Giclee

KUNSTTERMEN | Giclee

Wat is een giclée?

Een hoogwaardige reproductie van kunstwerken

Een giclée, ook wel irisprint of piëzografie genoemd, is een hoogwaardige druktechniek die speciaal is ontwikkeld voor het reproduceren van kunstwerken. De techniek ontstond in de Verenigde Staten en heeft sinds de jaren negentig een belangrijke plaats veroverd binnen de kunstwereld. Tegenwoordig worden giclées veel gebruikt door kunstenaars, galerieën en musea om kunstwerken in beperkte oplagen beschikbaar te maken voor een breder publiek.

Hoewel een giclée op het eerste gezicht lijkt op een gewone print uit een inkjetprinter, zijn de verschillen aanzienlijk. Zowel de apparatuur, de gebruikte inkten als het papier moeten voldoen aan zeer hoge kwaliteitseisen. Het resultaat is een reproductie die qua kleur, detail en uitstraling vaak opvallend dicht bij het originele kunstwerk komt.

Waar komt de naam giclée vandaan?

De term giclée is afkomstig van het Franse werkwoord gicler, wat "spuiten" of "vernevelen" betekent. De naam verwijst naar de manier waarop microscopisch kleine druppeltjes inkt op het papier worden aangebracht.

De benaming werd in 1991 geïntroduceerd door de Amerikaanse kunstenaar en drukker Jack Duganne. Hij zocht een naam die de exclusieve en artistieke kwaliteit van deze nieuwe printtechniek beter zou weerspiegelen dan de toen gebruikelijke term "inkjetprint". Sindsdien is giclée uitgegroeid tot een kwaliteitslabel binnen de wereld van kunstdrukken.

De techniek achter de giclée

Voor het maken van een giclée wordt gebruikgemaakt van speciale piëzoprinters. Deze printers werken met uiterst nauwkeurige printkoppen die duizenden kleine inktdruppels op het papier kunnen aanbrengen. Hierdoor ontstaat een zeer hoge resolutie en een uitzonderlijk detailniveau.

Naast de standaardkleuren cyaan, magenta, geel en zwart beschikken veel professionele giclée-printers over extra kleurkanalen, zoals licht cyaan en licht magenta. Deze aanvullende kleuren zorgen voor subtielere overgangen en een natuurgetrouwere weergave van bijvoorbeeld huidtinten, luchtpartijen en wateroppervlakken.

Dankzij deze uitgebreide kleurmogelijkheden kunnen nuances worden weergegeven die met traditionele druktechnieken vaak moeilijk te bereiken zijn.

Papier van museumkwaliteit

Niet alleen de printer is van groot belang. Ook het papier speelt een cruciale rol bij het vervaardigen van een giclée. Meestal wordt gebruikgemaakt van zwaar, zuurvrij katoenpapier of speciaal grafisch etspapier van museumkwaliteit.

Dit papier heeft meerdere voordelen. Het vergeelt nauwelijks, voelt luxe aan en biedt een uitstekende opname van de pigmentinkten. Bovendien draagt de structuur van het papier bij aan de uitstraling van de reproductie. Sommige papiersoorten lijken zelfs sterk op het oppervlak van aquarelpapier of canvas, waardoor de giclée nog dichter bij het origineel komt.

Hoe zit het met verkleuring?

Een veelgestelde vraag is hoe duurzaam een giclée eigenlijk is. De eerste ervaringen met gewone inkjetprints waren niet altijd positief. Kleuren konden na verloop van tijd vervagen onder invloed van licht en lucht.

Bij moderne giclées wordt echter gebruikgemaakt van speciale pigmentinkten die aanzienlijk duurzamer zijn dan traditionele kleurstoffen. Onder optimale omstandigheden claimen veel fabrikanten een kleurechtheid van ongeveer honderd jaar of zelfs langer.

Hoewel niemand dit definitief kan bewijzen voordat die periode daadwerkelijk verstreken is, wijzen uitgebreide laboratoriumtests erop dat hoogwaardige giclées een zeer lange levensduur hebben. Uiteraard blijft het verstandig om de afdruk niet langdurig bloot te stellen aan direct zonlicht.

Van origineel naar reproductie

Voordat een giclée kan worden gemaakt, moet het oorspronkelijke kunstwerk eerst digitaal worden vastgelegd. Dit gebeurt meestal door middel van een zeer hoge resolutiescan of professionele fotografie.

Daarna volgt een nauwkeurig proces van kleurcorrectie. Proefdrukken worden vergeleken met het originele schilderij, pastelwerk of aquarel. Kleine afwijkingen in kleur, contrast of helderheid worden gecorrigeerd totdat de reproductie zo dicht mogelijk bij het origineel ligt.

Deze fase vereist veel vakmanschap en bepaalt voor een belangrijk deel de uiteindelijke kwaliteit van de giclée.

Kleine oplagen en grote flexibiliteit

Een belangrijk voordeel van giclée-techniek is dat kunstenaars niet direct een grote oplage hoeven te produceren. Elke afdruk kost ongeveer hetzelfde, ongeacht het aantal exemplaren dat wordt gedrukt.

Daardoor kunnen kunstenaars beginnen met een kleine oplage en later extra exemplaren laten vervaardigen wanneer daar vraag naar ontstaat. Dit verlaagt de financiële risico's en maakt professionele kunstreproducties ook aantrekkelijk voor kunstenaars met een beperkt budget.

Kunst bereikbaar voor een groter publiek

Giclées worden vaak verkocht tijdens exposities en kunstbeurzen. Niet iedere kunstliefhebber heeft de mogelijkheid om een origineel schilderij aan te schaffen, maar veel mensen willen wel een kwalitatief hoogwaardige versie van een geliefd kunstwerk bezitten.

Een goed gemaakte giclée biedt daarvoor een uitstekende oplossing. De koper krijgt een reproductie van hoge kwaliteit tegen een aanzienlijk lagere prijs dan het origineel, terwijl de kunstenaar extra inkomsten kan genereren zonder afstand te doen van zijn of haar originele werk.

Hierdoor vormt de giclée een belangrijke brug tussen kunstenaar en kunstliefhebber en heeft deze techniek een vaste plaats gekregen binnen de hedendaagse kunstmarkt.