Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Basispalet olieverf

Materiaal
Welkom in mijn studeerkamer!

Basispalet olieverf Met een handvol kleuren kun je leren bijna iedere kleur zelf te mengen Een basispalet voor olieverf bestaat uit een beperkte selectie kleuren waarmee een schilder een groot aantal andere kleuren kan mengen. Voor beginners is zo’n klein palet vaak leerzamer dan een schilderkist vol tubes. Een praktisch uitgangspunt is titaanwit, cadmiumgeel of een alternatief geel, ultramarijnblauw, een koeler blauw, een warm rood en een koeler rood. Aardkleuren zoals gele oker en gebrande omber kunnen het palet verder aanvullen. De precieze keuze verschilt per kunstenaar en onderwerp. Werken met weinig kleuren helpt om kleurmenging, kleurtemperatuur en toonwaarde beter te begrijpen. Bovendien ontstaat gemakkelijker samenhang in een schilderij, omdat dezelfde pigmenten steeds terugkomen. Later kan het palet worden uitgebreid met kleuren die voor het eigen werk bijzonder handig zijn. Ga vanuit Basispalet olieverf eens verder naar Olieverf, Pigment, Kleurmenging, Primaire kleuren, Aardkleuren of Beperkt palet en ontdek hoeveel kleuren je eigenlijk zelf kunt mengen.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

behoort tot

gerelateerd aan

is gerelateerd aan

Olieverf

Techniek

Olieverf Van een klodder gekleurde pasta naar vijf eeuwen meesterwerken Olieverf is een van de belangrijkste materialen uit de geschiedenis van de schilderkunst. Pigment wordt gemengd met een drogende olie, meestal lijnolie. Daardoor ontstaat verf die langzaam droogt en kunstenaars veel mogelijkheden geeft om kleuren te mengen, lagen over elkaar aan te brengen en kleine details uit te werken. Juist die lange droogtijd werd een kracht. Schilders kunnen zachte overgangen maken, transparante glacislagen gebruiken of juist dikke klodders verf aanbrengen. Van de verfijnde schilderijen van Jan van Eyck en Rembrandt tot de krachtige penseelstreken van Vincent van Gogh: allemaal ontstonden ze met hetzelfde basisprincipe. Olieverf veranderde bovendien mee met de kunstenaar. Verf in tubes maakte buiten schilderen in de negentiende eeuw veel gemakkelijker. Open de deur naar olieverf: ontdek pigmenten, lijnolie, glaceren, impasto, paletmessen, schildersdoek en kunstenaars die met een paar kleuren een compleet nieuwe wereld konden schilderen.

Met dunne laagjes olieverf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Beschrijving
Olieverf
Met dunne laagjes verf kon Van der Neer zelfs maanlicht laten gloeien

Olieverf bestaat uit pigment dat met een drogende olie, vaak lijnolie, wordt vermengd. De techniek biedt schilders grote mogelijkheden om transparante en dekkende verflagen te combineren. Daardoor kunnen subtiele kleurovergangen, diepe schaduwen en bijzondere lichteffecten worden opgebouwd.

Voor Aert van der Neer waren deze eigenschappen bijzonder belangrijk. Zijn landschappen spelen vaak met moeilijke lichtsituaties: maanlicht, schemering, zonsondergangen en donkere wolkenluchten.

Door verschillende verflagen over elkaar aan te brengen kon hij donkere partijen diepte geven en tegelijkertijd lichtere gedeelten laten oplichten. Transparante lagen konden kleuren verdiepen zonder onderliggende verf volledig te bedekken.

Technisch onderzoek heeft bovendien laten zien dat Van der Neer soms in nog natte verf kraste, waardoor een lichtere onderliggende laag opnieuw zichtbaar werd. Zo konden kleine lichtaccenten ontstaan.

Olieverf was voor Van der Neer dus veel meer dan eenvoudig kleurmateriaal. De eigenschappen van de verf hielpen hem het ongrijpbare te schilderen: licht dat door wolken breekt, over water glijdt en langzaam in de duisternis verdwijnt.

Kleurtemperatuur

Begrip

Kleurtemperatuur Waarom het ene blauw warmer kan zijn dan het andere Kleurtemperatuur beschrijft in de schilderkunst de indruk dat een kleur warm of koel aanvoelt. Rood, oranje en geel worden meestal als warme kleuren ervaren, terwijl blauw, groen en sommige violetten eerder koel lijken. Maar kleurtemperatuur is vooral relatief. Twee soorten blauw kunnen bijvoorbeeld verschillend aanvoelen. Ultramarijn neigt naar violet en kan daardoor warmer lijken dan een blauw dat sterker naar groen trekt. Ook rood kan koel of warm zijn, afhankelijk van de kleur waarmee het wordt vergeleken. Kunstenaars gebruiken temperatuurverschillen om ruimte, licht, sfeer en contrast te versterken. Een warme kleur kan naar voren lijken te komen, terwijl een koelere kleur verder weg kan lijken. Toch is dat geen vaste natuurwet: de omringende kleuren bepalen mede wat we waarnemen. Wil je verder? Leg verschillende rode, blauwe en gele kleuren naast elkaar en rangschik ze van koel naar warm. Dan ontdek je dat kleurtemperatuur veel subtieler is dan simpelweg rood is warm en blauw is koel.

