Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Tractie

Techniek
Welkom in mijn studeerkamer!

Tractie Wanneer trekkracht onderdeel wordt van het kunstwerk Tractie betekent letterlijk trekkracht. In de beeldende kunst is het geen afzonderlijke kunststroming of vaste techniek, maar een materiaalkundig begrip dat belangrijk kan zijn bij constructies, opgespannen materialen en het behoud van kunstwerken. Zodra aan doek, papier, textiel, draad of een ander materiaal wordt getrokken, ontstaat tractie. Bij een schilderij staat het schildersdoek onder spanning op het spieraam. Die trekkracht moet goed verdeeld zijn: te weinig spanning kan plooien veroorzaken, terwijl te grote of ongelijke spanning het doek en de verflaag kan belasten. Ook bij textielkunst, installaties en sculpturen met kabels of draden kan trekkracht bewust constructief worden ingezet. Tractie is nauw verbonden met begrippen als spanning, treksterkte, elasticiteit en vervorming. Voor restauratoren zijn deze eigenschappen belangrijk bij het beoordelen van beschadigingen. Wil je verder? Bekijk eens een opgespannen schilderdoek of installatie met gespannen draden. Vraag je af: waar wordt getrokken, waar ontstaat spanning en welk onderdeel vangt die kracht op?

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

gerelateerd aan

  • treksterkte

wordt aangetroffen in

Schildersdoek

Materiaal

Schildersdoek Achter ieder schilderij zit letterlijk een drager Schildersdoek is geweven textiel dat als ondergrond voor een schilderij wordt gebruikt. Het wordt meestal over een houten spieraam gespannen en vervolgens voorbereid om verf te kunnen dragen. Vanaf de renaissance werd doek steeds belangrijker als alternatief voor het houten paneel. Traditioneel is linnen een veelgebruikt materiaal. Tegenwoordig wordt ook katoen veel toegepast. Linnen is sterk en heeft een karakteristieke structuur, terwijl katoen doorgaans goedkoper en gelijkmatiger geweven is. De dikte van de draden en de manier van weven beïnvloeden de zichtbare textuur. Voor het schilderen wordt doek meestal voorzien van een lijm- of isolatielaag en een grondering. Daardoor wordt de zuiging verminderd en ontstaat een geschikt schilderoppervlak. Kunstenaars kunnen er echter bewust van afwijken. Helen Frankenthaler liet bijvoorbeeld verdunde verf rechtstreeks in ongegrond doek trekken. Wil je verder? Onderzoek linnen, katoen, spieraam en doekpreparatie en vergelijk daarna grondering, ongeprepareerd doek en de soak-staintechniek.

Over Schildersdoek is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

textielkunst

Techniek

Textielkunst Draad en stof kunnen net zo beeldend zijn als verf en klei Textielkunst is beeldende kunst waarin textiel, vezels, garens of textiele technieken een belangrijke rol spelen. Kunstenaars werken bijvoorbeeld met wol, katoen, linnen, zijde, synthetische vezels en hergebruikte stoffen. Traditionele technieken als weven, borduren, knopen, vilten, quilten en batik kunnen worden gebruikt, maar textielkunst gaat veel verder dan ambachtelijke toepassingen. Stoffen kunnen worden beschilderd, bedrukt, gescheurd, gevouwen, opgehangen of gecombineerd met hout, metaal en gevonden materialen. In de twintigste eeuw gingen kunstenaars textiel steeds vaker als zelfstandig beeldend materiaal gebruiken. Daardoor ontstonden werken die zich bewegen tussen schilderkunst, sculptuur, installatie en toegepaste kunst. Structuur, zachtheid, beweging en de tastbaarheid van het materiaal spelen daarbij vaak een belangrijke rol. Ook thema’s als kleding, identiteit, huiselijkheid, arbeid en traditie kunnen via textiel worden onderzocht. Wil je verder? Onderzoek vezelkunst en weven en ga daarna naar borduren, batik, wandtapijt, quilt, vilten, textieldruk, mixed media en installatiekunst.

Over textielkunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

spieraam

Materiaal

Spieraam Achter het schilderdoek zit een constructie die het hele werk op spanning houdt Een spieraam is een houten raamwerk waarover schildersdoek wordt gespannen. Het vormt de dragende constructie achter veel schilderijen op linnen of katoen en zorgt ervoor dat het doek vlak en voldoende strak blijft. Een traditioneel spieraam bestaat uit losse houten latten die op de hoeken in elkaar grijpen. De verbindingen zijn meestal niet volledig vastgelijmd. Met kleine spieën in de hoeken kan het raam iets worden vergroot wanneer het doek na verloop van tijd minder strak staat. Hieraan dankt het spieraam zijn naam. Het doek wordt om de randen gevouwen en aan de achter- of zijkant bevestigd. Daarna kan het worden gelijmd of geïsoleerd en van een grondering worden voorzien voordat het schilderen begint. Een goed spieraam moet stevig en haaks zijn en mag het doek niet onnodig vervormen. Wil je verder? Onderzoek schildersdoek en doek opspannen en ga daarna naar spanraam, spieën, linnen, katoen, doekpreparatie, grondering, drager en schilderijconstructie.

