschillende manieren. Een landschap kan nauwkeurig worden waargenomen, geïdealiseerd, romantisch, dreigend of bijna abstract zijn. In Nederland werd landschapschilderkunst bijzonder belangrijk. Van de zeventiende-eeuwse meesters tot de Haagse School en Larense School bleef het Nederlandse landschap kunstenaars inspireren. Ook licht, seizoen en weersomstandigheden kunnen het karakter van een landschap volledig veranderen. Ga vanuit Landschapschilderkunst eens verder naar Weidelandschap, Haagse School of Plein-air schilderen en ontdek hoeveel verschillende verhalen één landschap kan vertellen.

Over Landschapschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Portretkunst

Onderwerp

Portretkunst Een gezicht schilderen is meer dan iemand laten lijken Portretkunst is kunst waarin één persoon of een groep mensen centraal staat. Een goed portret laat meestal meer zien dan alleen iemands uiterlijk. Houding, kleding, gezichtsuitdrukking, omgeving en kleur kunnen iets vertellen over karakter, beroep, status of stemming. Eeuwenlang lieten vooral vorsten, bestuurders en rijke burgers zich portretteren. Later kozen kunstenaars steeds vaker familieleden, vrienden, onbekenden of zichzelf als onderwerp. De manier waarop iemand wordt afgebeeld veranderde voortdurend. Rembrandt zocht naar karakter en ouderdom, Joshua Reynolds naar waardigheid, terwijl expressionisten een gezicht juist konden vervormen en fel kleuren om emoties sterker te maken. Ook fotografie veranderde de functie van het geschilderde portret. Gelijkenis alleen was niet langer voldoende. Ga vanuit Portretkunst eens verder naar Zelfportret, Rembrandt, Expressionisme of Deformatie en ontdek hoeveel verschillende verhalen kunstenaars met één gezicht kunnen vertellen.

Over Portretkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

silhouet

Techniek

Silhouet Soms vertelt alleen de omtrek al genoeg Een silhouet is de herkenbare buitenvorm van een figuur of voorwerp, waarbij details binnen die vorm weinig of helemaal niet zichtbaar zijn. Vaak denken we aan een donkere vorm tegen een lichte achtergrond, maar een silhouet kan iedere kleur hebben zolang vooral de omtrek het beeld bepaalt. Silhouetten maken duidelijk hoe belangrijk contour en vormherkenning zijn. Een mens kan soms alleen aan houding, kapsel of kleding worden herkend. Bij dieren, bomen en gebouwen werkt dat op dezelfde manier. De term kreeg grote bekendheid door de geknipte en getekende profielportretten die vooral in de achttiende en negentiende eeuw populair waren. Maar het principe is veel ouder en komt ook voor in schilderkunst, grafiek, fotografie, affiches en hedendaagse kunst. Kunstenaars gebruiken silhouetten bovendien om details weg te laten en zo een beeld krachtiger, geheimzinniger of abstracter te maken. Wil je verder? Onderzoek contour en omtrek en ga daarna naar profielportret, vorm, negatieve ruimte, tegenlicht, contrast, schaduwbeeld, vereenvoudiging en figuratie.

Over silhouet is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Licht en schaduw

Techniek

Licht en schaduw Zonder schaduw zou licht nauwelijks zichtbaar zijn Licht en schaduw vormen samen een van de belangrijkste middelen waarmee kunstenaars vorm, volume, ruimte en sfeer zichtbaar kunnen maken. Waar licht een voorwerp raakt ontstaan lichte partijen; waar het licht niet rechtstreeks komt, verschijnen verschillende soorten schaduw. Op een voorwerp zelf spreken we van eigenschaduw. Wanneer dat voorwerp het licht tegenhoudt en daardoor een schaduw op een andere ondergrond veroorzaakt, ontstaat slagschaduw. Tussen licht en donker bevinden zich vaak zachte toonovergangen. Ook gereflecteerd licht kan donkere partijen weer gedeeltelijk oplichten. De richting, kleur en sterkte van een lichtbron bepalen hoe deze verdeling eruitziet. Kunstenaars als Caravaggio en Rembrandt gebruikten sterke licht-donkercontrasten om figuren nadruk en dramatiek te geven. Licht en schaduw hoeven echter niet realistisch te worden weergegeven. Ze kunnen ook bewust worden overdreven of vereenvoudigd. Wil je verder? Onderzoek licht-donker en modellering en ga daarna naar eigenschaduw, slagschaduw, hooglicht, gereflecteerd licht, lichtrichting, lichtbron, toonwaarden, chiaroscuro en tenebrisme.

