Terug door de deur naar de vorige ruimte of de voordeur
Studeerkamer

Anti-kunst

Begrip
Welkom in mijn studeerkamer!

Anti-kunst: kunst die de kunstwereld uitdaagt Anti-kunst is geen eenvoudige afwijzing van kunst. Het is een kritische houding tegenover de regels, waarden en instellingen die bepalen wat kunst mag zijn. Anti-kunstenaars stellen vragen over schoonheid, vakmanschap, originaliteit en de waarde van kunstvoorwerpen. Een alledaags voorwerp, een eenvoudige handeling of zelfs alleen een idee kan volgens hen ook kunst zijn. Het begrip is nauw verbonden met Dada. Marcel Duchamp maakte in 1917 van een urinoir een kunstwerk door het als Fountain tentoon te willen stellen. Later zetten Fluxuskunstenaars deze kritische houding voort met performances, instructies, geluiden en alledaagse gebeurtenissen. Anti-kunst is geen herkenbare stijl, maar een manier van denken. Zij onderzoekt wie bepaalt wat kunst is en waarom sommige werken in een museum terechtkomen. Kijk daarom niet alleen naar wat je ziet. Vraag ook welke kunstregel wordt doorbroken en waarom de kunstenaar dat doet.

Aan de muur

Een naam opent een andere studeerkamer. Bij een naam met ⓘ lees je hier extra informatie.

is verbonden met

verbonden met

Dada

Kunststroming

Dada Kunst die zelfs de regels van kunst niet meer vertrouwde Dada was een internationale avant-gardebeweging die tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstond. Een belangrijk beginpunt was Zürich, waar kunstenaars en schrijvers in 1916 samenkwamen rond Cabaret Voltaire. Zij reageerden op oorlog, nationalisme en burgerlijke waarden met absurditeit, toeval en provocatie. Dadaïsten stelden fundamentele vragen: wat is kunst en wie bepaalt dat? Marcel Duchamp presenteerde gewone gebruiksvoorwerpen als kunst en noemde ze readymades. Hannah Höch gebruikte fotomontage, terwijl kunstenaars als Jean Arp het toeval bewust onderdeel van hun werk maakten. Dada kende centra in onder andere Zürich, Berlijn, Keulen, Hannover, Parijs en New York. Daardoor bestond er niet één vaste Dadastijl. Performance, poëzie, collage, fotografie en drukwerk liepen voortdurend door elkaar. Hoewel Dada relatief kort bestond, werkte de beweging sterk door in latere kunst. Wil je verder? Onderzoek Cabaret Voltaire en readymade en ga daarna naar Marcel Duchamp, Hannah Höch, Tristan Tzara, Jean Arp, Kurt Schwitters, fotomontage, collage, toeval, surrealisme en conceptuele kunst.

Over Dada is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Experimentele kunst

Begrip

Experimentele kunst Kunst begint soms met niet weten waar je uitkomt Experimentele kunst ontstaat wanneer kunstenaars bewust nieuwe materialen, technieken, werkwijzen of ideeën onderzoeken zonder dat het eindresultaat volledig vaststaat. Het experiment zelf kan daarbij even belangrijk zijn als het uiteindelijke kunstwerk. Kunstenaars kunnen traditionele regels loslaten, ongebruikelijke materialen combineren of toeval toelaten. Verf kan worden gegoten in plaats van met een penseel aangebracht, gevonden voorwerpen kunnen onderdeel van een assemblage worden en publiek kan worden uitgenodigd om aan een werk deel te nemen. Vooral in de twintigste eeuw kreeg experiment een belangrijke plaats binnen stromingen als Dada, Fluxus, performancekunst, conceptuele kunst en experimentele schilderkunst. Toch is experimentele kunst geen afzonderlijke stijl. Experimenteren kan binnen vrijwel iedere kunstvorm voorkomen. Belangrijk is dat experiment niet hetzelfde is als willekeur. De kunstenaar probeert iets uit, kijkt wat er gebeurt en reageert op het resultaat. Wil je verder? Onderzoek experiment en toeval en ga daarna naar Dada, Fluxus, improvisatie, assemblagekunst, mixed media, performancekunst, conceptuele kunst, participatiekunst, experimenteel schilderen en materiaalonderzoek.