Over Kleurtemperatuur is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurmenging

Techniek

Kleurmenging Met een paar kleuren ontstaat een bijna onbeperkt palet Kleurmenging is het combineren van kleuren om nieuwe kleuren, tinten en nuances te verkrijgen. Voor schilders is het een van de belangrijkste manieren om een eigen kleurenpalet op te bouwen. Met een beperkt aantal verfkleuren kunnen al honderden verschillende mengingen ontstaan. Bij traditionele schilderkunst wordt vaak uitgegaan van primaire, secundaire en tertiaire kleuren. Geel en blauw kunnen bijvoorbeeld groen opleveren. Door complementaire kleuren met elkaar te mengen kunnen juist gedempte of neutrale kleuren ontstaan. Ook wit en zwart beïnvloeden een mengkleur, vooral de lichtheid en verzadiging. Niet alle kleurmenging gebeurt letterlijk op het palet. Bij optische kleurmenging worden afzonderlijke kleuren naast elkaar geplaatst en ontstaat het mengeffect pas in het oog van de kijker. Pointillisten maakten daarvan bewust gebruik. Wil je verder? Begin met drie primaire kleuren en wit en probeer daarmee zoveel mogelijk kleuren te mengen. Onderzoek daarna complementaire kleuren, neutrale kleuren en kleurtemperatuur.

Over Kleurmenging is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Olieverfschilderkunst

Techniek

Olieverfschilderkunst Een techniek waarin kleur dagenlang beweeglijk kan blijven en eeuwen kan overleven Olieverfschilderkunst is schilderkunst waarbij pigmenten worden gebonden in een drogende olie, meestal lijnolie. De techniek werd vanaf de late middeleeuwen steeds belangrijker en bood kunstenaars ongekende mogelijkheden om kleur, licht, textuur en detail op te bouwen. Olieverf droogt relatief langzaam. Daardoor kunnen kleuren op het schilderij worden gemengd en zachte overgangen ontstaan. Tegelijk kan een kunstenaar juist in meerdere lagen werken. Dunne transparante glacislagen geven kleur diepte, terwijl dikke pasteuze verf en impasto het oppervlak tastbaar maken. Kunstenaars als Jan van Eyck, Rembrandt en Johannes Vermeer benutten ieder andere eigenschappen van olieverf. Later maakten bijvoorbeeld Van Gogh en de expressionisten juist de zichtbare penseelstreek belangrijk. Een olieverfschilderij is technisch een complete laagopbouw van drager, grondering en verschillende verflagen. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare beeld en ontdek lijnolie, drogende olie, onderschildering, glaceren en impasto. Zo volg je een schilderij van ondergrond tot laatste penseelstreek.

Over Olieverfschilderkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Beperkt palet

Techniek

Beperkt palet Minder kleuren kunnen juist méér samenhang opleveren Een beperkt palet betekent dat een kunstenaar bewust met een klein aantal kleuren of pigmenten werkt. In plaats van voor iedere gewenste kleur een aparte tube verf te gebruiken, worden veel kleuren uit enkele basiskleuren gemengd. Zo’n beperking kan praktisch zijn, maar ook een artistieke keuze. Doordat dezelfde pigmenten steeds terugkeren, ontstaat vaak vanzelf kleurharmonie. Bovendien leert de schilder nauwkeuriger kijken naar kleurtoon, toonwaarde, verzadiging en kleurtemperatuur. Een bekend voorbeeld is het Zorn-palet, dat meestal wordt samengesteld uit wit, gele oker, rood en ivoorzwart. Ondanks het ontbreken van blauw kunnen daarmee verrassend veel gedempte kleuren en overtuigende huidtonen worden gemengd. Een beperkt palet hoeft niet altijd uit dezelfde vier kleuren te bestaan. Een kunstenaar kan voor ieder schilderij een andere selectie kiezen, afhankelijk van onderwerp en gewenste sfeer. Wil je verder? Onderzoek Zorn-palet, kleurmenging en kleurharmonie en experimenteer daarna met primaire kleuren, complementaire kleuren en chromatisch zwart.

Over Beperkt palet is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Kleurenpalet

Techniek

Kleurenpalet De keuze van kleuren bepaalt mede de wereld van een schilderij Een kleurenpalet is de verzameling kleuren die een kunstenaar voor een kunstwerk gebruikt. Het kan gaan om de verf die letterlijk op een schilderspalet ligt, maar ook om het geheel van kleuren dat uiteindelijk in een schilderij, ontwerp of andere voorstelling zichtbaar is. Een palet kan zeer uitgebreid zijn, maar ook bewust uit slechts enkele kleuren bestaan. Bij zo’n beperkt palet worden veel tussenkleuren door menging verkregen. Andere kunstenaars kiezen juist voor felle contrasten of een groot bereik aan pigmenten. De samenstelling van het kleurenpalet beïnvloedt de sfeer en samenhang van een werk. Warme aardkleuren kunnen een heel andere indruk geven dan heldere rood-, geel- en blauwtinten. Ook kleurtemperatuur, verzadiging en toonwaarde spelen daarbij een rol. Sommige kunstenaars zijn zelfs aan hun kleurgebruik te herkennen. Wil je verder? Vergelijk beperkt palet en Zorn-palet en onderzoek daarna kleurharmonie, kleurmenging, warme en koele kleuren en complementaire kleuren.

Over Kleurenpalet is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.