Over Licht en schaduw is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lichtcontrast

Techniek

Lichtcontrast Waar licht en donker elkaar ontmoeten, ontstaat spanning Lichtcontrast is het verschil tussen lichte en donkere partijen binnen een kunstwerk. Hoe groter dat verschil, hoe sterker bepaalde vormen, figuren of delen van een compositie naar voren kunnen komen. Bij kleine verschillen ontstaat juist een zachter en rustiger beeld. Kunstenaars gebruiken lichtcontrast om volume, diepte, sfeer en aandacht te sturen. Een helder verlicht gezicht tegen een donkere achtergrond trekt bijvoorbeeld onmiddellijk de blik. Caravaggio en Rembrandt maakten op verschillende manieren krachtig gebruik van sterke licht-donkertegenstellingen. Ook binnen abstracte kunst is lichtcontrast belangrijk. Een bijna wit vlak naast een diep zwart vlak kan al voldoende zijn om spanning en ruimtelijkheid te veroorzaken, zonder dat iets herkenbaars wordt afgebeeld. Lichtcontrast hoeft bovendien niet alleen door verlichting te ontstaan. Ook de gekozen toonwaarden van kleuren bepalen hoe licht of donker een beeldgedeelte wordt ervaren. Wil je verder? Onderzoek licht-donkercontrast en toonwaarde en ga daarna naar chiaroscuro, clair-obscur, schaduw, hooglicht, lichtbron, modellering, grijswaarden, aandachtspunt, contrast en compositie.

Over Lichtcontrast is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Lichtrand

Techniek

Lichtrand Een smalle strook licht die een vorm losmaakt van de achtergrond Een lichtrand is een smalle lichte zone langs de omtrek van een voorwerp, figuur of ander beeldelement. Zo'n rand ontstaat vaak wanneer het licht van achteren of schuin van achteren op het onderwerp valt. In fotografie wordt dit ook wel rim light genoemd. In schilder- en tekenkunst kan een lichtrand helpen om een donkere vorm duidelijk van een eveneens donkere achtergrond te onderscheiden. De kunstenaar versterkt daarmee contour, volume en ruimtelijkheid. Bij haar, kleding, bladeren en glanzende oppervlakken kan het effect bijzonder zichtbaar zijn. Een lichtrand hoeft niet overal even sterk te zijn. Juist een plaatselijke onderbreking kan voorkomen dat een figuur eruitziet alsof er een kunstmatige lichte lijn omheen is getrokken. Ook in abstracte kunst kan een lichte rand vormen van elkaar scheiden of een kleurvlak extra laten oplichten. Wil je verder? Onderzoek tegenlicht en contour en ga daarna naar lichtcontrast, hooglicht, randlicht, lichtbron, gereflecteerd licht, silhouet, modellering, volume, ruimtelijkheid en licht-donker.

Over Lichtrand is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Contre jour ofwel tegenlicht

Definitie

Contre jour ofwel tegenlicht

Contre jour ofwel tegenlicht

Contre jour betekent “tegenlicht”. In dat geval bevindt de lichtbron zich achter het onderwerp.

Tegenlicht is zeer gebruikelijk in de wereld van de fototechniek, maar we vinden de term minder in de wereld van de beeldende kunst

Het gebruik van tegenlicht in de schilderkunst is echter al eeuwenlang een belangrijke techniek, die kunstenaars gebruiken om diepte, atmosfeer en emotie in hun werken te brengen. Tegenlicht, waarbij het hoofdlicht van achteren komt en het onderwerp eventueel van voren extra verlicht wordt, biedt kunstenaars een scala aan mogelijkheden om hun composities te versterken en een dramatisch effect te creëren.

Een van de meest opvallende effecten van tegenlicht in de schilderkunst is het creëren van silhouetten. Door het onderwerp te plaatsen tussen de kijker en de lichtbron, kunnen kunstenaars de contouren van het onderwerp scherp tegen de achtergrond laten aftekenen, waardoor een krachtig contrast ontstaat tussen licht en donker. Dit contrast kan een gevoel van mysterie en spanning toevoegen aan het werk. Waarbij de nadruk ligt op de vormen en contouren van het onderwerp in plaats van op de details want die zijn nauwelijks tot niet zichtbaar.

Tegenlicht kan ook worden gebruikt om voor een gevoel van atmosferisch perspectief te zorgen in een schilderij. Door het licht van achteren te laten komen, kunnen kunstenaars lagen van kleur en textuur opbouwen, waardoor een gevoel van diepte en flinke afstand ontstaat tussen het onderwerp en de achtergrond. Dit kan vooral effectief zijn bij het schilderen van landschappen, waarbij het tegenlicht de contouren van bergen, bomen en gebouwen accentueert en de illusie van ruimte en uitgestrektheid versterkt.

Naast het creëren van dramatische effecten, kan het werken met tegenlicht ook een uitdaging vormen voor kunstenaars. Het kan bijvoorbeeld moeilijk zijn om de juiste balans te vinden tussen licht en schaduw, aangezien het felle licht van de achtergrond het onderwerp kan overstralen. Dit vereist een zorgvuldige observatie van de lichteffecten en een gedetailleerde studie van de vormen en contouren van het onderwerp om de juiste verhoudingen te houden.

Bovendien kan het werken met tegenlicht ook het gebruik van subtiele kleurschakeringen vereisen om de sfeer en de emotie van het werk te versterken. Door te spelen met warme en koele tinten kunnen kunstenaars een gevoel van warmte, koelte, spanning of sereniteit oproepen, afhankelijk van het gewenste effect van het werk.

Al met al biedt het werken met tegenlicht in de schilderkunst een rijke en gevarieerde mogelijkheid voor kunstenaars om hun creatieve visie tot uitdrukking te brengen.

Door bewust gebruik te maken van de tegenlichttechniek kunnen kunstenaars de diepte, emotie en atmosfeer van hun werken versterken.