Over Experimentele kunst is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Fountain

Kunstwerk

Fountain: een urinoir dat de kunst voorgoed veranderde Fountain is een kunstwerk uit 1917 van Marcel Duchamp. Het bestaat uit een bestaand porseleinen urinoir dat hij kantelde en ondertekende met “R. Mutt 1917”. Duchamp stuurde het in voor een tentoonstelling van de Society of Independent Artists in New York. Hoewel iedere inzending volgens de regels welkom was, werd Fountain niet tentoongesteld. Met deze provocerende keuze stelde Duchamp een fundamentele vraag: wordt iets kunst doordat een kunstenaar het zelf maakt, of kan zijn keuze voldoende zijn? Zo’n gekozen gebruiksvoorwerp wordt een readymade genoemd. Niet het vakmanschap, maar het idee en de nieuwe omgeving staan centraal. Het oorspronkelijke urinoir is verdwenen. De bekende exemplaren zijn later gemaakte reproducties. Toch geldt Fountain als een invloedrijk werk binnen Dada, anti-kunst en conceptuele kunst. Kijk daarom voorbij het gewone voorwerp. Onderzoek vooral welke kunstregels Duchamp ermee doorbrak.

Over Fountain is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Readymade

Kunstwerk

Readymade: wanneer kiezen belangrijker wordt dan maken Een readymade is een bestaand gebruiksvoorwerp dat door een kunstenaar wordt gekozen en als kunst wordt gepresenteerd. Marcel Duchamp introduceerde deze radicale werkwijze aan het begin van de twintigste eeuw. Hij wilde onderzoeken of kunst altijd door de kunstenaar zelf gemaakt moest worden. Volgens Duchamp kon ook de bewuste keuze van een voorwerp een artistieke handeling zijn. Een vroeg voorbeeld is Bicycle Wheel uit 1913: een fietswiel op een kruk. Zijn bekendste readymade is Fountain uit 1917, een gekanteld urinoir met de handtekening “R. Mutt”. Door gewone voorwerpen uit hun vertrouwde omgeving te halen, veranderde Duchamp de manier waarop mensen ernaar keken. Bij een readymade staan het idee, de keuze en de presentatie centraal. Deze aanpak beïnvloedde Dada, anti-kunst en conceptuele kunst. Vraag bij een readymade daarom niet alleen wie het voorwerp heeft vervaardigd. Onderzoek vooral waarom de kunstenaar juist dit voorwerp tot kunst heeft verklaard. De eerste readymade van Marcel Duchamp was een flessenrek, afkomstig uit een warenhuis in Parijs. Duchamp plakt er een papiertje op dat het geheel tot kunst verklaard en beschouwde het kunstwerk als "Klaar". Later volgende een fietswiel op een krukje en het bekende urinoir dat de naam Foutain had meegekregen.

Over Readymade is nog geen aanvullende informatie beschikbaar.

Op mijn tafel

Anti-kunst: kunst die zichzelf ter discussie stelt

Beschrijving
Anti-kunst: kunst die zichzelf ter discussie stelt Anti-kunst klinkt alsof kunstenaars tegen kunst zijn. Toch ligt het ingewikkelder. Anti-kunst is geen volledige afwijzing van kunst, maar een kritische houding tegenover de regels, gewoonten en instellingen van de kunstwereld. Een anti-kunstenaar vraagt bijvoorbeeld: wie bepaalt wat kunst is? Waarom hangt het ene voorwerp in een museum, terwijl een vergelijkbaar voorwerp thuis gewoon als gebruiksartikel wordt gezien? Het begrip ontstond aan het begin van de twintig…

