gerelateerd aan Absorptie ⓘ colour field painting Doekpreparatie ⓘ Grondering ⓘ Katoen ⓘ linnen ⓘ Schildersdoek ⓘ Soak-staintechniek ⓘ
Katoen Materiaal Katoen Van zachte plantenvezel tot drager van een schilderij Katoen is een natuurlijke plantaardige vezel die al eeuwen wordt gebruikt voor textiel en papier. In de kunstwereld kom je katoen vooral tegen als schildersdoek, papiervezel en materiaal voor textielkunst, maar kunstenaars gebruiken het ook rechtstreeks in objecten en installaties. Als drager voor schilderijen is katoenen doek een veelgebruikt alternatief voor linnen. Het is doorgaans betaalbaar, gelijkmatig van structuur en gemakkelijk verkrijgbaar. Het doek wordt op een spieraam gespannen en meestal voorzien van een grondering voordat erop wordt geschilderd. De eigenschappen verschillen echter van linnen: katoen reageert anders op spanning en vocht. Katoen speelt ook een rol bij hoogwaardig papier. Katoenvezels uit textiel en katoenlinters leveren sterke cellulosevezels waarmee duurzaam teken-, aquarel- en drukpapier kan worden gemaakt. Wil je verder? Vergelijk katoen, linnen en schildersdoek als drager. Kijk daarna naar lompenpapier, papierpulp en textielkunst en ontdek hoeveel verschillende kunstmaterialen uit dezelfde vezel kunnen ontstaan. Over Katoen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Grondering Materiaal Grondering Wat onder de verf zit, bepaalt vaak wat je uiteindelijk ziet Grondering is de voorbereidende laag tussen de drager en de verf. Een houten paneel, schildersdoek of andere ondergrond wordt meestal niet zomaar beschilderd. De grondering zorgt voor een geschikt oppervlak en beïnvloedt hoe de verf zich daarop gedraagt. Traditionele gronderingen konden bestaan uit dierlijke lijm met krijt of gips. Later kwamen oliehoudende gronden en moderne acrylgronderingen beschikbaar. De keuze bepaalt onder andere hoeveel verf wordt opgenomen, hoe gemakkelijk een penseel over het oppervlak beweegt en hoe helder kleuren uiteindelijk lijken. Een grondering kan wit zijn, maar kunstenaars gebruiken ook gekleurde gronden. Zo'n onderkleur kan bewust zichtbaar blijven en de kleurwerking van het hele schilderij beïnvloeden. Ook voor de duurzaamheid is de grondlaag belangrijk. Een slecht opgebouwde voorbereiding kan later bijdragen aan barsten of loslatende verf. Wil je verder? Kijk onder het zichtbare schilderij en ontdek krijtgrond, gesso, huidenlijm, imprimatura en onderschildering. Daar begint vaak het echte verhaal van een schilderij. Over Grondering is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
linnen Materiaal Linnen Sterke plantenvezels die eeuwen schilderkunst hebben gedragen Linnen is een textiel dat wordt gemaakt van de vezels van de vlasplant. Binnen de schilderkunst is het vooral bekend als materiaal voor schildersdoek. Vanaf de Renaissance werd opgespannen doek steeds belangrijker als alternatief voor het zware houten paneel. Goed linnen is sterk, relatief vormvast en heeft een karakteristieke geweven structuur. Het doek wordt meestal op een spieraam gespannen en vervolgens voorbereid voordat de kunstenaar gaat schilderen. Traditioneel kon eerst een lijmlaag worden aangebracht, gevolgd door een grondering. Daarmee wordt voorkomen dat olie uit olieverf rechtstreeks in de vezels trekt. De structuur van het linnen kan vrijwel onzichtbaar worden gemaakt, maar kunstenaars kunnen het weefsel ook bewust onderdeel van het beeld laten zijn. Bij onbehandeld doek krijgt het materiaal zelfs een opvallende hoofdrol. Linnenvezels werden bovendien gebruikt voor sterk lompenpapier. Wil je verder? Vergelijk linnen met katoen en ontdek daarna schildersdoek, spieraam, grondering, onbehandeld doek en lompenpapier. Zo zie je hoeveel invloed de drager op een schilderij heeft. Over linnen is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Absorptie Techniek Absorptie Wat een ondergrond opzuigt, bepaalt hoe verf zich gedraagt Absorptie is het vermogen van een materiaal om vloeistof in zijn structuur op te nemen. In de kunstwereld speelt dat een grote rol bij papier, schildersdoek, hout, pleisterwerk en andere poreuze ondergronden. Een sterk absorberend oppervlak kan water, bindmiddel of oplosmiddel snel uit verf trekken. Dat heeft direct invloed op het schilderen. Op zuigend papier verspreidt aquarel zich anders dan op een gesloten oppervlak. Onbehandeld doek kan olie uit olieverf