Adrian Piper

The Mythic Being — jezelf veranderen om anderen zichtbaar te maken

Een van Adrian Pipers merkwaardigste en belangrijkste projecten is The Mythic Being. Vanaf 1973 veranderde Piper zichzelf voor performances in een fictieve mannelijke persoonlijkheid.

Ze droeg een Afro-pruik, zonnebril en snor en verscheen zo in het openbare leven. Het personage was geen simpel toneelfiguur. Piper gebruikte haar eigen ervaringen en herinneringen om hem op te bouwen. Teksten uit dagboeken die zij als tiener had geschreven werden onderdeel van het kunstwerk.

Een deel van het project verscheen zelfs als advertenties in de Village Voice. In zeventien advertenties werd de vermomde Piper gecombineerd met tekst uit haar vroegere dagboeken.

Het interessante is wat vervolgens met de kijker gebeurt. Wie naar de foto's kijkt, probeert vrijwel automatisch de persoon te classificeren. Man of vrouw? Zwart of wit? Bedreigend of vriendelijk? Werkelijk of gespeeld?

Precies dat automatische classificeren interesseerde Piper.

The Mythic Being gaat daardoor niet alleen over Adrian Piper. Het kunstwerk onderzoekt hoe wij allemaal identiteit aan andere mensen toekennen. Kleding, huidskleur, kapsel, houding en geslacht worden aanwijzingen waarmee we razendsnel een verhaal over een onbekende construeren.

Piper maakte daarmee al in de jaren zeventig kunst over onderwerpen die decennia later een belangrijke plaats zouden krijgen in discussies over identiteit, gender en stereotypering.

Voor KunstCore is The Mythic Being daarom een bijzonder rijk steunobject. Vanuit één kunstwerk ontstaan deuren naar performancekunst, conceptuele kunst, identiteit, gender, racisme, zelfportret, alter ego, fotografie, de Village Voice en sociale psychologie.

Calling Cards — een visitekaartje als confrontatie

Nog opmerkelijker is misschien Pipers gebruik van visitekaartjes als kunstwerk.

Vanaf de jaren tachtig gebruikte zij kleine gedrukte kaartjes in werkelijke sociale situaties. Wanneer iemand in haar aanwezigheid een racistische opmerking maakte, kon zij een kaartje overhandigen waarop zij uitlegde dat zij zwart was en dat de gemaakte opmerking haar ongemakkelijk maakte.

Een tweede type kaart richtte zich op ongewenste seksuele toenadering.

Het briljante van de Calling Cards zit in hun eenvoud. Piper hoefde niet te schreeuwen, te discussiëren of een museum binnen te gaan. Een klein stukje karton veranderde een gewone sociale situatie in een conceptueel kunstwerk.

De ontvanger werd daarbij onvrijwillig deelnemer.

Hiermee stelde Piper een interessante vraag die uitstekend bij KunstCore past: waar houdt het kunstwerk op?

Is het kunstwerk het kaartje? De tekst? Het moment waarop Piper het overhandigt? De reactie van de ontvanger? Of ontstaat het kunstwerk pas door de combinatie van al deze elementen?

Bij Adrian Piper is het antwoord waarschijnlijk: alles tegelijk.

Adrian Piper
kunst als confrontatie met jezelf

Adrian Piper (1948) is een Amerikaanse conceptuele kunstenaar en filosoof die kunst gebruikt om mensen bewust te maken van hun eigen overtuigingen, vooroordelen en gedrag. Haar werk gaat over identiteit, racisme, gender, sociale verhoudingen, filosofie en de manier waarop mensen elkaar beoordelen. Daarbij maakt zij niet alleen schilderijen of tekeningen. Performance, fotografie, video, tekst, installaties en zelfs visitekaartjes kunnen bij Piper kunst worden.

Piper werd geboren in New York en begon al jong als kunstenaar. Haar vroegste werk bestond onder andere uit schilderijen en tekeningen. Vanaf het einde van de jaren zestig raakte zij betrokken bij de opkomende conceptuele kunst. Sol LeWitt speelde daarbij een belangrijke rol. Het kunstwerk hoefde volgens deze benadering niet in de eerste plaats een mooi voorwerp te zijn: het idee achter het werk kon belangrijker worden dan het materiaal waarmee het werd uitgevoerd.

Dat principe paste uitstekend bij Piper. Zij begon situaties te maken waarin de kijker niet alleen naar kunst keek, maar zelf onderdeel van het kunstwerk werd.

In haar serie Catalysis uit het begin van de jaren zeventig verscheen Piper bijvoorbeeld in het openbaar in opvallende of ongemakkelijke situaties. Zij liep door New York met kleding die met natte verf was behandeld, droeg sterk ruikende materialen of gedroeg zich op manieren die de normale sociale omgang verstoorden. De reacties van toevallige voorbijgangers werden daarmee onderdeel van het werk.

Nog verder ging zij met The Mythic Being, begonnen in 1973. Piper veranderde zichzelf in een mannelijk alter ego met een Afro-pruik, zonnebril en snor. Als deze figuur verscheen zij in het openbaar en in advertenties in de Village Voice. Teksten uit haar eigen tienerdagboeken werden gekoppeld aan deze verzonnen persoonlijkheid. Daarmee onderzocht Piper hoe geslacht, uiterlijk, ras en gedrag bepalen hoe iemand door anderen wordt gezien.

Vanaf de jaren tachtig werd racisme steeds nadrukkelijker onderwerp van haar kunst. Een beroemd voorbeeld zijn de Calling Cards. Wanneer iemand in haar aanwezigheid een racistische opmerking maakte, kon Piper een klein kaartje overhandigen waarop zij uitlegde dat zij zwart was en dat de betreffende opmerking haar ongemakkelijk maakte. Een alledaags visitekaartje veranderde zo in een kunstwerk én een directe sociale confrontatie.

Naast haar kunstenaarschap bouwde Piper een academische carrière als filosoof op. Zij studeerde filosofie en behaalde in 1981 een doctoraat aan Harvard University. Vooral Immanuel Kant werd belangrijk in haar filosofische onderzoek. Ook yoga en Indiase filosofie spelen een grote rol in haar denken.

Piper verhuisde uiteindelijk naar Berlijn, waar zij de Adrian Piper Research Archive Foundation oprichtte. In 2015 ontving zij op de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw voor beste kunstenaar voor The Probable Trust Registry.

Adrian Piper maakt duidelijk dat conceptuele kunst niet afstandelijk hoeft te zijn. Haar kunst stelt juist uiterst persoonlijke vragen: Wie denk je dat ik ben? Waarom denk je dat? En wat zegt jouw antwoord eigenlijk over jezelf?