Anti-kunst: kunst die zichzelf ter discussie stelt

Anti-kunst: kunst die zichzelf ter discussie stelt

Anti-kunst klinkt alsof kunstenaars tegen kunst zijn. Toch ligt het ingewikkelder. Anti-kunst is geen volledige afwijzing van kunst, maar een kritische houding tegenover de regels, gewoonten en instellingen van de kunstwereld. Een anti-kunstenaar vraagt bijvoorbeeld: wie bepaalt wat kunst is? Waarom hangt het ene voorwerp in een museum, terwijl een vergelijkbaar voorwerp thuis gewoon als gebruiksartikel wordt gezien?

Het begrip ontstond aan het begin van de twintigste eeuw. Vooral de kunstenaars van Dada speelden een belangrijke rol. Zij reageerden op de Eerste Wereldoorlog en op een samenleving waarin beschaving, vooruitgang en redelijkheid blijkbaar niet hadden kunnen voorkomen dat miljoenen mensen omkwamen. Als die zogenaamd verstandige wereld tot zo’n ramp kon leiden, waarom zouden kunstenaars haar culturele regels dan nog serieus nemen?

Een beroemd voorbeeld is Fountain uit 1917 van Marcel Duchamp. Hij kocht een gewoon urinoir, draaide het om, zette er een handtekening op en stuurde het in voor een tentoonstelling. Duchamp had het voorwerp niet zelf gemaakt. Juist daardoor kwam de aandacht te liggen op de keuze van de kunstenaar. Kon een bestaand gebruiksvoorwerp kunst worden zodra een kunstenaar het als kunst presenteerde?

Anti-kunst keert zich vaak tegen vakmanschap als belangrijkste maatstaf. Een kunstwerk hoeft volgens deze benadering niet mooi, zorgvuldig gemaakt of blijvend te zijn. Het kan bestaan uit een idee, handeling, geluid, gevonden voorwerp of tijdelijke gebeurtenis. Soms is zelfs het ontbreken van een traditioneel kunstwerk een bewuste keuze.

In de jaren zestig werd deze houding voortgezet door Fluxus. Kunstenaars als George Maciunas, Nam June Paik, Yoko Ono en Henry Flynt vermengden muziek, beeldende kunst, theater, humor en alledaagse handelingen. Zij wilden de afstand tussen kunst en leven verkleinen. Een eenvoudige instructie, een ongewoon geluid of het uitvoeren van een alledaagse bezigheid kon al als kunst worden opgevat.

Anti-kunst richt zich ook tegen de macht van musea, galeries, critici en kunsthandelaren. Deze partijen bepalen voor een belangrijk deel welke kunstenaars zichtbaar worden en welke werken financiële waarde krijgen. Anti-kunstenaars proberen zulke systemen te ontregelen. Dat doen zij bijvoorbeeld door buiten musea te werken, goedkope uitgaven te verspreiden of kunst te maken die moeilijk te verkopen is.

Daar zit een opvallende tegenstrijdigheid in. Veel werken die ooit bedoeld waren als aanval op de officiële kunstwereld, bevinden zich tegenwoordig juist in belangrijke musea. Duchamps urinoir is inmiddels een icoon van de moderne kunst. Ook Dada en Fluxus zijn onderdeel geworden van de kunstgeschiedenis waartegen zij zich aanvankelijk verzetten.

Anti-kunst is daarom geen vaste stijl. Het is vooral een manier van denken en handelen. Zij schudt bestaande opvattingen wakker en maakt zichtbaar dat de grenzen van kunst niet vanzelfsprekend zijn. Wie naar anti-kunst kijkt, hoeft niet alleen te vragen: “Vind ik dit mooi?” Interessantere vragen zijn: “Welke regel wordt hier aangevallen?”, “Waarom noemt iemand dit kunst?” en “Wie krijgt de macht om dat te bepalen?”

Juist door zich tegen kunst te keren, heeft anti-kunst het begrip kunst blijvend verruimd.