Over spieraam is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

vervorming

Begrip

Vervorming Soms is een verandering van vorm een probleem, soms juist de bedoeling Vervorming betekent dat de oorspronkelijke vorm, verhouding of structuur van een materiaal of voorstelling verandert. In de kunst kan dat zowel onbedoeld als bewust gebeuren. Materialen kunnen vervormen door vocht, warmte, spanning, zwaartekracht of veroudering. Papier kan bijvoorbeeld gaan golven, hout kan kromtrekken en een slecht opgespannen schildersdoek kan plooien of uitzakken. Bij conservering is zulke vervorming belangrijk omdat zij ook verf- en grondlagen kan beschadigen. Maar kunstenaars kunnen vervorming juist als beeldend middel gebruiken. Een menselijke figuur kan bewust worden uitgerekt, verkort of verdraaid om beweging, emotie of spanning te versterken. El Greco, expressionistische kunstenaars en Picasso gebruikten bijvoorbeeld afwijkende verhoudingen zonder naar anatomische nauwkeurigheid te streven. Vervorming kan dus zowel een materiaalkundig verschijnsel als een artistieke keuze zijn. Wil je verder? Onderzoek deformatie en proporties en ga daarna naar verkorting, perspectief, expressie, materiaalspanning, vochtgevoeligheid, kromtrekken, spieraam en conservering.

Over vervorming is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

elasticiteit

Begrip

Elasticiteit Hoe ver kan een kunstmateriaal meegeven voordat het blijvend verandert? Elasticiteit is het vermogen van een materiaal om onder invloed van kracht tijdelijk van vorm te veranderen en daarna terug te keren naar zijn oorspronkelijke vorm. Voor kunstenaars is deze eigenschap belangrijk bij onder meer doek, verf, lijm, rubber, kunststoffen en textiel. Een schildersdoek moet bijvoorbeeld enigszins kunnen meebewegen met veranderingen in spanning en luchtvochtigheid. Ook een verflaag moet voldoende kunnen reageren op bewegingen van de ondergrond. Wanneer een verflaag te bros wordt, kunnen beweging en vervorming leiden tot barsten of craquelé. Elasticiteit is niet hetzelfde als flexibiliteit. Een materiaal kan gemakkelijk buigen zonder volledig elastisch te zijn: na het buigen kan de nieuwe vorm namelijk blijven bestaan. Ook kunstenaars kunnen elasticiteit bewust benutten, bijvoorbeeld bij textielkunst, flexibele sculpturen en installaties waarin materialen bewegen of worden opgespannen. Wil je verder? Onderzoek flexibiliteit en materiaalspanning en ga daarna naar vervorming, brosheid, treksterkte, schildersdoek, spieraam, craquelé, kunststoffen en materiaalgedrag.

Over elasticiteit is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

spanning

Begrip

Spanning Onzichtbare krachten kunnen bepalen of een kunstwerk strak blijft of beschadigt Spanning is de kracht die in of op een materiaal ontstaat wanneer eraan wordt getrokken, gedrukt, gebogen of wanneer het wordt vervormd. In kunst speelt spanning een belangrijke rol bij materialen, constructies en conservering. Een schildersdoek staat bijvoorbeeld onder trekspanning wanneer het over een spieraam is opgespannen. Die spanning houdt het doek vlak. Is zij te laag, dan kan het doek gaan plooien; is zij te hoog, dan kunnen doek, randen of spieraam beschadigd raken. Ook binnen een kunstwerk kunnen spanningen ontstaan. Hout, papier, doek, grondering en verflagen reageren verschillend op vocht en temperatuur. Wanneer de ene laag sterker uitzet of krimpt dan de andere, kunnen vervorming, loslaten en craquelé ontstaan. Spanning kan daarnaast bewust artistiek worden ingezet, bijvoorbeeld bij opgespannen textiel, draadconstructies en installaties. Wil je verder? Onderzoek trekspanning en materiaalspanning en ga daarna naar spieraam, elasticiteit, treksterkte, vervorming, krimp, craquelé, hechting en conservering.

Over spanning is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Voor dit object zijn nog geen tekstblokken vastgelegd.