opnemen, terwijl een grondering de absorptie juist kan verminderen en gelijkmatiger maken. Absorptie beïnvloedt ook kleur, glans, drooggedrag en hechting. Wanneer een ondergrond plaatselijk sterker zuigt, kunnen matte of ongelijk gekleurde plekken ontstaan. Kunstenaars kunnen die eigenschap bestrijden, maar ook bewust gebruiken. Helen Frankenthaler liet bijvoorbeeld sterk verdunde verf in onbehandeld doek trekken. Wil je verder? Vergelijk absorptie, porositeit en hechting en kijk daarna naar grondering, onbehandeld doek, aquarel en papier. Zo ontdek je waarom de ondergrond actief meewerkt aan het uiteindelijke beeld. Over Absorptie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Doekpreparatie Materiaal Doekpreparatie Een goed schilderij begint vaak al vóór de eerste penseelstreek Doekpreparatie is het voorbereiden van schildersdoek voordat de eigenlijke verf wordt aangebracht. Een goede voorbereiding beïnvloedt de hechting van de verf, de absorptie van het doek en uiteindelijk ook de duurzaamheid en uitstraling van het schilderij. Traditioneel wordt linnen of katoen eerst strak over een spieraam gespannen. Daarna kan het doek worden gelijmd of geïsoleerd, bijvoorbeeld met een dierlijke lijm. Deze laag vermindert de opname van olie uit olieverf door de vezels. Vervolgens wordt een grondering aangebracht, die een gelijkmatiger schilderoppervlak vormt. Moderne kunstenaars gebruiken vaak kant-en-klaar geprepareerd doek of een acrylgrond. De grond kan glad of juist grof worden aangebracht en hoeft niet altijd wit te zijn. Een gekleurde grond beïnvloedt meteen de verdere schildering. Doekpreparatie is dus geen neutrale technische handeling: ze bepaalt mede hoe verf zich gedraagt. Wil je verder? Onderzoek spieraam, opspannen, grondering en huidenlijm en vergelijk daarna linnen, katoen, krijtgrond en acrylgrond. Over Doekpreparatie is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Soak-staintechniek Techniek Soak-staintechniek De verf ligt niet op het doek, maar trekt er rechtstreeks in De soak-staintechniek is een schildermethode waarbij sterk verdunde verf op ongeprepareerd of ongegrond doek wordt aangebracht. Doordat een afsluitende grondering ontbreekt, kan de vloeibare verf rechtstreeks in de vezels trekken. Kleur en doek worden daardoor visueel bijna één geheel. De techniek wordt vooral verbonden met Helen Frankenthaler. In haar schilderij Mountains and Sea uit 1952 gebruikte zij verdunde olieverf op ongegrond katoen. Haar werkwijze beïnvloedde later onder anderen Morris Louis en Kenneth Noland en werd belangrijk voor de ontwikkeling van Color Field Painting. De vloeibare verf kan worden gegoten, verspreid of met gereedschap worden gestuurd. Toeval, absorptie en de eigenschappen van het doek spelen daarbij een grote rol. Later werd voor vergelijkbare werkwijzen ook acrylverf gebruikt. Het rechtstreeks binnendringen van olie in doek kan overigens conserveringsproblemen veroorzaken. Wil je verder? Onderzoek Helen Frankenthaler, absorptie en ongeprepareerd doek en ga daarna naar Color Field Painting, Morris Louis en Kenneth Noland. Over Soak-staintechniek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.
Schildersdoek Materiaal Schildersdoek Achter ieder schilderij zit letterlijk een drager Schildersdoek is geweven textiel dat als ondergrond voor een schilderij wordt gebruikt. Het wordt meestal over een houten spieraam gespannen en vervolgens voorbereid om verf te kunnen dragen. Vanaf de renaissance werd doek steeds belangrijker als alternatief voor het houten paneel. Traditioneel is linnen een veelgebruikt materiaal. Tegenwoordig wordt ook katoen veel toegepast. Linnen is sterk en heeft een karakteristieke structuur, terwijl katoen doorgaans goedkoper en gelijkmatiger geweven is. De dikte van de draden en de manier van weven beïnvloeden de zichtbare textuur. Voor het schilderen wordt doek meestal voorzien van een lijm- of isolatielaag en een grondering. Daardoor wordt de zuiging verminderd en ontstaat een geschikt schilderoppervlak. Kunstenaars kunnen er echter bewust van afwijken. Helen Frankenthaler liet bijvoorbeeld verdunde verf rechtstreeks in ongegrond doek trekken. Wil je verder? Onderzoek linnen, katoen, spieraam en doekpreparatie en vergelijk daarna grondering, ongeprepareerd doek en de soak-staintechniek. Over Schildersdoek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.